درگذشت هموطنان عزیزمان در زلزله کرمانشاه را تسلیت می گوییم

پرویز مشکاتیان؛ سالروز تولد

نوشته شده توسط persianartmusic. ارسال در مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

پرویز مشکاتیان؛ سالروز تولد

Meshkatian

مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد

نقش هر نغمه که زد راه  بجایی دارد

عالم از ناله ی عشاق مبادا خالی

که خوش آهنگ و فرح بخش هوایی دارد

بیست و چهارم اردیبهشت ماه، سالروز تولد هنرمند گرامی جناب پرویز مشکاتیان است، انسانی که در زنده ماندن جسم رنجور و بی رمق موسیقی، نقش ارزنده ای داشته و دارد.اگر نبود خلاقیت و همت تنی چند از عزیزانی مانند او، معلوم نبود که امروز از موسیقی ایران چه باقی مانده بود. هر چه باشد نقش کانون چاووش و گروه های عارف و شیدا در ایجاد چشم اندازهای نوین در موسیقی اصیل ایرانی غیر قابل انکار است و پرویز مشکاتیان یکی از اعضای موثر این حرکت بالنده بود. پرویز مشکاتیان را می توان از چند منظر مورد توجه قرار داد: نویسنده ای توانا، نوازنده ای چیره دست، آهنگسازی خلاق و انسانی صمیمی. مشکاتیان نویسنده ای است توانا، نثر ادیبانه ی او در شماره های متعدد ماهنامه ی دنیای سخن و همچنین نوشتار شعر گونه ی او درباره ی زنده یاد فریدون مشیری و... گواه این مدعاست. معلومات فوق العاده ی ایشان در زمینه ی شعر و ادبیات و همنشینی با شاعران بزرگواری مانند اخوان ثالث، سایه، فریدون مشیری و شفیعی کدکنی و همچنین زبان پر از کنایه و طنز تلخ، نوشته های او را آراسته است. ضمن اینکه مشکاتیان شعر هم می سراید. مشکاتیان نوازنده ای چیره دست است، چه سنتورش و چه سه تارش. در حالی که در این روزها بسیاری از افراد به علت ضعف نوازندگی، سعی می کنند قسمت اعظم آثار خود را با رنگها و تصانیف سطحی پرکنند و با این وجود گاهی اوقات مجبورند تمام برنامه را در چهل دقیقه ضبط کنند، گمان نمی کنم که فردی علاقمند به موسیقی یافت شود که از نوازندگی طولانی مشکاتیان در آستان جانان و قاصدک سرخوش نشود. مشکاتیان آهنگسازی خلاق است. اگر چه این یک قانون کلی است که کمیت با کیفیت در تضاد است، بدین معنی که افرادی که می خواهند تعداد کارهای ارایه شده را افزایش دهند، مجبورند به سطحی نگری و ابتذال روی آورند، اما مشکاتیان از این قانون استثناست. انتشار پانزده اثر در عرض پانزده سال (بیداد، آستان جانان، ماهور، دستان، نوا، دود عود، گنبد مینا، جان عشاق، لاله ی بهار، صبح مشتاقان، مژده ی بهار، افق مهر، وطن من، کنسرت افشاری مرکب، قاصدک) که قطعا از آثار ماندگار موسیقی ایرانند، نشان از ذهن خلاق مشکاتیان دارد. البته در میان این آثار در حق دو اثر جفا شده است، یکی صبح مشتاقان که امید بخش حضور خواننده ی توانای دیگری شد، اما متاسفانه علی جهاندار آثار دیگری ارائه نکرد (یک)، ضمن اینکه این اثر  بر خلاف دیگر آثار مشکاتیان، تجدید انتشار نشد و سالهاست که نایاب است. به همین دلیل صبح مشتاقان تا حدودی ناشناخته باقی مانده است. اثر دیگر قاصدک است که با همه عظمتی که دارد، هنوز به طور رسمی منتشر نشده است هر چند گمان می کنم همه این اثر را شنیده باشند (دو). ارایه شعر نو با موسیقی ایرانی یکی از ضروریات مورد نیاز جامعه است که مشکاتیان با ساخت تصانیف رزم مشترک، هست شب، قاصدک،  لحظه دیدار و سرو آزاد، ضمن اینکه به نیازهای جامعه پاسخ گفت، مهارت خود را در تلفیق شعر نو با موسیقی ایرانی نشان داد. مشکاتیان انسانی است صمیمی و مهربان. البته تاکنون افتخار زیارت ایشان نصیبم نشده است اما از نوشته ها و مصاحبه های او دریافته ام. مطلب خود را با نقد آثار متاخر مشکاتیان به پایان می برم. اگر چه برخی بر این اعتقادند که قطع همکاری مشکاتیان و شجریان به هر دو نفر لطمه زد، اما واقعیت این است که این دو استاد بزرگوار، جداگانه هم توانستند آثار زیبایی بیافرینند از جمله همکاری مشکاتیان با خوانندگانی چون ایرج بسطامی، علی جهاندار و شهرام ناظری، بیانگر استمرار تواناییهای مشکاتیان است. اما در سالهای اخیر کارهای ایشان مانند سابق نیست. در کاست کنسرت گروه عارف (با صدای حمید رضا نوربخش) علاوه بر اینکه تصانیف ارایه شده به هیچ وجه در اندازه مشکاتیان نیست، نحوه سازبندی نیز گوشنواز نیست و صدای سازهای کششی حالت ناخوشایندی ایجاد کرده است. در کاست لحظه دیدار به غیر از تصنیف لحظه دیدار تمام قطعات قدیمی و تکراری هستند. همچنین کاست سرو آزاد هم به غیر از خود تصنیف، قطعه قابل توجه دیگری ندارد. ضمن اینکه روی آوردن مشکاتیان به خوانندگی، چندان مناسب به نظر نمی رسد. کاست کنج صبوری با وجود قطعات زیبایی که دارد و شاید بهترین کار مشکاتیان در پنج، شش سال گذشته باشد، دچار مشکل دیگری است. علی رستمیان خواننده با دانشی است و همکاری استادان بزرگی مانند شهناز و پایور با ایشان، بیانگر همین مطلب است. اما قریب به اتفاق شنوندگان، جنس صدای رستمیان را نمی پسندند. به همین علت کاست کنج صبوری هم آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفت. امیدوارم با دقت نظر مشکاتیان و حضور فعال او در عرصه موسیقی کشور و همکاری با خوانندگان توانا، شاهد خلق آثار ماندگار دیگری باشیم.

ساقی بیا که شاهد رعنای صوفیان

دیگر به جلوه آمد و آغاز ناز کرد

این مطرب از کجاست که ساز عراق ساخت

و آهنگ بازگشت ز راه حجاز کرد

پانوشتها

یک. شجریان در کتاب راز مانا گفته اند: هر کس که یک ابوعطای خوب بخواند، پرچمدار نیست، که به نظر نگارنده، خطاب شجریان به صبح مشتاقان و علی جهاندار است. البته  اثر دیگری به نام نقش پندار با صدای ایشان و به آهنگسازی سعید فرجپوری موجود است که قابل قیاس با صبح مشتاقان نیست.

دو. در مهرماه سال هزار و سیصد و هفتاد و هفت، شبی را در یاسوج گذراندم، مسئول هتل از شب تا صبح قاصدک گوش می داد.

ایاز رزمجویی (پدرام )

بیست و چهارم اردیبهشت ماه هشتاد و دو

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟

    آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟ برای اجرای یک دستگاه یا آواز، نخست باید به فواصل آن توجه کرد، که اگر مطابق با فواصل موجود در سازهای غیر ایرانی (سازهای با فواصل نیم پرده ای) باشند، می شود این دستگاه ها یا آوازها را با این سازها اجرا کرد. مثل دستگاه ماهور. ولی نکته ای مهم وجود دارد و آن اینکه دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی، هر کدام از گوشه هایی تشکیل شده اند که ممکن است مطابق با گوشه های ابتدایی دستگاه نباشند. مثلا در دستگاه ماهور، گوشه "دلکش" در ماهور آمده ولی از نظر فواصل مطابق دستگاه "شور" است، پس با اینکه در ماهور آمده ولی علامت های تغییر دهنده آن مانند دستگاه شور است. حال اگر ما بخواهیم ماهور را با سازی مثل گیتار اجرا کنیم، وقتی به گوشه دلکش می رسیم، باید فواصل شور را اجرا کنیم که در حالت طبیعی امکان پذیر نیست. در گذشته و زمانی که سازهای غیر ایرانی وارد ایران شدند، چند راهکار برای اجرای دستگاه های ایرانی در نظر گرفته شد. (به غیر از سازهای زهی مثل ویولن که مشکلی از نظر فواصل نداشت). یک راه این بود که سازی مثل…

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131