درگذشت هموطنان عزیزمان در زلزله کرمانشاه را تسلیت می گوییم

از آن اداره تا این دفتر، غیبت پرسش برانگیز دفتر موسیقی ارشاد در ثبت ردیف

نوشته شده توسط persianartmusic. ارسال در مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

از آن اداره تا این دفتر، غیبت پرسش برانگیز دفتر موسیقی ارشاد در ثبت ردیف

سربانگ: اول: ثبت ردیف موسیقی کلاسیک ایران در یونسکو به عنوان میراث شفاهی و غیر‌ملموس از جمله رخدادهایی بود که از زوایای گوناگون می‌‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.{روایت سریر از ثبت ردیف موسیقی ایرانی در یونسکو}

شاید اگر مدیریت موسیقی در ایران با ذهنیتی همه‌جانبه‌نگر به موسیقی و شقوق مختلف‌ آن نگاه می‌کرد این ردیف باید بسیار پیش از این به ثبت می‌رسید و حتی به جایی نمی‌رسیدیم که برخی از مواریث شفاهی ما در حوزه موسیقی توسط کشورهای دیگری چون آذربایجان و تاجیکستان و البته برخی مواریث تمدنی و بزرگان علم و فرهنگ و هنر ما (همانند مولوی و.‌.‌.) توسط کشورهای دیگری چون ترکیه مال خود شود و تازه بشنویم برخی از کشورهای بی‌پیشینه‌ حاشیه خلیج فارس بر مواریث ما چنگ اندازند و بخواهند از بی‌توجهی و نداشتن سیاست درست دست‌اندرکاران ما سوء‌استفاده کنند و آن را به نام خود به ثبت برسانند.

پیشینه حضور ایران درکمیته بین‌المللی یونسکو خود گواهی است بر این نکته که در میان تمامی کشورهای خاورمیانه و حتی کشورهای همجوار با ایران، این کشور ما بود که بیشترین کرسی‌ها را در این نهاد داشته‌است. امری که متأسفانه در بعد از انقلاب به دلیل اهمال نهادهای سیاستگذاری در این حوزه- به خصوص موسیقی- به بوته فراموشی سپرده شد. نزدیک به ۵۳ سال قبل (مهر ۱۳۳۵) زنده‌یاد دکتر مهدی برکشلی، موسیقیدان نامدار، هم به دلیل ظرفیت‌های شخصیتی و آکادمیکی که در محافل موسیقایی بین‌المللی داشت‌ و هم به خاطر نگاه تخصصی و کارشناسانه اداره هنرهای زیبای وقت، در جلسه‌ دهم تا ۱۴ مهر ۱۳۳۵ شورای بین‌المللی موسیقی، وابسته به یونسکو، که در پاریس برگزار شد، با اکثریت قابل توجهی از آرا‌ به عضویت این شورا برگزیده شد (مجله موسیقی شماره ۴ آبان ۱۳۳۵ - ص ۹۵).

در همان زمان‌ها کمیسیون منطقه‌ای موسیقی خاورمیانه در ایران تشکیل می‌شد و ایران به عنوان میزبان، سهمی جدی در این زمینه داشت. طبیعی است در مناسبات بین‌المللی، کشوری که میزبان است فرای مسائل قانونی و آیین‌نامه‌ای، می‌تواند تأثیرات قابل‌اعتنایی در نظر شوراها و هیأت‌ها داشته باشد، به خصوص که آن کشور ایران باشد که پیشینه تمدنی بالایی دارد.

دوم: اکنون اما به نظر می‌رسد ماجرا به عکس شده است، ‌به این معنا که نهادی مدنی همانند خانه موسیقی به دلیل دغدغه‌ای که دست‌اندرکاران آن نسبت به حفظ مواریث موسیقایی دارند، پاپیش نهاده است و از اوایل سال ۸۳ هیأت‌مدیره وقت با پیشنهاد داده شده از سوی یکی از چهره‌های آکادمیک موسیقی و رئیس پیشین کانون نویسندگان و پژوهشگران خانه موسیقی، آقای هومان اسعدی، در این زمینه موافقت کرده آن را مورد پیگیری قرار دهد. مسئله ابتدا با دفتر امور موسیقی وزارت ارشاد در میان گذاشته شد، ‌اما آنها به رغم وعده‌هایی که دادند در عمل جز معطل کردن پروژه کاری دیگر انجام ندادند تا اواسط تابستان ۱۳۸۷ که دست‌اندرکاران میراث فرهنگی (سازمان زیر نظر آقای مشاعی) از این جریان مطلع می‌شوند و هزینه‌های‌آن را تقبل می‌کنند و این‌گونه می‌شود که در نهایت در نشست امارات این ردیف به نام ایران به ثبت می‌رسد.

سوم: طبیعی است در این میانه باید تلاش و همت اهالی خانه موسیقی و میراث فرهنگی و البته کمیسیون ملی یونسکو در ایران و رئیس آن، جناب دکتر سعید‌آبادی را ستود، اما نکته پرسش‌برانگیز در این میانه غایب بودن دفتر امور موسیقی وزارت ارشاد است؛ نهادی که خود را متولی موسیقی کشور می‌داند و تازه مدعی است از موسیقی فاخر حمایت می‌کند، در مهمترین عرصه برای ثبت موسیقی فاخر در یک نهاد معتبر بین‌المللی غیبت سؤال‌برانگیز دارد. به نظر شما این رفتار وزارت ارشاد را چگونه باید تحلیل کرد؟

برای پاسخ به این پرسش باید به همان نکته‌ای بازگشت که نگارنده در چند نوشته به آن اشاره کرده است و آن نبودن نظریه فرهنگی در زمینه موسیقی است. به تعبیر دقیق‌تر اگر وزارت ارشاد بر این اعتقاد باشد که باید از موسیقی فاخر حمایت کرد، به نظر می‌رسد، جایی بهتر از این‌جا نیست. متأسفانه طی این مدت دفتر امور موسیقی کنونی، یا مرکز موسیقی قبلی و مرکز سرود و آهنگ‌های انقلاب سال‌های دهه شصت و هفتاد، حتی نتوانستند بودجه‌ای برای ثبت یک ردیف از یک استاد نامدار اختصاص دهند.

هم‌اکنون ردیف‌هایی که در این مدت به ثبت و ضبط رسیده محصول تلاش ناشران خصوصی بوده است. حتی یکی از مهمترین ردیف‌های آوازی که امسال به بازار موسیقی عرضه شده است (ردیف آوازی زنده‌یاد رضوی سروستانی با تار داریوش طلایی در ۱۳ سی دی) محصول تلاش ناشری خوش‌فکر بوده است. وگرنه بسیاری از استادان موسیقی نواحی و کلاسیک ایران روی در نقاب خاک کشیده‌اند، بدون آنکه ردیف روایت شده از سوی آنها ثبت و ضبط شود.

توضیح:این نوشته در روزنامه خبر و سایت خبر آنلاین امروز منتشر شده است.

مطالب مرتبط:ردیف نی کسایی برای ثبت جهانی به یونسکو می‌رود.

نوشته: سید ابوالحسن مختاباد

بیستم مهرماه هشتاد و هشت

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟

    آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟ برای اجرای یک دستگاه یا آواز، نخست باید به فواصل آن توجه کرد، که اگر مطابق با فواصل موجود در سازهای غیر ایرانی (سازهای با فواصل نیم پرده ای) باشند، می شود این دستگاه ها یا آوازها را با این سازها اجرا کرد. مثل دستگاه ماهور. ولی نکته ای مهم وجود دارد و آن اینکه دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی، هر کدام از گوشه هایی تشکیل شده اند که ممکن است مطابق با گوشه های ابتدایی دستگاه نباشند. مثلا در دستگاه ماهور، گوشه "دلکش" در ماهور آمده ولی از نظر فواصل مطابق دستگاه "شور" است، پس با اینکه در ماهور آمده ولی علامت های تغییر دهنده آن مانند دستگاه شور است. حال اگر ما بخواهیم ماهور را با سازی مثل گیتار اجرا کنیم، وقتی به گوشه دلکش می رسیم، باید فواصل شور را اجرا کنیم که در حالت طبیعی امکان پذیر نیست. در گذشته و زمانی که سازهای غیر ایرانی وارد ایران شدند، چند راهکار برای اجرای دستگاه های ایرانی در نظر گرفته شد. (به غیر از سازهای زهی مثل ویولن که مشکلی از نظر فواصل نداشت). یک راه این بود که سازی مثل…

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131