نقدی بر موزه های موسیقی

ویترین موزه به جای ساز، صورت ما را نشان می دهد

  • سه شنبه, 20 تیر 1396 ساعت 00:43
  • منتشرشده در مقالات
  • خواندن 159 دفعه
ویترین موزه به جای ساز، صورت ما را نشان می دهد ویترین موزه به جای ساز، صورت ما را نشان می دهد

 

نقدی بر موزه‌های ساز و موسیقی در ایران

ویترین موزه به جای ساز، صورت ما را نشان می‌دهد!

شاید بتوان موزه موسیقی در تهران را یکی از موزه‌های مطرح حوزه موسیقی در ایران دانست، البته کرمان و اصفهان نیز موزه‌های اختصاصی برای موسیقی دارند، اما آن‌ها چقدر استاندارد هستند؟

به گزارش ایسنا، عمارت باغ هرندی کرمان با آن‌که با تاریخ پیوند خورده و زیبایی آن، روح آدم را تازه می‌کند، اما برای راه‌اندازی موزه طراحی نشده است. اکنون در موزه سازهای سنتی کرمان، برگه‌هایی که توضیح‌های مربوط به سازها روی آن‌ها نوشته شده، به‌دلیل رطوبت جمع شده‌اند و اثرات نم روی دیوارهای عمارت دیده می‌شود، دمای متغیر داخل ساختمان می‌تواند به سازهایی که در موزه نگهداری می‌شوند، آسیب برساند. از طرفی، برخی ویترین‌ها که سازها داخل آن‌ها قرار دارند، در واقع طاقچه پنجره عمارت هستند و سازها مقابل نور آفتاب قرار گرفته‌اند.

فواد توحیدی - پژوهشگر موسیقی نواحی - پیش از این درباره موزه سازهای سنتی کرمان به ایسنا گفته بود: زیرنویس سازها در این موزه اشتباه است. بسیاری از سازها در انبار شکسته و پوست برخی از آن‌ها پاره شده است. من این موضوع را از نزدیک دیده‌ام، ولی اجازه عکس‌برداری از انبار را به من ندادند.

او با اعتقاد به این‌که موزه سازهای سنتی کرمان وضعیت وحشتناکی دارد، توضیح داده بود: هر سازی را که به نظرشان ظاهر خوبی داشته است، داخل ویترین گذاشته‌اند و هر سازی را که قدمت بیشتری دارد، یا بدوی است، داخل انبار گذاشته‌اند!

موزه موسیقی تهران هم مثل موزه کرمان در ساختمان زیبایی در شمال تهران قرار دارد. بسیاری از آلات موسیقی در ویترین قرار گرفته‌اند. وقتی از کارمندان موزه می‌خواهید، راهنمای موزه را به شما معرفی کنند، آن‌ها از شما می‌خواهند با استفاده از اینترنت رایگان موزه، نرم‌افزاری را دانلود کنید و با عکسی که از بارکد مربوط به هر بخش می‌گیرید، توضیحات لازم را بخوانید. با آن‌که برخی بازدیدکنندگان از این راهنمای مجازی استقبال می‌کنند، برخی دیگر ترجیح می‌دهند فقط بیننده سازها باشند. البته تعدادی از سازها نیز بارکد و توضیح ندارند.

با وجود تاریخچه قدیمی موسیقی در ایران، جای خالی آثار بسیاری از هنرمندان مهم کشور در این موزه‌ها دیده می‌شود. در موزه‌های موسیقی تهران و کرمان بخشی برای ارائه محصولات فرهنگی یا آلبوم مهم‌ترین هنرمندان موسیقی وجود ندارد، در حالی که در بسیاری از موزه‌های دنیا، چنین اقلامی در شکل‌ها و کاربری‌های متنوع به فروش می‌رسند تا مخاطب تشویق شود که دست خالی از موزه خارج نشود. مثلا در خانه - موزه بتهوون در آلمان، کنار تعداد کمی از آلبوم‌ها، نُت‌های این هنرمند روی محصولات مختلف مانند دفترچه یادداشت، مداد، مگنت، جعبه موزیکال و همچنین مجسمه‌هایی از بتهوون و حتی زندگی‌نامه او به فروش می‌رسد. البته براساس قوانین موزه بتهوون، عکاسی از داخل آن ممنوع است و اگر متوجه شوند که کسی در حال عکاسی یا فیلمبرداری است، بازدیدکننده جریمه مالی می‌شود. شاید وضع این‌گونه قوانین سبب شود که میزان فروش محصولات جانبی موزه به گردشگران افزایش یابد.

در کنار سه شهر تهران، کرمان و اصفهان، موضوع راه‌اندازی موزه‌ موسیقی در شهرهای تبریز، شیراز، هرمزگان، کرمانشاه و حتی خراسان شمالی هم مطرح شده، اما هنوز از پیگیری‌های بیشتر خبری منتشر نشده است.  

محمدرضا درویشی - پژوهشگر موسیقی - درباره تفاوت موزه‌های موسیقی ایران با کشورهای دیگر، به ایسنا گفت: من از موزه‌های مختلفی در کشورهای اروپایی مثل بلژیک، هلند و آلمان دیدن کردم. چینش آثار در موزه موسیقی ایران، اشتباه است و این موضوع را بارها با آقای مرادخانی به‌عنوان مدیرعامل موزه موسیقی تهران مطرح کردم. طراحی ویترین‌ها کاملا اشتباه است، در نتیجه تعداد زیادی از سازها در انبار این موزه، خاک می‌خورند و جایی برای نمایش آن‌ها وجود ندارد.

او با تاکید بر این‌که طراحی ویترین سازها اساسا در موزه موسیقی اشتباه است، ادامه داد: شیشه‌های ویترین‌ها یا محدب هستند یا مقعر و تماشاگر بیشتر عکس خودش را در شیشه‌ها می‌بیند. چیدمان سازه‌ها نیز اشتباه است و بسیاری از آن‌ها جایی برای نمایش ندارند.

دبیر چند دوره جشنواره موسیقی اقوام و نواحی اظهار کرد: این موضوع به سرمایه‌گذاری نیاز دارد تا این ویترین‌ها جمع‌آوری شوند و چیدمان سازها به شکل استاندارد درآید.

درویشی درباره این‌که موزه‌های موسیقی در ایران چقدر با شرایط استاندارد فاصله دارند؟ توضیح داد: ما نمی‌توانیم بگوییم استاندارد کامل یعنی چه؛ اما کشورهای دیگر سعی می‌کنند درجه استانداردشان را روز به روز بیشتر کنند. موزه موسیقی ایران از روزی که افتتاح شد تا امروز هیچ تغییری در جهت بهبود شرایط نداشته است.

نویسنده کتاب «دایرة‌المعارف سازهای ایرانی» درباره تفاوت آثار نمایش داده‌شده در موزه‌های ایران با دیگر کشورها، اظهار کرد: در حال حاضر در موزه‌های موسیقی فقط سازهای مربوط به ایران نمایش داده می‌شود و بر همین اساس هم بنیان‌گذاری شده است. در حالی که در موزه‌های سایر نقاط جهان، سازهای کشورهای دیگر هم وجود دارند.

این پژوهشگر موسیقی نواحی با بیان این‌که مدتی مشاور موزه موسیقی تهران بودم و خیلی از سازها با مشورت من خریده شدند، گفت:‌ تاکید دارم چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است. بنابراین وقتی هنوز همه سازهای ایران را در موزه‌های‌مان نداریم چه لزومی دارد ویولن را در موزه‌مان بگذاریم؟

 

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟

    آيا مي توان رديف دستگاه هاي موسيقي را فقط با بمل و ديز اجرا كرد؟ برای اجرای یک دستگاه یا آواز، نخست باید به فواصل آن توجه کرد، که اگر مطابق با فواصل موجود در سازهای غیر ایرانی (سازهای با فواصل نیم پرده ای) باشند، می شود این دستگاه ها یا آوازها را با این سازها اجرا کرد. مثل دستگاه ماهور. ولی نکته ای مهم وجود دارد و آن اینکه دستگاه ها و آوازهای موسیقی ایرانی، هر کدام از گوشه هایی تشکیل شده اند که ممکن است مطابق با گوشه های ابتدایی دستگاه نباشند. مثلا در دستگاه ماهور، گوشه "دلکش" در ماهور آمده ولی از نظر فواصل مطابق دستگاه "شور" است، پس با اینکه در ماهور آمده ولی علامت های تغییر دهنده آن مانند دستگاه شور است. حال اگر ما بخواهیم ماهور را با سازی مثل گیتار اجرا کنیم، وقتی به گوشه دلکش می رسیم، باید فواصل شور را اجرا کنیم که در حالت طبیعی امکان پذیر نیست. در گذشته و زمانی که سازهای غیر ایرانی وارد ایران شدند، چند راهکار برای اجرای دستگاه های ایرانی در نظر گرفته شد. (به غیر از سازهای زهی مثل ویولن که مشکلی از نظر فواصل نداشت). یک راه این بود که سازی مثل…

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131