تازه ها

فولكلور

تاريخچه

گفت و گو

زندگينامه

تئوري موسيقي

Music Theory

موسيقي كلاسيك

Classical Music

سخن سردبير سايت

Web Site Manager's Page

Advertisement

Articles Archives XXXXVII

بايگاني مقالات و نوشته ها

بازخواني كوتاه كارنامه يك خواننده

واحد مركزي خبر، جام جم: مردي با کت و شلوار سفيد و چهره ايي دوست داشتني که حالت ابروهايش هنگام خواندن کمي استثنايي مي شود. سيبلي که روي لبهايش نيست. او را جوان تر از سنش نشان مي دهد، اما او واقعا سي و دو ساله است و همنوازش، يکي از چهره هاي شاخص ني نوازي؛ محمد موسوي. آن وقت ها که حالا نزديک به هفده سال از آن مي گذرد کسي عليرضا افتخاري را نمي شناخت. دو سه سال پيشترش او براي سريال اميرکبير، آوازخوانده بود؛ همان آواز مشهور دوش در حلقه ما...، و در ماهور. صداي ني که با آواز آن مرد جوان به پايان رسيد، افتخاري خودش را معرفي کرد، اما نگفت سالها پيشتر از آن که به تلويزيون بيايد، در آزمون باربد جزو خوانندگان خوب و شاگرد اول ها به حساب مي آمد؛ حتي نگفت شاگرد استادي به نام تاج اصفهاني بوده است. حالا اما عليرضا افتخاري را همه مي شناسند، با آواز گرم و دلنشينش. او حالا ديگر کت و شلوار سفيد نمي پوشد و گاه کت چرمي به تن مي کند و روي لبهايش هم سبيلي مردانه روييده است. از هر کسي هم بپرسي عليرضا افتخاري را مي شناسي، خواهد گفت: همان که يارا يارا، را خوانده است؟ افتخاري پس از کارهاي صحنه اي و يکي دو کار پراکنده، سعي کرد گام اول را محکم بردارد او آتش دل را با تمام وجود به استادش تاج تقديم کرد. گرچه در آن کار سعي کرده بود کپ بزند و صدايش بسيار پيرتر از سن واقعي به نظر مي رسيد، چه او آن زمان در حال تمام کردن دهه بيست عمرش بود. گامهاي بلندتر او با آثاري چون راز و نياز و دريغا برداشته شد. آثاري که همراه ذوق و استعداد خواننده، راهنمايي آهنگسازي چون عليزاده و همراهي ني نوازي چون استاد محمد موسوي، در آن کارساز بود. اهل ذوق و علاقه مندان موسيقي ايران، هرگز آواز راست پنجگاه او را با شعر سمن بويان حافظ فراموش نمي کنند و هر بار که سخن از آواز خوب دشتي به ميان مي آيد. آواز دشتي و شوشتري او را در روي اول نوار دريغا به ياد مي آورند. افتخاري سي و پنج ساله حالا ديگر جسارتي يافته بود، تا پس از اثر درخشان راز گل (از محمد آذري) و مقام صبر (از مشکاتيان)، خود نيز طعم آهنگسازي را بچشد و قطعاتي را در نوار کاروان بسازد. ميل او به توليد آثار موسيقايي در آن سالها که موسيقي ايراني پس از تقريبا يک دهه از پس حجاب مستوري بيرون آمده بود، باعث شد تا در کنار فريدون شهبازيان، جلال ذوالفنون و هابيل علي اف خود را يک خواننده حرفه اي معرفي کند. آن روزها عرصه موسيقي در قبضه بزرگان بود و در زمينه آواز تنها چهار گزينه وجود داشت: محمدرضا شجريان، شهرام ناظري، عليرضا افتخاري و حسام الدين سراج. هرچند محسن کرامتي، صديق تعريف، علي جهاندار، علي رستميان، ايرج بسطامي و يکي دو خواننده ديگر هم خود را به مخاطبان موسيقي ايراني شناسانده بودند. با اين حال خوانندگان ياد شده يا تک اثر بودند و يا تازه وارد. اوج شهرت افتخاري و محبوبيت او در ميان عوام با اثري شکل گرفت که اوايل دهه هفتاد به بازار آمد، هرچند پيش از آن، افتخاري يکي دوبار پس از برنامه جنگ هفته (در سال هزار و سيصد و شصت و شش) به برنامه هاي تلويزيوني راه يافته و براي مخاطبانش دلبري کرده بود. آن اثر که در سطرهاي پيشين يادش کرديم، مجموعه ترانه اي بود، با نام نيلوفرانه (از عباس خوشدل) که بيشتر ترانه هايش، پيش از انقلاب با شعرهايي جز آنچه اکنون مي شنيديم و با صداي يک خواننده ديگري شنيده شده بود. استقبال آنقدر زياد بود که برخي خوانندگان سطح پايين تر به فکر افتادند، آثار گذشتگان را بازخواني کنند و بدين ترتيب، پايان سلطنت هنري خواننده جوان دهه شصت آغاز شد. در اين فاصله، يعني از سال هفتاد و پنج که نيلوفرانه به بازار آمد، تا امروز، افتخاري توانست شمار آثارش را از مرز پنجاه بگذراند و با جهشي بلند، ميانگين سالانه اش را به نوعي رکورد تبديل کند. در اين ميان، تنها استاد محمدرضا شجريان بود که رکوردي بيشتر از او به دست آورده بود؛ اما با مقايسه اي فني، مي توان ثابت کرد که هميشه کميت، گوياي استعداد و ذوق و بزرگي يک هزمند نيست و اين در صورتي است که بدانيم استاد شجريان با حضور در بيش از صد برنامه گلها، ذره اي به موسيقي ايراني خدشه وارد نکرده است، در حالي که عليرضا افتخاري تعهد خود به موسيقي را فراموش کرده و با خلق آثاري که از ارزش هنري کمتري برخوردار است، گذشته درخشان خود را زير سوال برده است. به ياد بياوريد، نواي اوجش را در تصنيف بسيار زيباي مرا چشمي است خون افشان و در بيت هلالي شد تنم زين غم که با طغراي ابرويش، که باشد مه که بنمايد ز طاق آسمان ابرو، و مقايسه کنيد آن را با بي هويتي موسيقي و آوازي که در ترانه دل را ببين، اجرا کرده. امروز هم با بازخواني بردي از يادم گياهي به خرمن صد گياه ديگر افزوده است. شمار آثار او شايد در درجه دوم اهميت باشد. چه بسا هنرمندان بسياري را مي شناسيم که چون استاد علي تجويدي بسيار ساخته اند، اما بر عهد خود با موسيقي ايراني نيز باقي مانده اند. آنچه بيش از هر چيز ديگر اهميت را مي سازد، تلاش هنرمند است، به ارائه اثري بهتر. در هر حال، اميدواريم آغاز دهه پنجاه عمر اين خواننده پرکار، همراه با تاملي شگرف باشد که در او تحولي پديد آورد، تا در سالهاي پختگي اش منجر به خلق آوازي ارزشمند شود، باتوجه به آن که پيشتر هم گفتيم صدا و تکنيک آوازي افتخاري يکي از حسن هاي او به شمار مي آيد.

از: عزت اله الوندي

بيست و ششم آذر هشتاد و سه

جهانشاه صارمي و توضيح يك خبر

واحد مركزي خبر، موسيقي هنري ايران: محترما، پيرو درج خبر مصاحبه با اينجانب از طرف خبرگزاري مهر در سايت موسيقي هنري ايران، توضيح چند مورد را ضروري مي دانم، خواهشمند است جهت اطلاع عموم نسبت به انعکاس آن اقدام لازم مبذول فرمائيد.

يك. از طزف خبرگزاري مهر هيچگونه مصاحبه اي با اينجانب صورت نگرفته است.

دو. مصاحبه تلفني اينجانب فقط با خبرگزاري هاي ميراث فرهنگي، ايلنا و سينا بوده است.

سه. در سوال خبرگزاري هاي فوق مبني بر اينکه آيا آقاي محمدرضا لطفي در جريان برگزاري کنسرت شما هستند يا خير؟ پاسخ دادم، در شهريور ماه امسال که استاد به ايران آمده بودند، برپايي کنسرت بزرگداشت را با ايشان مطرح کردم و ايشان در جريان اين امر مي باشند. هم اکنون نيز پوستر کنسرت و اطلاعات ديگر، را برايشان ايميل کرده ام.

چهار. در خبر خبرگزاري مهر از قول اينجانب آمده است: قطعاتي که گروه نهفت در کنسرت مي نوازد توسط محمدرضا لطفي انتخاب و تائيد شده است.

در توضيح اين مطلب بايد عنوان کنم که در کليه کنسرتهاي گروه نهفت، انتخاب قطعات و تنظيم آنها با اينجانب بوده، حتي در کنسرت بزرگداشت استاد عليزاده با وجود حضور استاد در ايران و ارتباط نزديک من با ايشان انتخاب قطعات و تنظيم آنها با اينجانب بوده و استاد عليزاده از محتواي کنسرت اطلاعي نداشتند. در مورد کنسرت بزرگداشت استاد لطفي نيز قضيه بر همين منوال بوده و ايشان از قطعات و محتواي کنسرت به هيچ وجه اطلاعي نداشته اند و به عنوان يک موسيقيدان و سرپرست گروه، امضاي اينجانب از نظر به کاربردن سليقه در انتخاب قطعات و تنظيم آنها در پاي هر يک از کنسرتهاي گروه نهفت وجود دارد. کما اينکه عليرغم تنظيم زيباي استاد فخرالديني براي تصنيف کوچه سار شب، گروه نهفت به دلايلي که توضيح آنها در اين مقوله نمي گنجد، اين تصنيف را با تنظيم اينجانب اجرا کرد.

با توجه به اين موارد، اين که جمله انتخاب و تائيد قطعات توسط استاد محمدرضا لطفي از کجا آمده است، جاي بسي تامل دارد.

پنج. در متن خبر از قول اينجانب آمده است، متاسفانه محمدرضا لطفي خودش در اين برنامه حضور ندارد، اما شهريور امسال که به ايران آمده بود من موضوع کنسرت را مطرح کردم، ايشان استقبال کرد و چند قطعه براي اجرا از آثار خودش پيشنهاد کرد.

در توضيح اين جملات بايد عنوان کنم:

آ. عمدا يا سهوا نوعي بي احترامي در اين جملات به چشم مي خورد که در کلام اينجانب نسبت به استادان موسيقي و مخصوصا نسبت به استادان خودم (محمدرضا لطفي و حسين عليزاده) به هيچوجه وجود ندارد.

ب: در مورد استقبال ايشان از موضوع کنسرت بايد عنوان کنم که نوار صوتي بعضي از کنسرتهاي گروه نهفت در خارج از کشور به دست ايشان رسيده  بوده است و ايشان با نظر بسيار مثبت با خط فکري موجود در گروه نهفت و اجراهاي آن برخورد کردند. اما زماني که موضوع کنسرت بزرگداشت ايشان را مطرح کردم به دلايل زياد از جمله مناعت طبعي که در ايشان وجود دارد، قضيه را خيلي جدي تلقي نکردند و صحبت ما با اصرار اينجانب و سکوت ايشان خاتمه يافت.

با اين شرح مشخص مي شود که نه تنها پيشنهادي از سوي استاد براي اجراي قطعاتشان داده نشده بلکه ايشان به هيچوجه از محتواي برنامه کنسرت نيز خبر نداشتند.

با اين توضيحات نشر اخبار ناصحيح از سوي يک خبرگزاري رسمي را چگونه مي توان توجيه کرد؟

گروه نهفت به مدت هشت سال در سخت ترين شرايط به حيات خويش ادامه داده و با تداوم و پشتکار، تجليل از استادان موسيقي ايران و اجراي آثار آنان را سرلوحه فعاليتهاي خويش قرارداده تا پلي باشد بين موسيقي هنري نشات گرفته از يک فرهنگ غني و نسل نوجوان و جوان امروز.

اميد دارم که مطبوعات و رسانه ها نيز من را در اين امر فرهنگي ياري رسانند.

با احترام

بيست و سوم آذر ماه هشتاد و سه

سرپرست گروه موسيقي نهفت

جهانشاه صارمي

بيست و چهارم آذر هشتاد و سه