درگذشت هموطنان عزیزمان در زلزله کرمانشاه را تسلیت می گوییم

چهارده آوای بومی اثر ایرج صهبایی

نوشته شده توسط persianartmusic. ارسال در مقالات

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 


چهارده آوای بومی اثر ایرج صهبایی

چهارده آوای بومی، در بر گیرنده چهارده ترانه محلی ایرانی است به نا م های: دختر بویر احمدی، رشید خان، آسمان به این گپی، تو بیا، مستم مستم، همای جون، زرد ملیجه، درنه جان، قاسم آبادی، هی یار هی یار، پاچ لیلی، مجنون نبودم، یار مبارک باد و گیرمه بستان ایچین که توسط ایرج صهبایی برای پیانو تنظیم و منتشر شده است. ایرج صهبایی متولد هزار و سیصد و بیست و چهار تهران، دانش آموخته هنرستان عالی موسیقی یا همان کنسرواتوار موسیقی تهران، در رشته نوازندگی ترومبون و کنسرواتوار ملی پاریس و کنسرواتوار استراسبورگ در رشته های آهنگسازی و رهبری ارکستر است. وی در سال هزار و سیصد و شصت و پنج ارکستر مجلسی شیلتیگهایم (Schiltigheim) را در شهر استراسبورگ فرانسه پایه گذاری نمود که تا سال هفتاد و شش به عنوان رهبر ثابت با این ارکستر فعال بود. او ضمن ارائه آثاری از خود که اغلب در جشنواره های موسیقی مدرن در اروپا به اجرا در آمده از سال هفتاد و سه رفت و آمدهای مرتبی به ایران داشته و برنامه هایی با ارکستر سمفونیک تهران به اجرا در آورده است. صهبایی کار روی ترانه های محلی ایران را در واقع از سال ها پیش با ساخت سه انوانسیون فولکلوریک برای پیانو آغاز کرد که این آثار همراه با قطعه ای با عنوان به یاد موریس راول در سال هفتاد و هفت به وسیله انتشارات چنگ به چاپ رسیده است. به گفته صهبایی: انوانسیون ها از لحاظ تکنیکی برای پیانیست ها قدری دشوار بودند لذا پیشنهاد شد که روی آواهای محلی کاری بشود که خیلی سخت نباشد و پیانیست های جوان هم از لحاظ تکنیکی بتوانند راحت تر آنها را اجرا کنند. هدف در حقیقت ارائه اثری بود که هم آموزشی باشد و هم هنری. البته این قطعات خیلی هم آسان نیستند ولی چیزی هم نیستند که خارج از عهده نوازندگان باشد به ویژه که قطعات نسبتا کوتاه هستند و به گوش کسانی که در ایران زندگی کرده اند آشناست. فکر می کنم این آشنایی گوشی باعث انس و الفت بین نوازنده و قطعات می شود و بدین ترتیب مشکلات تکنیکی راحت تر حل می شود. ترانه هایی که در این مجموعه برای پیانو تنظیم شده اند بسیار معروف اند و از دهه های پیش به شکل های مختلف توسط آهنگسازان متعددی برای پیانو، آواز، ارکستر و... تنظیم شده اند. صهبایی درباره تفاوت تنظیم جدید با تنظیم هایی که سابقا از این آواها ارائه شده بود چنین می گوید: من قصد مقایسه بین کارها را ندارم چون هر کدام جای خود را دارند ولی بیشتر این تنظیم ها نمی توانند از لحاظ آکادمیک در کشورهای دیگر جایی داشته باشند. فکر می کنم این بعدها ثابت خواهد شد که این تنظیم جدید در تمام کنسرواتوارهای دنیا قابل ارائه است. در آموزش هنرجویان و سپس در کنسرت ها. از لحاظ ساخت آهنگسازی هم در تنظیم های دیگر معمولا از یک هارمونی کلاسیک که در آکادمی ها یاد گرفته اند استفاده شده که فکر می کنیم با توجه به حال و هوای این آواها می توان تنظیم هایی که از لحاظ هارمونی غنی تر باشند هم ارائه داد. کما اینکه در اینجا هم از هارمونی کروماتیک استفاده شده، هم از آکوردهایی که از کروماتیسم خارج شده و مدال است. این را در نظر نگرفته ام که آواها یک پایه و اساس هارمونی ماژور و مینور دارد، که در حقیقت ندارد. اصل و اساسش روی این است که اینها از زمینه مدال آمده اند بیرون. من با کروماتیسم و یک مقدار شگردهای دیگر آهنگسازی سعی کردم این آواها را به گونه متفاوتی تنظیم کنم. برای اینکه بخواهیم این آواها، شاید این کلمه گنده ای باشد، حالت جهانی داشته باشند باید ابداع و اختراعی هم در آن باشد وگرنه در همان سطح استفاده داخلی می مانند. صهبایی درباره تفاوت ها و شباهت های مجموعه تازه اش با انوانسیون هایی که چند سال پیش با الهام از ترانه های محلی ایران پدید آورده بود نیز چنین می گوید: اگر همه چیز را به هارمونی خلاصه کنیم زمینه این دو مجموعه بسیار به هم شبیه هستند و تفاوت اصلی که کار جدید با مجموعه قبلی دارد این است که در اینجا سعی شده ملودی محلی خالص بماند و آن چیزی که اطراف آن است و فضاسازی می کند متفاوت باشد. در صورتی که در انوانسیون ها آوای محلی تقریبا حل شده است. ولی در اینجا اگر خط ملودی را بردارید بدون اینکه فضای اطرافش را اجرا کنید می بینید که تقریبا شبیه اصل است. یعنی تا حد امکان تغییر نکرده مگر اینکه از لحاظ آهنگسازی مشکل داشته باشد. مثلا گاهی اوقات در ترانه های محلی می بینیم که یک تکرار خیلی اضافه است در صورتی که در موسیقی جهانی و آکادمیک یک تکرار را انجام می دهیم سپس به بخش بعدی می رویم و دوباره بازمی گردیم به نخستین بخش و این اثر را کامل می کند. از این نظر ممکن است با اصل متفاوت باشد ولی از لحاظ ملودی، دست نخورده و مانند اصل است. گفتنی است ایرج صهبایی با الهام از این ترانه های محلی به ساخت اپرایی برای کودکان به نام سه حکایت پارسی دست زده است که در مهرماه هزار و سیصد و هشتاد و دو در استراسبورگ به اجرا درآمد. تنظیم اخیر وی از ترانه های محلی ایران هم که نخستین بار توسط طاهر جلیلی پیانیست ایرانی مقیم فرانسه در پاریس اجرا گشت به تازگی برای دومین بار به وسیله پیمان یزدانیان اجرا شده و به زودی به صورت سی دی انتشار خواهد یافت.

از: روزنامه شرق به تاریخ هفدهم آذر ماه هشتاد و دو

نویسنده: پژمان اکبرزاده

بیست و نهم آذر ماه هشتاد و دو

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟

    آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟ برای اجرای یک دستگاه یا آواز، نخست باید به فواصل آن توجه کرد، که اگر مطابق با فواصل موجود در سازهای غیر ایرانی (سازهای با فواصل نیم پرده ای) باشند، می شود این دستگاه ها یا آوازها را با این سازها اجرا کرد. مثل دستگاه ماهور. ولی نکته ای مهم وجود دارد و آن اینکه دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی، هر کدام از گوشه هایی تشکیل شده اند که ممکن است مطابق با گوشه های ابتدایی دستگاه نباشند. مثلا در دستگاه ماهور، گوشه "دلکش" در ماهور آمده ولی از نظر فواصل مطابق دستگاه "شور" است، پس با اینکه در ماهور آمده ولی علامت های تغییر دهنده آن مانند دستگاه شور است. حال اگر ما بخواهیم ماهور را با سازی مثل گیتار اجرا کنیم، وقتی به گوشه دلکش می رسیم، باید فواصل شور را اجرا کنیم که در حالت طبیعی امکان پذیر نیست. در گذشته و زمانی که سازهای غیر ایرانی وارد ایران شدند، چند راهکار برای اجرای دستگاه های ایرانی در نظر گرفته شد. (به غیر از سازهای زهی مثل ویولن که مشکلی از نظر فواصل نداشت). یک راه این بود که سازی مثل…

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131