گوش ما را هر نفس دستان تو

در موسیقی ایران زمین کمتر دیده شده است که فعالیت گروهی موسیقایی سالیان سال ادامه یابد و درکنار آن  اعضای گروه ثابت مانده و در فعالیتهای مستمر به موفقیتهای بزرگی نیز دست یابند . موفقیتهایی که  واسطه نوآوری ها شان حاصل گشته و منجر به تولید آثاری ماندگار گشته اند .

سطور بالا مقدمه ای کوتاه بود برای معرفی گروهی که چندان نیز نامشان بین اهالی موسیقی نا آشنا نیست . اگر اندکی اهل موسیقی باشید و سفر به دیگر سو ؛ لولیان  ؛  قیژک کولی و یا خورشید آرزو ؛ ماه عروس ؛ به نام گل سرخ ، شوریده ، حنایی و  . . . . را شنیده باشید نام گروه دستان نیز برای شما آشناست . گروهی که با همراهی و همیاری یکدیگر آثاری را خلق نموده اند که به جرات میتوان گفت همانند چنین آثاری ممکن است دیگر سالها ظهور نکنند .

در زمانه ای که موسیقی ایران زمین از عدم نوآوری و حرکت در یک خط تعریف شده در رنج بود با ظهور دستان ؛ خونی تازه در رگهای موسیقی ایران دمیده شد .

گروه دستان به خوبی بر این نکته واقف بودند که با تغییر فضای حاکم بر جامعه و نیز تغییر ذائقه موسیقایی علاقه مندان به این هنر ایرانی , موسیقی آنها نیز بایستی تغییر یابد ؛ چرا که ذهن علاقه مندان از موسیقی های بیست سال پیش پر شده و نیازمند بدعتی نو در موسیقیست ؛ همین دلیل باعث گردید تا دستانیها با ذهنی فراتر گام به عرصه موسیقی ایرانی نهند و این خود عاملی بود بر موفقیت آنان . . .

گروه دستان با استفاده از اساتید موسیقی ایرانی  چون شهرام ناظری ، صدیق تعریف ، مرحوم ایرج بسطامی ،  وکیهان کلهر و کمی بعد تر هنرمندانی چون سالار عقیلی ، همایون شجریان ، سیما بینا و بانو پریسا که  در مقاطعی آنها را همراه و همیار خود دیده است آثاری را به غایت زیبا و بیاد ماندنی خلق نمود .

آثاری چون سفر به دیگر سو ؛ لولیان ؛ ساز نو آواز نو ( به همراه شهرام ناظری ) ، ماه عروس ( به همراه صدیق تعریف ) دریای بی پایان و بنام گل سرخ (با آواز سالار عقیلی ) ، قیژک کولی و خورشید آرزو ( به همراه همایون شجریان ) و آثار ماندگار دیگری که خلق گشته اند تا نشان دهند گروه دستان توانسته است با اتکا به ردیفهای و دستگاههای موسیقی ایرانی نوآوری را به زیبا ترین شکل ممکن خود در این هنر والا تجلی بخشد .

اما آنچه گروه موسیقی دستان را متفاوت تر از اغلب گروههای فعال می نمایاند آنکه تاکنون در این گروه خواننده به عنوان عضوی ثابت در گروه حضور نداشته است و این آهنگساز است که با توجه به نوع اثر و یا اجرایی که در نظر دارد بخش آواز کار را به فردی که توانایی بیشتری در اجرای اثر دارد می سپارد . البته این امر هیچگاه دلیل بر ارجحیت یک خواننده بر دیگری نمیگردد که با توجه برخورداربودن هر خواننده از بعد و حجم خاصی از صدا و نیز لحن بیان اشعار و آواز ( به طور مثال حماسی بودن اشعار )که در آوازه خوانان متفاوت است این انتخاب صورت میگیرد ؛ این تفاوت در انتخاب خواننده خود میتواند مزیتی باشد بر دستان و تنوعی برای مخاطبین و علاقه مندان تا با آواهای  بیشتری آشنا گردند .

نام حمید متبسم در بین اهالی موسیقی نا آشنا نیست یکی از بنیانگذاران گروه دستان و نوازنده تار و سه تار که خضوع و فروتنی وی و ارادتی که به اساتید خود داشته است زبانزد خاص و عام است .

جوایز دریافت شده با آهنگسازی وی و سعید فرجپوری دیگر آهنگساز و نوازنده کمانچه این گروه در مجلات و فستیوال های معتبر خارج از کشور اعتبار گروه را چندین برابر افزایش میدهد ؛ به عنوان نمونه میتوان از افتخارات گروه دستان به ارائه آلبوم شوریده اشاره نمود که برنده عنوان شوک موسیقی از مجله موسیقی لوموند و جایزه بهترین موسیقی سال 2003 از وزارت فرهنگ فرانسه و آلبومهای قیژک کولی و خوشید آرزو با صدای همایون شجریان برنده جایزهWorld music از کمپانی معتبر نقد صفحات موسیقی آلمان شدند نمود .

جدای از بحث فروتنی و خضوع تک تک اعضای گروه  که خود مقوله ای بسیار مهم در موسیقی ایران است و لازمه موفقیت یک هنرمند ؛ همه اعضای گروه در زمینه هنر خود جزو بهترینان هستند . و همیشه نیز سعی داشته اند بهترینها را برای همکاری انتخاب نمایند

استفاده و بهره گیری از خوانندگان بزرگی که در سطور بالا بدان اشاره گردید و همکاری مقطعی هنرمندانی چون کیهان کلهر؛بیژن کامکار ، پشنگ کامکار و اردشیر کامکار ؛ مرتضی اعیان و  محمد علی کیانی نژاد به همراه اعضای ثابت این گروه همچون چون سعید فرجپوری که البته بجز تبحر فوق العاده ایشان در نوازندگی کمانچه میتوان از وی به عنوان آهنگسازی خلاق نیز نام برد ؛ حسین بهروزی نیا که به واقع میتوان وی را یکی از معدود نوازندگان ساز بربت ایرانی دانست که تبحر و سرعت منحصر بفردی در نوازندگی این ساز دارد و نوازندگان چیره دست سازهای کوبه ای پژمان حدادی و بهنام سامانی؛ اعضای ثابت این گروه هستند که هر یک خلاقانه در تلاش برای  ایجاد سبکی نو در موسیقی اصیل ایرانی اند .

دوره کنونی در بین نوازندگان سازهای کوبه ای پژمان حدادی و بهنام سامانی جزو پیشتازانند این دو علاوه بر تبحر خارق العاده  در نوازندگی سازهای کوبه ای ؛ گام را فراتر نهاده , تنها به نوازندگی اکتفا ننموده اند و با تحقیق بر روی سازهای کوبه ای و تولید سازهایی جدید نام خود را به عنوان سازنده ساز نیز ثبت نموده و با اعمال تغییراتی بر روی سازهایی چون دف وکوزه  عمده مشکلات نوازندگان این سازها را تا حد بسیاری بر طرف کرده اند .

تعلیم و آموزش هنرجویان موسیقی ایرانی عمدتاً در خارج از کشور ] که در بین شان افرادی غیر ایرانی را نیز میتوان یافت [ و تشکیل گروههایی چون مضراب و ضربانگ وگروه بین المللی پردیس و سیمرغ و اجرای کنسرتهای موسیقی از جمله فعالیتهای تحسین بر انگیز اعضای دستان ست .

گروه دستان با خوانندگی همایون شجریان در سال جاری در تهران نیز به اجرای برنامه پرداخت ، اجرای بی نقص و ماهرانه اعضای گروه در هر سه شب تحسین علاقه مندان و کارشناسان موسیقی را بر انگیخت انتخاب صحیح اشعار  ،با اجرای همایون شجریان شبی به یاد ماندنی را برای علاقه مندان به این گروه و موسیقی اصیل ایرانی رقم زد .

حاشیه های این کنسرت نیز در نوع خود جالب و گاه تاسف انگیز بود ؛ حاشیه هایی که منجر به واکنش استاد محمدرضا شجریان نیز گردید .

البته لازم به ذکر است این حاشیه ها در انحاء مختلف برای تمامی هنرمندان این مرز و بوم حادث میگردد و میتوان به جرات اذعان نمود هنرمندانمان که بایستی الگوی فرهنگ ملتی و معرف آنان به جهانیان باشند در گوشه ای محجور مانده اند . و یا همانند اعضای گروه دستان در غربت مشغول فعالیت و آموزش این هنر اصیل به علاقه مندانش هستند .

گروه دستان نمونه ایست از گروههای متعدد فعال در زمینه موسیقی ایران زمین که با تنها با اتکا به هنر خود و بدون هیچ چشم داشتی خالق آثاری جاودانه در موسیقی ایران زمین میگردند و بر ماست تا قدر این گوهران هنر اصیل ایران زمین را که به حق زنده کننده نام ایران و ایرانی در تمام جهان هستند دانسته و با رعایت حقوق مادی و معنوی آنان این بزرگان را در راه اعتلای هنر موسیقی اصیل ایرانی یاری بخشیم .

صد نغمه خوش آید از اعماق وجودم

هردم که زنی زخمه تو بر تار تن من

محمد جواد صحافی.

بیستم اسفندماه هشتاد و هشت

از: باغ هنر

بیستم اسفند هشتاد و هشت