درگذشت هموطنان عزیزمان در زلزله کرمانشاه را تسلیت می گوییم

ادیب خوانساری، اولین خواننده رادیو ملی، مخفیانه آواز می‌خواند

نوشته شده توسط persianartmusic. ارسال در مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

اولین خواننده رادیو ملی، مخفیانه آواز می‌خواند

ادیب خوانساری، اولین خواننده رادیو ملی، مخفیانه آواز می‌خواند

اولین خواننده رادیو ملی، مخفیانه آواز می‌خواند
اولین خواننده رادیو ملی، مخفیانه آواز می‌خواند

در سال 1319 وقتی برای نخستین‌بار در ایران، رادیو ملی تأسیس شد، تصمیم‌گیرندگان از یک خواننده‌ی 39 ساله به‌عنوان نخستین خواننده مرد رادیوی ملی دعوت کردند.

به گزارش خبرنگار سرویس موسیقی ایسنا، ششم فروردین‌ماه سالروز درگذشت اسماعیل ادیب خوانساری است که آثارش در صفحه‌های گرامافون «۷۸ دور»، آثار رادیویی، آوازها و تصانیف همراه با ساز و ارکستر و تعداد بی‌شماری ضبط‌های خصوصی و خانگی باقی مانده‌ است.

ادیب اهل خوانسار و زاده‌ی همین شهر بود که در سال 1280 به دنیا آمد. شرایط مالی پدر ادیب چندان خوب نبود و با مختصر درآمد حاصل از زراعت و باغداری روزگار می‌گذراندند. پدر ادیب او را به مکتب فرستاد به این امید این‌ که پسرش را پس از آموختن مقدمات زبان فارسی، عربی و مبانی دینی، به نجف اشرف بفرستد و او به حوزه‌ی علمیه و روحانیون بپیوندد.

ادیب تا 14 سالگی این دروس را در خوانسار فراگرفت و چون صدای خوشی داشت، به توصیه‌ی پدر‌ش موذن شهر شد. از این سال به بعد، شوق شعر و موسیقی در جان ادیب ریشه دواند و به مطالعه‌ی آثار شاعران نامدار فارسی‌زبان پرداخت و در این میان، بیش از همه با آثار مولانا‌، حافظ و سعدی مأنوس و سرگرم شد. او نوجوانی 15 ساله بود که گاهی غزل‌های سعدی را با آوازی خوش و مخفیانه با خود زمزمه می‌کرد.

ادیب خوانساری خودش تعریف کرده است: «آن روزها آرزو می‌کردم، معلم خوبی پیدا کنم تا نزد او تکلیف آواز بگیرم که متأسفانه چنین شخصی در خوانسار پیدا نمی‌شد. چندی به این منوال گذشت تا شخصی بنام «عندلیب گلپایگانی» که بعدها نام خانوادگی «تولائی» را برای خود انتخاب کرد، به خوانسار آمد. او اولین معلم آواز من بود. صدای بسیار خوبی داشت با پدرم آشنا بود و مسافرت‌های زیادی کرده بود. «عندلیب» صدای مرا پسندید و من دور از چشم پدر‌، مخفیانه نزد او به تعلیم آواز پرداختم‌ تا جایی که دیگر این استاد چیزی نداشت که به شاگرد بیاموزد و من همه‌ی آنچه را که او از آواز می‌دانست، فرا گرفته بودم

ادیب که شیفته‌ی موسیقی و آواز ایرانی بود به اصفهان سفر کرد. اصفهان در آن زمان، مرکز هنرمندان و استادان بزرگ آواز و موسیقی بود‌. استادانی مانند مرحوم آسید رحیم‌، میرزا حسین ساعت‌ساز (مشهور به خضوعی)‌، حبیب شاطرحاجی و دیگران که هریک به نوبه‌ی خود، در کار آواز ایرانی سرآمد بودند. ادیب نزدیک به دو سال هر روز به خدمت «آسید رحیم» می‌رفت و گوشه‌های فراگرفته را پس می‌داد و ردیف‌ها و گوشه‌های تازه می‌آموخت.

وقتی در سال 1303 ادیب به تهران آمد، بیشترین رابطه‌ی دوستی و محبت را با مرحوم «مرتضی‌خان محجوبی» داشت. دوستی ادیب و مرتضی محجوبی تا زمان مرگ این استاد (که ضربه سختی به روحیه ادیب وارد کرد) ادامه داشت. ادیب که در فضای هنری آن دوران، ساز سه‌تار را فرا گرفته بود و خوب هم می‌نواخت‌، پس از آشنایی با «مرتضی‌خان محجوبی» نواختن پیانو را فرا گرفت.

با تأسیس رادیو‌، از ادیب دعوت شد که خواننده‌ی ثابت رادیو باشد و او هر هفته در رادیو حاضر می‌شد و برنامه اجرا می‌کرد. در این سال‌ها به کنسرت و ضبط آوازش روی صفحه‌های گرامافون نیز پرداخت و صفحاتش به‌جز در ایران، در کشورهای همسایه و حتی نقاط مختلف دنیا به فروش رفتند.

دغدغه‌ی داشتن سالنی برای اجرای کنسرت از سوی ادیب، او را با اسماعیل‌خان مهرتاش آشنا کرد و این دوستی به تأسیس «جامعه باربد» منجر شد.

ادیب خوانساری سال‌های متمادی به‌خاطر ناراحتی ریوی از تنگی نفس رنج می‌برد؛ ولی طبیب معالج او می‌گفت که ادیب بیشتر به‌خاطر ناراحتی‌های عصبی و ورحی از پا درآمده است. سرانجام این هنرمند ششم فروردین‌ماه سال 1361 در سن 81 سالگی پس از این‌که مدت‌ها بیمار و بستری بود، درگذشت.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟

    آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟ برای اجرای یک دستگاه یا آواز، نخست باید به فواصل آن توجه کرد، که اگر مطابق با فواصل موجود در سازهای غیر ایرانی (سازهای با فواصل نیم پرده ای) باشند، می شود این دستگاه ها یا آوازها را با این سازها اجرا کرد. مثل دستگاه ماهور. ولی نکته ای مهم وجود دارد و آن اینکه دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی، هر کدام از گوشه هایی تشکیل شده اند که ممکن است مطابق با گوشه های ابتدایی دستگاه نباشند. مثلا در دستگاه ماهور، گوشه "دلکش" در ماهور آمده ولی از نظر فواصل مطابق دستگاه "شور" است، پس با اینکه در ماهور آمده ولی علامت های تغییر دهنده آن مانند دستگاه شور است. حال اگر ما بخواهیم ماهور را با سازی مثل گیتار اجرا کنیم، وقتی به گوشه دلکش می رسیم، باید فواصل شور را اجرا کنیم که در حالت طبیعی امکان پذیر نیست. در گذشته و زمانی که سازهای غیر ایرانی وارد ایران شدند، چند راهکار برای اجرای دستگاه های ایرانی در نظر گرفته شد. (به غیر از سازهای زهی مثل ویولن که مشکلی از نظر فواصل نداشت). یک راه این بود که سازی مثل…

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131