واحد مركزي
خبر، خبرنگار سايت، اصفهان: در هفته اي كه گذشت به همت خانه جوان سازمان فرهنگي رفاهي شهرداري اصفهان كنسرتي
تحت عنوان چگونگي آموزش رديف در موسيقي ايراني توسط استاد مجيد كياني در تالار كتابخانه مركزي
شهرداري اصفهان برگزار شد. جاي بسي خوشحالي است كه اساتيد بنام و با تجربه اي همچون مجيد كياني با
كوله باري از پژوهش و تحقيق در حوزه اي كه تحقيق پيرامون آن در سال ها و حتي قرنهاي اخير بسيار
كمرنگ شده كه تاليفات ناچيز در اين سال ها خود بيانگر اين موضوع است در ميان جوانان جوياي علم و
طالب حقيقت حاضر مي شوند.
وجود شخصيت هاي با سابقه هنري قوي كه شاگردي در مكتب اساتيد بنام گذشته همچون مرحوم
نورعلي خان برومند، استاد عبداله دوامي، دكتر داريوش صفوت و... در سابقه زندگي هنري خود را دارد
بسيار ارزشمند است.
حضور اين اساتيد در بين جوانان امروز در اين برهه از زمان كه اكثر رديف دانان به
دلايل مختلف همچون كهولت سن، مسافرت هاي خارج كشور و ... در مجالس عمومي-علمي كمتر حاضر مي شوند
غنيمت بزرگي مي باشد. وجود هرج و مرج در بازار آشفته موسيقي چه در امر اجرا و چه در امر آموزش آنهم
در حوزه حساس و ظريف موسيقي دستگاهي وجود مربي و استادي توانا و قابل را كاملا محسوس مي كند كه
البته منبع و الگوي بسيار مناسبي براي جوانان خردمند طالب حقيقت مي باشد. مجيد كياني در اين جلسه به
بحث پيرامون تقسيم بندي موسيقي از ديدگاههاي مختلف همچون تاريخي، فلسفي، جغرافيايي، ارزشي، كاربردي،
آموزشي، فرهنگي، علمي و... پرداختند. ايشان نسل امروز جوانان را نسلي خردمند دانستند و افزودند:
جوانان امروز خوشبختانه به دنبال موسيقي احساسي نيستند و كاملا بدنبال موسيقي با بيان الهي برخواسته
از خرد و انديشه هستند تا تحريف هاي وارد شده در قرن اخير را از بين برده و ديدگاه اصلي فرهنگ ديني
خود را تداوم بخشند. ايران پلي بين شرق و غرب است و تاثيرات فرهنگي را مي پذيرد تا آنجا كه مي تواند
فرهنگ خود را غني تر كند مي پذيرد ولي آنجا كه صدمه اي از اين فرهنگ بيگانه وارد مي شود آن را نمي
پذيرد و در اثر گذشت زمان فرهنگ بيگانه از دور خارج مي شود. قوم ايراني در تمام صدمات تاريخي پابرجا
مانده است. امروز در آسيا به ندرت مي توان موسيقيداني را پيدا كرد كه اصالت خود را از دست نداده
باشد اما در كشور ما هنوز اصالت ها هويداست. ايشان در ادامه بحث تقسيم بندي موسيقي، موسيقي را كه
دلها را شاد كند و آنها را به ياد خدا بياندازد و آنها را به خير، نيكي و خوبي رهنمون نمايد را
موسيقي خوب دانسته و موسيقي كه مردم را افسرده و نا اميد كند حال چه عالمانه باشد مثل موسیقي
دستگاهي و چه عاميانه مثل موسيقي هاي رايج مردمي امروز را موسيقي بد دانستند.
ايشان در ادامه افزودند: امروزه نود و پنج درصد موسيقي هاي رايج در جامعه اثرات مخرب
و سوئي دارند و مسوولين بايد در اين زمينه تلاش بيشتري بكنند. در حاليكه اگر بيست موسيقي هاي رايج
در جامعه جدي باشد كافي است. مشكلات و گره هايي معنوي كه امروز برخي از جوانان از آن رنج مي برند به
راحتي با يك موسيقي كاملا آگاهانه، خردمندانه، الهي و خوب برطرف مي شود. موسيقي هايي كه امروز به
نام جوانان در جامعه رايج شده است به هيچ عنوان مناسب جوانان نيستند زيرا اين موسيقي يك موسيقي بي
اصالت است نه موسيقي شرقي است و نه موسيقي غربي. ايشان لزوم استفاده از كارشناسان موسيقي در تشخيص
انواع موسيقي را ضروري دانسته و افزودند: مرز بندي بين موسيقي ها كاملا نسبي است يعني ممكن است بين
دو موسيقي عالمانه يكي عالمانه باشد و ديگري عاميانه. آنقدر مرز ها در اين تشخيص بهم نزديك است كه
ميتوان گفت تفاوت آنها مثل تفاوت گل طبيعي با مصنوعي است كه وجود كارشناس موسيقي را هويدا مي كند.
البته اين مرز بندي ارزشي نيست كه مثلا موسيقي عالمانه خوب است و موسيقي عاميانه بد.
كياني در ادامه مبحث اصلي جلسه را بازگو كرده و به بحث در مورد روشهاي متداول امروزي در
آموزش رديف پرداختند. وي موسيقي رديف را شاكله اصلي موسيقي ايراني دانست و افزود: شاگرد در اين مكتب
بدون هيچ كم و كاستي رديف را به امانت از استاد خود فرا مي گيرد. حال اين رديف يا مدون است يا
غيرمدون. رديف مدون مثل رديف هاي ميرزا عبداله و يا آقا حسينقلي كه مثلا درآمد شور در آن كاملا
مشخص و معين است. رديف هاي غير مدون مثل مكتب سماع حضور و حبيب سماعي كه وقتي شاگرد در مكتب استاد
حاضر مي شود هر روز يك درآمد شور تازه و نو مي شنود البته همگي آنها كاملا در قالب تفكر رديف
ايراني است و در عين تفاوت و عدم تقليد كاملا داراي خلاقيت است. البته در اينجا كار خيلي مشكل مي
شود ولي بسيار كارساز است زيرا وقتي شاگرد هربار در پيش استاد درآمد هاي مختلف را مي شنود يك روزي
خود توانايي استاد را پيدا مي كند و هر گوشه را هر بار يك نوع مي زند. اما وقتي در زمانه اي كه ديگر
آنهمه شور و عشق و پشتكار در شاگرد نباشد كار بسيار مشكل تر مي شود.
كياني دوره هاي آموزش رديف را در سه سطح مقدماتي متوسط و عالي دانسته و افزودند:
دوره مقدماتي دوران شريعت و شاگردي است و در اين دوران شاگرد بايد كاملا از استاد پيروي و تقليد كند
و دست از هرگونه ابتكار و خلا قيت بردارد. اما در دوره عالي ديگر تقليد هيچ جايي ندارد و مرحله
طريقت، عمل، خلاقيت و ابتكار است و استاد در اين مرحله نقش راهنما و مرشد را دارد و دقيقا در موسيقي
نيز مثل علوم اخلاقي و عرفان سالك نياز به راهنما دارد. تقليد هيچ جايي ندارد ولي نوآوري ها همگي در
دايره تفكر مشخص و روشني است. بنابراين وقتي هنر جو را محكوم به تقليد صرف مي كنند بايد ديد در چه
مرحله اي از آموزش است يعني اگر در مرحله شريعت است بايد تقليد كند. استادي هم كه در حال تقليد است
هنوز خود شاگرد است زيرا در مرحله شريعت مانده است.
ايشان همچنين به سئوالات حاضرين در جلسه پاسخ داده و در ادامه با نواي دلنشين سنتور
در دستگاه راست پنجگاه حاضرين را به فيض اكمل رساندند.
خبرنگار سايت در اصفهان
بيستم خرداد ماه هشتاد و سه |
