عاشیق حسن اسکندری: نگاه موزه ای مسئولان آفت موسیقی مقامی است

نوشته شده توسط persianartmusic Posted in گفت و گو بازدید: 333

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

عاشیق حسن اسکندری: نگاه موزه ای مسئولان آفت موسیقی مقامی است

واحد مرکزی خبر، مهر: موضوعی که بیش از هر چیز دیگر باعث رنجش بسیاری از دوستداران موسیقی محلی و هنرمندان این عرصه شده است نگاه ابزاری برخی از مسئولان و برگزار کنندگان جشنواره ها به این نوع موسیقی است. اواسط مرداد ماه امسال عاشیق حسن اسکندری برای شرکت در یک جشنواره موسیقی محلی میهمان شهروندان همدانی بود؛ اجرای عاشیق حسن به دلیل کهولت سن آن صلابت و طراوت سال های جوانی را نداشت اما سخنان سوزناکش در باره آفت های موسیقی مقامی و نواحی قابل تامل بود.

این هنرمند آذری تا حدود سه ساعت و نیم پس از اجرایش در سرمای ارتفاعات تله کابین گنجنامه(دشت میشان) منتظر بود تا مسئولان برگزاری او و گروهش را به محلی که قرار بوده شب را در آنجا اقامت کنند راهنمایی کنند. خود عاشیق حسن معتقد است "تا زمانی که نگاه موزه ای و ابزاری نسبت به هنرمندان محلی و مقامی وجود دارد استفاده ای جز استفاده ابزاری نیز از هنرمندان این عرصه نخواهد شد و برای تغییر این نوع رفتار باید نوع نگاه مسئولان تغییر کند." در حاشیه این جشنواره و در حالی که پیرمرد دوست داشتنی موسیقی آذربایجان در گوشه ای از دشت میشان از سرما گز کرده بود گفتگویی با او انجام داده ایم که در ادامه می خوانید:

در طول اجرا به نظر می رسید همان عاشیق حسن اسکندری همیشگی نیستید؟

عاشیق حسن اسکندری: بله دیدتان کاملا صحیح است؛ من اوایل سال ۸۴ دچار سکته مغزی شدم و مورد عمل جراحی قرار گرفتم. از آن زمان به بعد دچار مشکلاتی شدم که اجراهایم را تحت تاثیر قرار داد. علاوه بر آن دیگر سن و سالی از من گذشته است که دیگر این کهولت سن اجازه نمی دهد ساعت ها بدون مشکل اجرا کنم.

در مورد اجرای امشب تان هم توضیح می دهید؟

در این گونه برنامه ها معمولا مقام های شاد موسیقی را اجرا می کنم؛ امشب هم ابتدا مقام شیروانی، سپس مقام شکنجی و در آخر بخش کوتاهی از مقام کور اوغلی را به همراه گروه ام اجرا کردیم. هر چند که در مقام کور اغلی نیاز هست خواننده آن را با صدای بلند اجرا کند و من بیمار بودم اما با این حال می توانستم آن را اجرا کنم. به هر حال مسئولان برگزاری جشنواره در هنگام اجرا اشاره کردند که باید برنامه را کوتاه اجرا کنیم ما هم به همین مقدار اکتفا کردیم.

حال و احوال موسیقی عاشقی آذربایجان را نسبت به دوران جوانی خودتان چه طور می بینید؟

در دو مقطع زمانی مختلف می توان این موضوع را تحلیل کرد؛ اول اینکه در زمان قبل از انقلاب وضعیت موسیقی ما به لحاظ تعداد برنامه بسیار زیاد بود اما داخل مردم اعتبار و هویت خوبی نداشتیم؛ مردم با چشم بدی به ما نگاه می کرند و به ما مطرب می گفتند. البته مطرب کلمه بدی نیست اما آن را با لحن بدی در مورد ما استفاده می کردند.

در آن زمان ما را به حال خودمان رها کرده بودند و جریان آب ما را به هر سمتی که می خواست می برد. منتهی یک نکته کلیدی در آن موقع وجود داشت و آن اینکه ما اهالی موسیقی اصلا فرهنگ خودمان را نمی شناختیم. بعد از انقلاب اتفاقی که افتاد این بود که ما جایگاه فرهنگ و هنر خودمان را بهتر شناختیم و به قیمت و ارزش معنوی هنر و هنرمند پی بردیم. از نظر مادی نیز کنسرت ها و برنامه های داخلی و خارجی بسیاری برگزار می کردیم که به ما کمک می کرد.

اما با گذشت زمان این وضعیت دوباره تغییر کرد و باز هم موسیقی ما افت کرد. یکی از دلایل این افت آمدن ماهواره بود. البته ورود تکنولوژی بسیار خوب و خوشایند بوده و هست اما موسیقی مقامی مناطق مختلف ایران تحت تاثیر ماهواره ضعیف شد. چرا که ورود تکنولوژی مصادف  با کم توجهی مسئولان به موسیقی مقامی ایرانی بود و آن اصالت موسیقی ما آرام آرام کم رنگ شد. جوان ها نیز تحت تاثیر شبکه های ماهواره ای و این نوع نگاه مسئولان، به موسیقی الکترونیک روی آوردند؛ حتی این روزها دیگر در عروسی ها هم از خواننده ها و نوازندگان مقامی کمتر دعوت می شد و بسیاری از ریش سفیدان این نوع موسیقی ها خانه نشین شدند.

در دوره جوانی شما مردم از موسیقی مقامی و محلی که امثال شما ارائه می کردید لذت می بردند؟

بله بسیار هم لذت می بردند اما همان طور که گفتم ما خودمان جایگاه موسیقی خودمان را به درستی نمی شناختیم. بعد از انقلاب این جایگاه با شرکت در جشنواره های داخلی و خارجی بیشتر برایمان روشن شد. الان هم به نظرم بعد از یک دوره افول کمی اقبال جوان ها به موسیقی مقامی محلی و همچنین موسیقی سنتی بیشتر شده است. اما این فقط در مورد جوان هایی است که برای یاد گیری اشتیاق دارند اگر دولت و مسئولان نگاه شان را اصلاح نکنند و آنها را مورد حمایت قرار ندهند همه این استعدادها دوباره از بین می رود. منظور من از حمایت برای مثال بهتر کردن شرایط برگزاری کنسرت برای اهالی موسیقی است.

زنده بودن موسیقی مقامی به ارتباط مستقیم آن با مردم و زندگی آنها بستگی دارد. برای مثال در عروسی، عزا، مراسم مذهبی، جشن های برداشت محصوی و بسیاری موارد دیگر از این دست؛ الان فکر نمی کنید این ارتباط قطع شده باشد؟

الان یک عده ای آمده اند با سازهای الکترونیک جای ما را گرفته اند. در روستاها هم همین اتفاق افتاده و هم چیز دست جوان ها افتاده است. مردم هم نمی توانند آنگونه که باید و شاید از موسیقی حمایت کنند. من موسیقی الکترونیک را نفی نمی کنم و معتقدم که باید همه نوع موسیقی وجود داشته باشد. اما اعتقاد دارم زمانی وضعیت ما مناسب خواهد بود که تمامی فرهنگ خودمان را از بین نبریم. به هر حال همین فاکتورها هستند که هویت یک منطقه، شهر و یا کشور را می سازند؛ اگر این المان های فرهنگی را از بین ببریم دچار بحران هویت می شویم کما اینکه در حال حاضر نیز شاهد چنین موضوعی هستیم.

با این شرایط دیگر جوان ها رقبتی برای فراگیری موسیقی مقامی دارند؟

بله همین نوازنده بالابان که امشب همراه گروه ما روی صحنه آمد بسیار جوان است. نوازندگی بالابان در برابر نوازندگی کمانچه و ویولن و تار بسیار سخت تر است. اگر علاقه و عشق نباشد که این جوان ها نمی آیند این همه سختی ها را به جان بخرند. منتهی بخشی از این موضوع نیز به نوع نگاه مسئولان و کارکرد آنها باز می گردد.

شما می گویید که باید برای موسیقی مقامی امکاناتی فراهم شود؛ از طرف دیگر می گویید اقبال جوان ها به موسیقی مقامی بد نیست؛ در مجموع وضعیت موسیقی عاشقی آذربایجان نگران کننده است یا نه؟

بله نگران کننده است. من این را اولا بگویم که اگر این روال ادامه پیدا کند وضعیت موسیقی سنتی و اصیل و مقامی و محلی ایران واقعا روز به روز بدتر و بدتر خواهد شد. مگر اینکه نوع نگاه به این موسیقی عوض شود. تا زمانی که نگاه موزه ای و ابزاری نسبت به هنرمندان محلی و مقامی وجود دارد استفاده ای جز استفاده ابزاری نیز از هنرمندان این عرصه نخواهد شد و برای تغییر این نوع رفتار باید نوع نگاه مسئولان تغییر کند. وقتی هنرمند را دعوت می کنند صدا و سیما ولی ساز او را نشان نمی دهند سایر دوستان موسیقیدان نیز گلایه می کنند که چرا چنین برخوردی انجام می شود. اینها رفتارهای دوگانه است.

اگر شما می بینید که هنوز موسیقی مقامی در ایران وجود دارد فقط و فقط به خاطر حمایت مردم است؛ مگر مردم چقدر می توانند حمایت کنند. این راهش نیست. اصل راهش این است که دولت قبل از اینکه کار از کار بگذرد یک بازنگری در مورد موسیقی مقامی انجام دهد.

مهمترین آرزوی عاشیق حسن اسکندری چیست؟

مهمترین آرزویم این است که انواع فرهنگ های ایرانی متعلق به هر کجا که باشند اعم از کرد، لر، ترک، بلوچ و هر جای دیگر این سرزمین بتوانند جایگاه حقیقی خود را پیدا کنند وهنر ارزشمند ایرانی از بین نرود.

یکم شهریور هشتاد و هشت

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه برقراری ارتباط نوازنده در حین اجرای زنده، با شوندگان حاضر در سالن، مبحثی بسیار جدی و جالب است که برای تحلیل و چگونگی و راه های مختلف برای تاثیر گذاری بیشتر آن نیاز به نوشتاری مفصل دارد که به زودی در مورد آن، در این سایت بحث شده و نوشته هایی برای خواندن شما عزیزان آماده و عرضه خواهد شد. بیست و هفتم خرداد هشتاد و نه  

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131