|
واحد مرکزی خبر، مهر: شرایط زندگی استاد اصلی من بوده است
استاد اصلی من زندگی و شرایطی است که بر من گذشته چرا که من از هر پدیده ای درس گرفته ام. نشست انجمن بازیگران سینمای ایران با هنرمندان با حضور استاد محمدرضا شجریان عصر دیروز در محل خانه سینما برگزار شد.در این نشست که با حضورمحمد سریر رئیس کانون آهنگسازان خانه سینما و جمعی از بازیگران برگزار شد،ابتداعلی دهکردی عضو هیئت مدیره انجمن بازیگران ضمن خیرمقدم به استاد شجریان و تشکر از حضور بازیگران در این نشست گفت : خیلی خوشحالیم که در جمع بازیگران ایران، خورشید آواز موسیقی ایران می درخشد و بسیار خرسندیم که ساعاتی را با استاد آواز ایران زندگی می کنیم.
پس ازصحبت های علی دهکردی داود رشیدی رئیس انجمن بازیگران سینمای ایران با اشاره به حال و هوای درونی خود از حضور استاد شجریان گفت : شما نمی دانید من چه حالی دارم و تا چه اندازه خوشحالم که در کنار استاد محمدرضا شجریان هستم،حدود یک یا دو سال پیش بود که من ازاستاد خواستم در جمع ما حضور داشته باشد اما بنا به دلایلی نشد تا اینکه ماه گذشته در جلسه ای که داشتیم یک گله کوچک از استاد کردم و گفتم که چرا دعوت انجمن بازیگران را نمی پذیرد که استاد بی درنگ جواب داد که شما قرار بگذار حتما می آیم و به این ترتیب بود که استاد دعوت ما را پذیرفت.
رئیس انجمن بازیگران سینمای ایران در ادامه با ذکر خاطره ای به چگونگی رسیدن هنرمندی به مقام استادی اشاره کرد و گفت : علاوه بر استعداد ذاتی که خدا در نهاد هر انسانی گذاشته خواستن و پشتکار فرد هم در میزان موفقیت او تاثیر گذار است و استاد شجریان هم از این پشتکار،خواستن وتوانستن به دور نبوده است، به خوبی به یاد دارم حدود 40 سال پیش در یکی از روزهای جشن هنراستاد شجریان کنسرت داشت من در آن روزها استاد را می دیدم که مدام با استاد نورعلی خان برومند در گفتگو بود نکاتی را یادداشت می کرد؛ در واقع پشتکار و اهمیتی که شجریان در آن دوران به کار خود می داد امروز از او آقای آواز ایران ساخته است و توجه به این نکته می تواند درسی برای بازیگران جوان باشد.
در ادامه این نشست طبق روال معمول جلسه های این انجمن ،هریک از بازیگران سئوالات خود را مطرح کردند، علی دهکردی در ابتدا از مراحل یادگیری آواز از استاد شجریان پرسید و استاد ضمن ادای احترام به حاضرین در سالن گفت : امروز یکی از روزهای خوب من است که با هنرمندان سینمای ایران لحظاتی را می گذرانم و سپاس ویژه از هنرمند عزیز آقای رشیدی به خاطر تمام پیگیری ها دارم تا من توانسم در جمع شما حضور پیدا کنم چراکه این روزها روزهای خوبی است که در زندگی تک تک ما خواهد ماند و البته برای ما بسیار ارزنده است.
شجریان در ادامه افزود : استاد اصلی من زندگی و شرایطی است که بر من گذشته چرا که من از هر پدیده ای درس گرفتم به عبارت بهتر من هرچه دارم از آموخته هایم است من زمانی که در مشهد بودم نتوانستم از محضر استادی بهره ببرم به همین دلیل به تهران آمدم و نزد استاد احمد عبادی رفتم وایشان به معنای واقعی من را به فرزندی پذیرفت . هفته ای 4 روز پیش ایشان ردیف می آموختم و هفته ای دوبار هم نزد استاد مهرتاش می رفتم و ردیف های آموزشی و تکنیک موسیقی را می آموختم.
وی در پایان این بخش از صحبت های خود گفت : یکی دیگر از استادان من استاد فرامرز پایور بود که هم سنتور می آموختم و هم تمرین ردیف می کردم و با گروه ایشان همکاری داشتم، استاد دوامی و استاد برومند از دیگر استادان من بودند که از آنها بسیار آموختم،غیر از این استادان از یکی دیگر از هنرمندان ، استاد جلیل شهناز بسیار آموختم ایشان به گردن من حق بزرگی دارند من از تار استاد جلیل شهناز بسیار استفاده کردم من از هیچ کس به اندازه تار نوازی ایشان موسیقی نشنیدم چراکه استاد جلیل شهناز دست توانایی در نوازندگی موسیقی ایرانی داشت و من ازایشان جمله بندی موسیقی و جرات ابتکار و خلاقیت در موسیقی ایران را آموختم در واقع جمع تمام استادانی که ذکرنام آنها رفت شد شجریانی که در حال حاضراینجا است.
بازیگری من آواز خواندن در صحنه است
نوع آوازی که من کار می کنم در بازیگری وجود ندارد اما بازیگری من همان آوازی است که در صحنه اجرا می کنم.
به گزارش خبرنگار مهر، محمدرضا شجریان ضمن بیان این مطلب با حضور درشانزدهمین نشست تخصصی انجمن بازیگران سینمای ایران با هنرمندان ، در پاسخ به سئوالی مبنی بر وجه تشابه فن بیان در گویندگی و بازیگری تئاتر و سینما گفت : بازیگر تئاتر وقتی روی صحنه می رود با بیان خود بازی می کند و مخاطب را تحت تاثیر قرار می دهد،بازیگر سینما هم همینطور زمانی که مقابل دوربین قرار می گیرد با قدرت بیان خود نقشی را ایفا می کند ؛ خواننده وقتی روی صحنه آواز می خواند باید به گونه ای شعر را در لحن و آواز خود روایت کند که مانند یک هنرپیشه تاثیرعمیقی در وجود شنونده بگذارد و این نکته ای بود که استاد مهرتاش بر روی آن تاکید بسیاری داشت و معتقد به فن بیان در آواز موسیقی ایرانی بود در واقع آواز هم باید به لطافت طبع و زیبایی بیان بازیگر باشد.
وی در ادامه افزود : سال 1347 بود که در رادیو برنامه اجرا می کردم، استاد بنان در آن زمان ، دوران بازنشستگی خود را سپری می کرد اما هفته ای دوبار به استودیو می آمد تا آواز خواننده ها را بشنود و اشکالات احتمالی آنها را گوشزد کند یک روز به من گفت که تاکید نابجا روی کلمات نداشته باشم و همانگونه که حرف می زنم آواز بخوانم چراکه کشش های بی جا باعث می شود که شعر از فرم درست خود خارج شود.
شجریان در ادامه حسن اخلاق هنرمند را اصلی مهم عنوان کرد و گفت : یکی از نکات مهم که تاثیر فراوانی در بارور شدن هنر هنرمند دارد و مستقیما در مردم نیز تاثیر می گذارد اخلاق و رفتار خوب هنرمند است و مردم هنرمند را باید به گونه ای بشناسند که ارزش هنرمندی داشته باشد چراکه هنر برای انسانیت است و یک هنرمند نباید زندگی خود را با شک و قضاوت های بی جا پیش ببرد ؛یکی دیگر از مسائلی که باید رعایت شود این است که هنرخود را دست کم نگیریم و در هر محفلی هنرمان را عرضه نکنیم باید هنر یک هنرمند به گونه ای عرضه شود که ارزش خودش را پیدا کند و این امر میسر نمی شود مگر اینکه رفتار خود هنرمند هم هنرمندانه باشد.
در ادامه این نشست علی دهکردی عضو هیئت مدیره انجمن بازیگران درباره چگونگی ایجاد اعتماد بین هنرمند و مخاطب سئوال کرد و استاد آواز ایران در پاسخ گفت : هیچ هنرمندی در تمام حوزه های هنری نمی تواند در پشت دفتر نگاه خود پنهان شود چراکه دو پدیده در وجود همه انسانها وجود دارد که به صورت فرستنده و گیرنده در ارتباط های اجتماعی تاثیر گذار است یکی از این دو عنصر صدا و دیگری نگاه است و من با این دو پدیده سالهای سال زندگی کرده ام.
وی در ادامه افزود : انسان ها در مواجه با هم تحت تاثیر موج نگاه یکدیگر قرار می گیرند که این موج هم در کنسرت و هم در بازی تئاتر و در اجراهای زنده وجود دارد و من هنگام اجرا با یک نگاه به سالن موج مثبت سالن را دریافت می کنم؛ صدا هم یکی دیگر از این پدیده های است ، من تمام زندگی خود را با صدا گذرانده ام و با شنیدن صدای یک فرد به راحتی می توان احساس و آنچه درون او می گذرد را دریافت کنم به همین دلیل این دو عامل پلی برای ایجاد اعتماد بین دو طرف است .
ضرورت ایجاد تنوع در سازها یکی دیگر از بحث های مطرح در نشست انجمن بازیگران سینمای ایران با شجریان بود و استاد آواز ایران در پاسخ به این بحث لزوم تحول در سازهای موسیقی ایران را مهم ارزیابی کرد و گفت : اگر ابزار کار در هر هنری بیشتر شود به طبع تنوع نیز افزایش پیدا می کند،برای اجرای موسیقی ایران 115 نوع ساز داریم که اغلب هم محلی است به همین دلیل در اجرای ارکسترهای موسیقی ایرانی نیاز به تنوع سازهای ایرانی را احساس کردم تا به واسطه همین تنوع ،رنگ و وسعت بیشتری به ارکسترهای موسیقی ایرانی بدهیم .
به گزارش مهر ، استاد شجریان در ادامه افزود : نیاز به صدای بم در ارکسترهای موسیقی ایرانی یکی از عواملی بود که نیاز به این تنوع را بیشتر می کرد چراکه بم ترین ساز ایرانی عود است برهمین اساس به این فکرافتادم که سازهای جدید را به سازهای موسیقی ایران اضافه کنم و از آنجا که آشنایی با حرفه سازسازی در طول سالها فعالیت خود داشتم سازهای جدیدی چون "بم ساز"، صراحی" "کرشمه"،"ساغر" را ساختم و در کنسرت های خود نیز اجرا کردم و امیدوارم دیگر هنرمندان این ضرورت را نیز احساس کنند و در این زمینه اقدام های موثری انجام دهند .
یکی دیگر از سئوالات به ریتم در موسیقی و ارزش سکوت در بیان واژه ها اختصاص داشت و شجریان در پاسخ به این سئوال گفت : ریتم اساس زندگی و همان زمانبندی است که هر پدیده ای وجود دارد و ریتم در آواز حرف اول را می زند و سکوت هم بخشی از موسیقی است در واقع سکوت بین فواصل موسیقایی فرصتی است برای خوب گوش دادن و هضم کلمه به کلمه شعر در آواز است.
سینما بدون موسیقی لطفی ندارد
اگر موسیقی را از سینما بگیریم دیدن فیلم دیگر لطفی ندارد ؛ در شعر هم همینطور است موسیقی روان شعر ، ادبیات و حتی کلام روزمره ما است .
به گزارش خبرنگار مهر،محمدرضا شجریان با بیان این مطلب ضمن حضور در نشست تخصصی انجمن بازیگران سینمای ایران گفت : ارتباطی که بین موسیقی و سینما هست در بین دیگر هنرها هم مشاهده می شود ؛ در ادبیات هم این ارتباط وجود دارد؛ در گزینش اشعار من به عنوان یک خواننده، اول موسیقی را می شنوم و بعد شعر مناسب را انتخاب می کنم و متناسب با موسیقی در دستگاههای موسیقی ایران می خوانم.
داود رشیدی رئیس انجمن بازیگران خانه سینما در ادامه این جلسه به چرایی کم بودن علاقه جوانان به موسیقی ایرانی اشاره کرد و گفت : موسیقی به هر شکلی خوب است و من ایرادی نمی بینم که کسی موسیقی ردیف دستگاهی ایران را گوش نکند در واقع شنونده حق انتخاب دارد واین هنرمند است که باید موسیقی را به گونه ای اجرا کند تا مخاطب را جذب کند؛ اما به اعتقاد من دوران جنینی، تاثیر بسیاری در شکل گیری فهم موسیقایی دارد .
وی در پاسخ به سئوالی مبنی برجایگاه موسیقی پاپ در ایران گفت : به عقیده من آن نوع موسیقی که به نام "پاپ" در ایران اجرا می شود به دور از نژاد موسیقی ایران است و این درحالی است که موسیقی پاپ در گذشته مفهوم درست خود را داشت اما در حال حاضر این نوع موسیقی معنایی دیگر پیدا کرده است؛اما در یک نگاه کلی باید متذکر شوم که موسیقی هر ملتی به درازای تاریخ آن ملت است و این دو همواره با یکدیگر پیش می روند شادی،شکست، غم و دیگر حالات مردم یک مملکت ارتباط مستقیم با تاریخ دارد که این حالات در زبان موسیقی جاری می شود.
شجریان همچنین در پاسخ به سئوالی مبنی بر فرق میان موسیقی سنتی و موسیقی اصیل گفت : مقوله سنت از هر طرف در یک چهاردیواری محصوراست و در طول تاریخ سنت های مختلف شکسته شده و یک سنت جدید جایگزین آن شده است و این خاصیت بشر است اما اصالت چیز دیگری است و همیشه وجود داشته و باید آن را حفظ کرد در واقع سنت را به عنوان یک فرهنگ رسیده از گذشته نگه می داریم و برای آن احترام قائل هستیم اما می توان اصالت ها را به اشکال مختلف استفاده کرد.
این خواننده آواز درادامه در پاسخ به سئوالی مبنی بر چرایی حزن انگیزبودن موسیقی ایرانی گفت : موسیقی اصیل ایرانی موسیقی تفکر است و موسیقی غم نیست و برای همه حالات انسان موسیقی وجود دارد و موسیقی ایرانی پتانسیل های قدرتمندی در اجرا انواع حالات انسانی را دارد؛آنچه برای ما اهمیت دارد مفاهیم درونی حالات بشر است که در قالب کلمات جاری می شود.
علی حاتمی موسیقی ایران را میشناخت
زنده یاد علی حاتمی مرد بزرگی در تاریخ سینمای ایران است و از معدود کارگردان هایی بود که موسیقی اصیل ایرانی را به خوبی می شناخت و همین وِیژگی مرا ترغیب کرد که در "دلشدگان" با او همکاری کنم.
به گزارش خبرنگار مهر محمدرضا شجریان ضمن بیان این مطلب در خصوص حضور درشانزدهمین نشست تخصصی انجمن بازیگران سینمای ایران با هنرمندان ، درباره همکاری خود با علی حاتمی در فیلم "دلشدگان" گفت : علی حاتمی مرد بزرگی در سینمای ایران است،زمانی که ایشان گفتند که می خواهند فیلمی درباره هنرمندان موسیقی بسازند بسیار خوشحال شدم و ایشان از من خواست که آواز این کار را به عهده بگیریم، در ابتدا قبول نکردم به این دلیل که خاطره خوبی از آواز در سینما نداشتم از طرفی حسین علیزاده آهنگساز این فیلم هم به من اصرار می کرد که اگر من نباشم کار نمی کند.
وی در ادامه افزود : با این صحبتها و اصرار حاتمی سناریو را خواندم و خوشم آمد و گفتم هر کاری می کنم فقط به این شرط که عنوان شود که حضور افتخاری در فیلم دارم بعد از خواندن سناریو شعرها را انتخاب کردم بعضی از آوازهایی که امین تارخ بازیگر (موزیسن فیلم) می خواند نمایی از تنهایی خواننده بود که در کوچه باغ ها می خواند و من هم برای اینکه این کار درست از آب درآید به کوههای پونک می رفتم و آوازها را در کوه می خواندم و ضبط می کردم بقیه کارها هم تصنیف هایی بود که در استودیو ضبط کردم البته جا دارد در اینجا یادی از دوست عزیز شاعرم زنده یاد فریدون مشیری بکنم که زحمت بسیاری برای اشعار این تصانیف کشید.
علی دهکردی مجری این برنامه در پایان از استاد آواز ایران خواست تا رمز ماندگاری اذان زنده یاد رحیم موذن زاده را بگویید و شجریان هم با اشاره به دو ویژگی این اذان گفت : اذان زنده یاد رحیم موذن زاده از دو خصوصیت عمده برخوردار بود اول اینکه این اذان در آواز بیات ترک خوانده شده است و بیات ترک هم همیشه پیام دهنده و نوید دهنده است و این نوید در سه نوبت در شبانه روز تاثیر فراوانی در میزان علاقه مخاطب دارد؛ضمن اینکه مرحوم موذن زاده با خلوص تمام و از اعماق وجود کلمات را ادا می کرد و همین خلوص در ماندگاری اثر بی تاثیر نبوده است؛ البته ناگفته نماند تکرار این اذان در طی سالیان سال در ماندگاری آن بسیار موثر بوده است.
هفدهم دی ماه هشتاد و هشت
|
