با اشاره وحید تاج به خسرو آواز ایران در کنسرت گروه وزیری؛

کیوان ساکت بار دیگر خواستار پخش ربنای شجریان شد+عکس

کیوان ساکت در کنسرت چهارشنبه‌شب گروه وزیری که در ماه مبارک رمضان روی صحنه رفت، همانند دیگر هنرمندان خواستار پخش ربنا استاد شجریان شد و برای خسرو آواز ایران آرزوی سلامتی کرد. به گزارش ایلنا، کنسرت خیریه گروه وزیری به سرپرستی کیوان ساکت و خوانندگی وحید تاج با حمایت از زنان سرپرست خانوار و باهمت بنیاد خیریه فیروز نیا ۱۰ خردادماه سال جاری در تالار وحدت برگزار شد.

کیوان ساکت در ابتدای برنامه ضمن تشکر از بنیاد خیریه فیروز نیا که در شرایط دشوار امروز به فکر بخشی از هم‌وطنان یعنی بانوان سرپرست خانوار است، گفت: برنامه ما در این دونوازی نخست چیز دیگری بود اما به توصیه دوستان این برنامه را اجرا می‌کنیم و خواهش من از کسانی که در سالن حضور دارند این است که بنیاد را حمایت کنند تا نشان دهیم با تمام فشارها، دشواری‌هایی که هرکدام داریم هنوز معرفت، اخلاق و انسانیت در جامعه ایرانی نمرده و نخواهد مرد!

آهنگساز و سرپرست گروه وزیری همچنین با اشاره به استفاده از کلمه «سپاس» و ارزش آن بیان کرد: ما بابیان این کلمه، سه نیروی زیبای «گفتار نیک، اندیشه نیک و کردار نیک» را برای دوستانمان می‌خواهیم و سپاس بر همه شما!

بخش نخست این برنامه با دو نوازی سه‌تار و پیانو همراه بود که کیوان ساکت همراه با نواختن ساز سه‌تار به دکلمه شعر «دست» فریدون مشیری پرداخت و هم‌زمان مخاطبان این هنرمند که امکان حضور در سالن را نداشتند از طریق صفحه شخصی ایشان در اینستاگرام به‌صورت لایو شاهد این دو نوازی بودند.

بخش دوم این کنسرت با ضربی برگ و باد آغاز شد و مخاطبان شاهد اجرای سازوآواز بانوای ساز نی، عود و کمانچه بودند و تصانیف فسانه، وای بر دل من، بی کاروان کولی و ای ایران از ساخته‌های کیوان ساکت با صدای وحید تاج به اجرا درآمد و در بخش دیگری از این اجرا، چهارمضراب شوشتری، ضربی سه‌گاه، تک‌نوازی دف شنیدنی شد.

کیوان ساکت پس از اجرای تصنیف «بی کاروان کولی» گفت: همه شما مطلع هستید که اشاره وحید تاج به خسرو خوبان، خسرو آواز ایران است. بدون شک هر ایرانی فرهیخته نه هر انسان علاقه‌مند به هنر در هرکجای این کره خاکی پیر که روزگار سپری می‌کند، هر صاحب‌ذوق و تفکر و اندیشه‌ای، هر علاقه‌مند و شیفته خنیای ایرانی اگر تنها سه آرزوی بسیار مهم در اوج آرزوهای خود داشته باشد یکی از آن‌ها بهبود استاد محمدرضا شجریان است.

وی که با بیان این جملات مورد تشویق حاضران قرار گرفت، ادامه داد: همان‌طور که یکی از دولتمردان به‌درستی اشاره کردند که هنرمندان سرمایه‌های واقعیِ هر اقلیمی هستند به‌ویژه اقلیم کهنی چون ایران عزیزمان! کم اقبالی نیست که تمام مردم یک سرزمین به یک هنرمند رأی عالی دهند. من فکر می‌کنم پخش ربنای استاد شجریان و آرزوی بهبودی ایشان آرزوی همه ما ایرانی‌ها و لااقل تمامی حاضران در کنسرت امشب است و امیدوارم این آرزوها جامه عمل بپوشد.

سروش عازمی خواه (پیانو)، مهدی غلامی (دف)، اشکان مرادی (کمانچه)، سالار زمانیان (تار)، کیارش ساکت (تار) و علی‌اکبر خادم (تمبک) اعضای گروه «وزیری» به سرپرستی «کیوان ساکت» آهنگساز ، تنظیم و نوازنده تار را به خوانندگی «وحید تاج» تشکیل می‌دادند و «بهنام ابوالقاسم» نوازنده پیانو نیز در بخش نخست کیوان ساکت را همراهی کرد.

فرصت‌هایی که صداوسیما برای حل این مشکل از دست داد

حذف ربنای شجریان به روایت یکی از مدیران سابق صداوسیما

یک کارشناس و منتقد فرهنگی و رسانه که از مدیران سابق رسانه ملی است، با برشمردن سه فرصتی که صداوسیما در این سال‌ها برای حل مشکل پخش ربنای محمدرضا شجریان از دست داده است، حل این مشکل را با پا پیش گذاشتن یک مدیر خبره و دلسوز فرهنگی میسر دانسته که می‌تواند تهدید به وجود آمده از ناحیه اظهار نظرهای غیرکارشناسی افراد در چند روز اخیر را به فرصت تبدیل کند.

علیرضا دباغ - مدیرکل سابق نظارت و ارزیابی رسانه‌های نوین - در یادداشتی که اختصاصی در اختیار سرویس رسانه ایسنا قرار داده، درباره‌ی پخش نشدن دعای ربنای محمدرضا شجریان از تلویزیون نوشته است:

«مسأله ما، پخش یا عدم پخش ربنای شجریان نیست، مسأله استعداد شگرف مسؤولان برای به وجود آوردن مشکل از هر موضوعی است که اصلا مسأله نیست تا چه رسد به مشکل. ربنا یک قطعه مذهبی است که متن آن با استفاده از برخی آیات الهی تهیه شده است که با کلمه ربنا آغاز می‌شود.

ربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هدیتنا وهب لنا من لدنک رحمه انک انت الوهاب. (آل عمران آیه ۸)

... ربنا آمنا فاغفرلنا و ارحمنا و انت خیرالراحمین.(سوره مؤمنون آیه ۱۰۹)

... رینا آتنا من لدنک رحمه و هیئ لنا من امرنا رشدا ( سوره کهف آیه ۱۰)

ربنا افرغ علینا صبرا و ثبت اقدامنا و انصرنا علی القوم الکافرین(سوره بقره آیه ۲۵۰)

خواننده این مناجات - محمدرضا شجریان - این قطعه مناجات را در یکی از استودیوهای رادیویی در حال تمرین خوانده است که شخص خوش ذوقی آن را ضبط کرده و همان اجرا را در صداوسیما پخش می‌کند که با استقبال مردم موحد ایران مواجه می‌شود. این قطعه آوازی در دستگاه سه‌گاه خوانده شده و از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۸۸ در ماه مبارک رمضان از شبکه‌های مختلف رادیویی و تلویزیونی پخش می‌شده است. در طول ۳۰ سال پخش این مناجات در ماه مبارک رمضان، هر ایرانی روزه‌دار و یا غیر روزه‌دار در زمان افطار منتظر شنیدن این قطعه آوازی بوده و شنیدن آن یک نوستالژی مذهبی در ایران به وجود آورده است با این وجود امسال برای هشتمین سال متوالی ربنا از صداوسیما پخش نمی‌شود.»

در ادامه یادداشت آخرین مدیرکل مطالعات راهبردی صداوسیما آمده است:

«ماجرا خیلی ساده آغاز شد؛ در سال ۱۳۸۸ و پس از وقایع سیاسی بعد از انتخابات ریاست جمهوری، خواننده این اثر که از کاندیدایی به جز رئیس جمهور وقت حمایت کرده بود، در نامه‌ای از صداوسیما می‌خواهد دیگر از هیچکدام از آثار موسیقایی وی در برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی استفاده نکنند. او در این نامه ربنا را از شمول درخواستش جدا می‌کند و آن را اثری به احترام ماه مبارک رمضان و ادای دین به مردم نیک سرشت ایران می‌نامد.

مدیران وقت صداوسیما هم در جلسه‌ای به اتفاق تصمیم می‌گیرند صدای شجریان را به طور کامل از رسانه ملی حذف کنند و در این حذف هیچ تفاوتی بین ربنا و مناجات با دیگر آثار او قائل نشوند؛ پس از آن تاکنون ربنای شجریان از رسانه ملی شنیده نشده است.

این کل ماجراست؛ ماجرایی که می‌توانست در حد یک موضوع مطرح شود اما مسأله نشود ولی اگر مسأله شد حل شود اما نه تنها در حد موضوع باقی نماند، بلکه به مسأله‌ای تبدیل شد که حل نشد و اکنون بنا به گفته جواد لاریجانی به یک مشکل سیاسی و یک خلاف شرعی تبدیل شده است و اتفاقا این مسأله‌ای است که باید مورد بررسی قرار گیرد.»

دباغ با طرح این پرسش که مدیریت فرهنگی چگونه می‌تواند از تبدیل یک موضوع ساده به یک مسأله پیچیده و بعد از آن به یک مشکل سیاسی جلوگیری کند؟ در این زمینه ذکر نکات زیر را لازم دانسته است:

«۱- مدیران فرهنگی باید با روحیات هنرمندان و اهالی فرهنگ و ادب آشنا باشند. طبع لطیف و روح ظریف هنرمند بیشتر از سایر افراد متأثر از رخدادهای محیطی می‌شود و در تصمیم‌گیری آنها احساسات بیشتری نسبت به دیگران به خرج می‌رود. از این رو انتظار منطقی این بود که مدیران ارشد رسانه ملی در سال ۸۸ و تلاطم فتنه‌انگیز آن روز، با درک موقعیت روحی و ظرافت طبع هنرمندی همچون استاد شجریان به درخواست ایشان با دیدی فرهنگی نگاه می‌کردند و با موافقت با درخواست وی در آن مقطع، پخش ربنا را از دایره تحریم خودساخته‌ی آثار دیگر ایشان جدا می‌کردند. به گمان من مهندس ضرغامی آن روز شدیدا انقلابی عمل کرد نه مدبرانه و فرهنگی، و اکنون هنوز تبعات آن تصمیم گریبانگیر صداوسیماست.

۲- استاد شجریان در سال ۱۳۷۴ هم در نامه‌ای به علی لاریجانی رئیس وقت سازمان صداوسیما تقاضای مشابهی نوشته و دعاوی حقوقی نسبت به مالکیت مادی و معنوی آثارش با صداوسیما مطرح کرده بود؛ بنابراین نامه سال ۸۸ وی چیز بی سابقه‌ای نبود اما با توجه به شرایط محیطی آن زمان با وجود آنکه لحن این نامه تندتر بود، به وضوح ربنا از دایره این درخواست مستثنی شده بود. یعنی هنرمند حساس با همه ی دلگیری از اوضاع سیاسی اجتماعی عصر خود،  حساب ربنا و مناجات رمضان را از همه مسائل سیاسی جدا کرده بود . دراینجا مدیریت فرهنگی ایجاب می کرد رسانه ملی هم رفتاری عقلائی از خود نشان دهد و حساب تلاوت هنرمندانه و بی نظیر این  آیات الهی را از مسائل سیاسی جدا کند؛ ولی ظاهرا مدیران تصمیم ساز آن زمان نیز تابع احساس عمل کردند، حتی احساسی تر از هنرمند حساس ومعترض و جواب های را باهوی دادند.


۳- حذف ربنا از برنامه‌های رسانه ملی از همان ابتدا فقط گروه‌های تند روی سیاسی را ارضا کرد و مردم کوچه و بازار هنوز منتظر شنیدن ربنا در هنگام افطار بودند. موج خرید کاست یا cd ربنا در آن سال و دانلود آن از سایت‌هایی نظیر آپارات در سالهای اخیر نشان می دهد که این اقدام صداوسیما نتوانست مانع توجه مردم به این مناجات شود. کافی است آمار بازدیدهای کلیپ ربنا در همین سه روز اول ماه رمضان ۹۶ در کانال‌های تلگرامی یا گروه‌های واتس آپی را نگاه کنیم تا بدانیم این اقدام رسانه ملی نه تنها به انزوای هنرمند نیانجامید بلکه باعث شکاف میان نسل پویای امروز با صداوسیما شده است.

۴- ربنا از لحاظ محتوایی هیچ ارتباطی با هیچ جریان سیاسی نداشته و ندارد و حتی خواننده آن، حساب این اثر را با سایر آثار خود در نامه مشهورش که منبعث از شرایط سیاسی و اجتماعی آن زمان نوشته است جدا کرده است. با وجود این اگر اقدام مدیران صداوسیما در سال ۱۳۸۸ را مبتنی بر اقتضای زمان دانسته و آن را موجه هم فرض کنیم، با فاصله گرفتن از زمان فتنه ۸۸، رسانه ملی می‌توانست لااقل در سه مقطع زمانی خاص به حل مدبرانه موضوع اقدام کند و نگذارد این مسأله آنقدر کش بیاید که به یک معضل سیاسی و مذهبی تبدیل شود.»

این کارشناس و منتقد فرهنگی و رسانه در یادداشت خود این سه مقطع را چنین برشمرده است:

«اول، رمضان سال ۱۳۹۴ که محمد سرافراز اولین رمضان صداوسیما را رهبری می کرد. مدیریت فرهنگی ایجاب می کرد وی با پخش ربنا نشان دهد این موضوع در صداوسیما حل شده و بی سروصدا اسباب رضایت مخاطبان را فراهم می آورد.

دوم  رمضان سال ۱۳۹۵ که علی‌عسگری جانشین سرافراز شد و همان فرصت ۹۴ دوباره تکرار شد و زمان برای تغییر رویکرد صداوسیما در زمینه پخش ربنا به دست آمد اما رسانه ملی ترجیح داد این بار هم همان تصمیم سال ۸۸ اجرا شود.

سوم همین رمضان ۱۳۹۶، صداو سیما می‌توانست در پاسخ به درخواست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای پخش ربنا، خیلی ساده در شامگاه اولین روز این ماه مبارک ربنا را پخش کند اما این کار را نکرد و  هرسه بار بر تصمیم سال ۸۸  خویش باقی ماند و ثابت کرد تغییر مدیریت در صداوسیما نمی تواند تغییری در نگرش سیاسی حاکم بر فرهنگ ایجاد کند.»

علیرضا دباغ در ادامه این یادداشت نوشته است:

«نکته اینجاست که عدم اهتمام مدیران فرهنگی کلان کشور به حل این موضوع ساده باعث شد یک چهره نه چندان مطرح سیاسی به عنوان یکی از اعضای شورای نظارت بر صداوسیما با نامه خود همه زمینه‌های حل مسأله را پاک کند و با یک اظهار نظر غیرکارشناسی موضوع را از یک مسأله ساده به یک مشکل سیاسی و یک چالش دینی بکشاند. وی در نامه خود چنین نوشته است: "... از آنجا که موضوع دفاع از ایشان [شجریان] یک مناقشه سیاسی شده است، لذا در تلاوت مذکور توجه به آیت تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است؛ لذا خواهشمند است که سایر قطعات آوازی آن هنرمند را مطرح فرمائید که اتفاقا دارای ساختار موسیقیایی مهمتری هم هستند. حتما می‌دانید که تحت‌الشعاع قرار گرفتن توجه به آیات باهرات نسبت به مقارنات آنقدر مهم بوده که برخی از فقهای بزرگ تلاوت ملحون را مورد شبهه قرار داده‌اند."»

مدیرکل سابق نظارت و ارزیابی رسانه‌های نوین صداوسیما در پایان یادداشت خود چنین ابراز عقیده کرده است:

«اکنون صداوسیما اگر بخواهد، بازمی‌تواند مسأله را حل کند؛ هرچند این مقام با فرار به جلو راه را بر تصمیم‌گیری منطقی تنگ‌تر کرده است. درست است که صداوسیما فرصت‌های حل این مسأله را یکی پس از دیگری از دست داده است، اما باز یک مدیر خبره و دلسوز فرهنگی می‌تواند و باید پا پیش بگذارد و تهدید به وجود آمده از ناحیه فرد یادشده را هم به فرصت تبدیل کند؛ چرا که اگر این موضوع هم به موقع بررسی نشود و به استدلات وی پاسخ داده نشود، راه برای حذف بسیاری از تلاوت‌ها و اذان‌های مشهور به استناد به مقارنات مختلف از صداوسیما باز می‌شود؛ مثلا کل تلاوت‌های اساتید مصری یا ابتهال‌هایی نظیر حب‌الحسین به دلیل ملحون بودن و مقارناتی که شبهه نزدیکی بعضی از شیوخ الازهر را به وهابیت و داعش مطرح می‌سازد، از دایره تلاوت‌های قابل پخش حذف می شود چرا که بنا به همان نظر غیرتخصصی ،بسیاری از آنها خلاف موازین شرعی محسوب می‌شود. این شبهه‌افکنی‌ها و مقارنه یابی‌ها اگر ادامه یابد استمرار همان بی تدبیری است که مساله ربنا را به یک مشکل سیاسی و معضل فقهی تبدیل کرده است.»

دفاعِ مهدی یراحی از "ربنا"ی شجریان؛

ربنا یکى از کم‌نقص‌ترین و دلنشین‌ترین موسیقى‌های مذهبى‌ست

در این روزها و شب‌های ماه مبارک رمضان مسئله حذف مناجات "ربنا" محمدرضا شجریان از سفرهای مردم واکنش‌های بسیاری را به دنبال داشته است؛ مهدی یراحی (آهنگساز و خواننده پاپ) نیز به عنوان خواننده موسیقی پاپ به این مسئله واکنش نشان داده و یادداشتی را در این باره برای ایلنا ارسال کرده است.

دوران وفور پخش ربناى استاد شجریان از صداوسیما، دهه شصت و هفتادِ خورشیدى است که مصادف بود با کودکى و نوجوانىِ من و هم‌نسلانم. در همان سالها بود که نوستالژىِ عمیق این اجرای جادویى در حافظه موسیقایى عرفانى و البته ملىِ جامعه ایران شکل گرفت و در کنارِ اجراى اذان دلنشین و پرطرفدار مرحوم مؤذن‌زاده اردبیلى، به مرور این دو اثر تبدیل به پررنگ‌ترین نمادهاى ماه مبارک رمضان در رادیو و تلویزیون شدند. اجرایى با تکنیک‌هاى آوازىِ ظریف، اندازه و به‌جا، کاملاً در خدمت احساسى عاشقانه منطبق بر معنا و فحواى کلمات چهار دعاىِ منتخب از آیات مختلف قرآن.

تجوید کلمات در این اجرا به قدرى درست و دقیق ادا شده، گویی عربى زبان مادرىِ استاد است.

 بنا به گفتهٔ شجریان، انگیزهٔ اصلی وی از خواندن و اجراى این دعا، تدریس آن به دو هنرجو بوده و این اثر تیر ماه سال ٥٨ در یکی از استودیوهای رادیو، بدون ادیت (تصحیح) و یکبار براىِ همیشه ضبط شده است.

 شجریان با مقدمه‌ای پرحرارت و باشکوه در سه‌گاه اجرای خود را آغاز می‌کند و به مدد ظرافتى که نشان از هوش و شمِّ سرشارِ هنرى دارد، هرچه هنرمندانه‌تر به مرکب‌خوانی در دستگاه‌ها و آوازهاى موسیقى ایرانى ازجمله آوازهاى بیات ترک و افشارى، سپس گوشه عراق(صبا) مى‌پردازد و دوباره با فرود به سه‌گاه، این نیایش عرفانى را تا ابد در روح و ضمیر مسلمانان جاودانه مى‌سازد. اجرای ربناىِ استاد شجریان به لحاظ هنرى یکى از کم‌نقص‌ترین و دلنشین‌ترین موسیقى‌های مذهبى است  که به زعم مرحوم پایور "در تعریفى مصداقى و نمادین از کمال یک اثر هنرى" هم مورد تأیید اهل فن است و هم عمومِ مردم از شنیدنش لذت مى‌برند.

 خاطرم هست در جریان منع پخش ربناى استاد از صداوسیما، شخصى وابسته به جریان مخالف پخش ربنا، احتمالاً از سر خوشمزگى گفته بود بسیار خوشحالم که از این به بعد صداىِ شجریان از رادیو و تلویزیون پخش نمى‌شود چراکه طىِ این سى سال مجبور بودم بر سر سفره افطار صدایى شبیه به شکسته شدن چوب خشک را تحمل کنم!

کاش این دوست کم‌لطف، که صداى لطیف شجریان را تا این اندازه گوش‌خراش مى‌شنیده، پنبه‌ها را از دو گوشش خارج  و از شنیدن نغمه ناجور و دلخراش خود کمى شرم مى‌کرد.

بگذریم، چراکه گذشت و امیدوارم این نیز بگذرد و با استطاعت از کرم و رحمت پرودگار بزرگ، در سال‌هاى آتى شاهد تداوم و گستردگى سایه بزرگانى نظیرِ خسروى آواز ایران بر سر هنرِ متعهدِ این مرز و بوم و پخشِ دعاىِ ربنا با اجراى بى‌نظیر و بى‌بدیل استادِ مسلمِ آواز ایران آقاى محمدرضا شجریان از تلویزیون باشیم و ایشان را سرحال‌تر و خندان‌تر از همیشه روى صحنه ببینیم که به حق و انصاف لایق‌ترینند.

یادداشت: مهدی یراحی؛ آهنگساز و خواننده پاپ

روزنامه‌ها صدای ربنای شجریان را شنیدند

پخش نشدن دعای ربنا با صدای محمدرضا شجریان از شبکه‌های رادیو و تلویزیونی، سال‌هاست که به حاشیه‌ای برای صداوسیما بدل شده است. هر سال با آمدن ماه مبارک رمضان این حاشیه اوج می‌گیرد و چندی است که کاملا رنگ و بوی سیاسی هم به خود گرفته است. در روزهای اخیر و پس از انتخابات ریاست جمهوری، اظهار نظر برخی شخصیت‌های فرهنگی و در ادامه سیاسیون، درباره‌ی پخش ربنای شجریان از رسانه ملی، جریان‌سازی‌های جدیدی را به وجود آورد که در ادامه این موج به روزنامه‌ها هم کشیده شده است.

به گزارش ایسنا، روزنامه «قانون» تیتر یک «تلاوت غیرشرعی با رو تیتر «بهانه‌جویی تازه درباره اثر ملی ربنای شجریان همچنان ادامه دارد» را انتخاب کرده و به انتشار توضیحاتی درباره‌ی دلایل پخش نشدن این دعای از تلویزیون در ایام رمضان پرداخته است.

روزنامه «آفتاب یزد» در بخشی از صفحه نخست خود  تیتر  «صداوسیما ربنای شجریان را خلاف موازین شرعی دانست را برگزیده و به منع مسؤولان صدا وسیما برای پخش ربنا از تلویزیون اشاره دارد.

روزنامه «اعتماد» تصویر یک خود را به محمدرضا شجریان اختصاص داده است. این روزنامه تیتر «مشکل شرعی ربنای شجریان پس از ۳۰ سال» را انتخاب کرده و به پاسخ محمد جواد لاریجانی به نامه وزیر ارشاد اشاره دارد که ربنای استاد را خلاف موازین شرعی تلاوت می‌داند.

روزنامه «شهروند» مطلبی با تیتر «پشت پرده این واژه‌های ثقیل» را در صفحه نخست خود منتشر کرده و به پخش نشدن ربنای شجریان در ماه رمضان امسال اشاره دارد.

روزنامه «مردم سالاری» عکس یک خود را به نیم‌رخی از محمدرضا شجریان اختصاص داده که در این پرتره، استاد آواز ایران لباسی با طرح گل و مرغ بر تن دارد. این روزنامه همچنین تیتر «بهانه تراشی برای حذف ربنای شجریان» را انتخاب کرده و به دلیل پخش نشدن این اثر ملی در این ایام پرداخته است.

روزنامه «بهار» تصویر نخست خود را به محمدرضا شجریان اختصاص داده است و در همین راستا تیتر «"ربنا"؛ مردمی و نه سیاسی» را برگزیده و به سخنان لاریجانی که نوای ماندگار شجریان را غیرشرعی تلقی کرده، اشاره کرده است.

روزنامه «خراسان» مطلبی را با تیتر «دعوا بر سر ربنا» انتخاب کرده و به نامه و درخواست وزیر ارشاد برای پخش ربنای شجریان اشاره دارد.

همچنین روزنامه «وقایع اتفاقیه» تیتر «ربنا پخش نمی‌شود» را در همین راستا در صفحه نخست خود منتشر کرده است.

واکنش مدیرعامل خانه‌موسیقی به جایز نبودن پخش ربنا:

برای پخش نکردن ربنای شجریان دنبال دلایل دیگری باشید/آقای لاریجانی استاد قرائت هستند یا کارشناس و مفسر قرآن؟

به دنبال نامه مکتوب محمدجواد لاریجانی درباره "خلاف موازین شرعی تلاوت بودن ربنای شجریان"، مدیرعامل خانه موسیقی ضمن رد ادعای لاریجانی، پاسخ صریحی به گفته‌های وی داد.

حمیدرضا نوربخش (مدیرعامل خانه موسیقی) در گفتگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به موضع‌گیری محمدجواد لاریجانی درباره ربنای محمدرضا شجریان گفت: ایشان تشکیکاتی کرده‌اند که به ظاهر بیشتر از زاویه علم قرائت بوده است که البته مشخص نیست ایشان اساسا چقدر با مسئله قرائت آشنایی دارند؛ این یک مسئله است. اما مسئله اصلی من این است که نامه‌ای توسط وزیر محترم ارشاد به رئیس سازمان صدا و سیما نوشته‌ شده؛ آقای دکتر محمدجواد لاریجانی ظاهرا مثل دیگر مواردی که از ایشان سراغ داشته‌ایم و تمایل‌شان برای پاسخگویی به مسایل مختلف، در این مورد هم ظاهرا جسارت‌شان از بقیه بیشتر بوده که پاسخ به این مسئله را شخصا برعهده گرفته‌اند.

این خواننده در ادامه افزود: سئوال من این است که آقای دکتر لاریجانی از کدام جایگاه کارشناسی درباره ربنای استاد شجریان صحبت می‌کند؟ ایشان استاد قرائت هستند؟ یا کارشناس قرآن؟ یا مفسر هستند؟

وی همچنین عنوان کرد: من به عنوان کسی که هم خواننده و هم قاری قرآن هستم و با قرائت آشنایی دارم؛ سخن می‌گویم. اول اینکه همه ما می‌دانیم استاد شجریان کسی است که در قرائت قرآن از طفولیت کار کرده‌اند و اصلا آدم ناآشنایی در این زمینه نبوده‌اند. استاد شجریان در جلسات قرآن بزرگ شده؛ پدرش نیز هم قاری قرآن بوده و هم برگزارکننده جلسات و کلاس‌های قرآنی بوده است.

نوربخش گفت: استاد شجریان از کودکی با صوت قرآن بزرگ شده و با قاریان بزرگ جهان و شیوه‌های قرائت‌شان آشنایی داشته و دارند. حتی خودشان در مسابقات بین‌المللی قرائت قرآن مقام آورده است. در این میان چطور کسی که در وادی کار قرآنی هیچ سابقه‌ای نداشته؛ به خودش اجازه می‌دهد اینگونه جسورانه و با اعتماد به نفس درباره مقوله‌ای که اطلاعاتی در موردش ندارد، سخن بگوید؟! ایشان فکر کرده‌اند وقتی واژگان خاصی را که صد در صد حرفه‌ای‌ست و به هیچ عنوان مخاطب عام آنها را نمی‌فهمد به کار ببرند، مطلب تمام می‌شود؛ اما در واقع اینگونه نیست.

مدیرعامل خانه موسیقی در ادامه افزود: یکی از بهترین قرائت‌ها و اجراها در زمینه مناجات‌خوانی همین اجرای ربنای استاد شجریان است. مناجات‌خوانی با تلاوت قرآن تفاوت دارد. استاد شجریان نوارهایی در زمینه قرائت قرآن دارد که سی‌دی‌هایش موجود است؛ آقای دکتر لاریجانی می‌توانند به این نوارها مراجعه کنند. استاد شجریان قرائتی دارند که بر شیوه مرحوم استاد مصطفی اسماعیل اجرا شده است. آن زمان وقتی قاریان بزرگ این قرائت را گوش داده‌اند؛ همه لب به تحسین گشوده‌اند. وقتی شما در مقام مناجات چیزی را می‌خوانید ممکن است مقداری از مولفه‌های قرائت قرآن فاصله بگیرید.

وی عنوان کرد: ربنای شجریان یکی از بهترین نمونه‌های مناجات‌خوانی است؛ ضمن اینکه استاد شجریان نیز در این زمینه ادعایی نداشته و این ربنا را به عنوان الگویی برای تمرین عده‌ای ضبط کرد که بعدها پخش شد و بسیار مورد اقبال مردم قرار گرفت و ملت ما سال‌های سال با آن زندگی کرده‌اند. امروز ربنا در گوش و ذهن همه مردم ما هست و هر وقت پخش می‌شود؛ مردم به یاد لحظات نورانی افطار ماه مبارک رمضان می‌افتند.

حمیدرضا نوربخش گفت: نکته آخر اینکه می‌خواهم به آقای دکتر محمدجواد لاریجانی بگویم با این قاعده‌ای که شما می‌گویید اذان مرحوم موذن‌زاده اردبیلی نیز از نظر قواعد قرائت قرآن مشکل دارد. ایشان لطف کنند به صدا و سیما بگویند دیگر اذان موذن‌زاده اردبیلی را پخش نکنند. به دلیل اینکه اگر بخواهم از نظر قواعد تجوید بررسی کنیم اذانی که مرحوم استاد موذن‌زاده اردبیلی گفته‌اند اذان فارسی محسوب می‌شود و از لحن فارسی در آن استفاده شده و تجویدش هم متفاوت است. حال آنکه این اذان حالی دارد که ما می‌بایست به دنبال روح حاکم بر آن باشیم. مردم هم روح حاکم بر آن اثر را دیدند و پذیرفتند. امروز اذان موذ‌ن‌زاده اردبیلی با روح و جان مردم ممزوج است. اگر شما از مردم ایران بپرسید کدام اذان را بیشتر دوست دارید حتما اکثریت‌شان می‌گویند اذان موذن‌زاده اردبیلی. این طبیعی‌ست چون کسی کار به لحن اثر ندارد و به قول شاعر "ما درون را بنگریم و حال را".

این خواننده افزود: بسیاری از مردم کوچه و بازار هم اذان می‌گویند. اتفاقا در بسیاری مواقع؛ موذنان و مکبران مساجد همین مردم ساده کوچه و بازار هستند. همه مردم هم این ماجرا را پذیرفته‌اند و کسی به آنها نمی‌گوید آیا شما تجوید کار کرده‌اید یا نه؟!؛ شما لحن‌ات را برو درست کن؛ شما قرائت کار کن. همه مردم ما بسیاری از همین اذان‌ها یا مناجات‌ها را که تنها با جان و دل اجرا می‌شود با تمام وجود پذیرفته‌اند و کسی هم با آنها مشکل ندارد. بنابراین این دلایل اصلا موجه نیست و دوستان بهتر است دنبال دلیل دیگری برای پخش نکردن ربنا باشند.

انتقاد یک نماینده از ورود هیات دولت به موضوع پخش ربنای شجریان

نماینده مردم خمینی شهر در مجلس شورای اسلامی از ورود هیات دولت به موضوع پخش ربنای شجریان انتقاد کرد.

به گزارش ایسنا، محمدجواد ابطحی در تذکری در جلسه علنی صبح امروز (یکشنبه) مجلس اظهار کرد: مشکل مملکت سرود ربنا و غیر آن نیست؛ بلکه مشکل کاسپین و ثامن الحجج و عدم واریز درآمدهای پتروشیمی است که صادر می‌کنیم و برنمی گردد.

وی افزود: آقای خواننده معلوم الحالی خودش در سال 88 تقاضا کرده که برنامه‌هایش از صدا و سیما پخش نشود،‌ حالا هم خودش تقاضا کند که دو مرتبه پخش شود. این در حد هیات دولت نیست که در این مسائل ورود کند.

این نماینده مجلس با ابراز امیدواری نسبت به باقی ماندن مجلس در راس امور اظهار کرد: این امر جز با حفظ اقتدار مجلس و عملکرد مطلوب نمایندگان و هیات رئیسه مجلس میسر نیست.

ابطحی در ادامه خواستار برخورد بدون اغماض و با قاطعیت قوه قضائیه با گزارش تخلفات انتخابات شد و گفت: اگر استاندار، فرماندار و یا هر مسئولی فراتر از وظایف خودش و با سوء استفاده از مقام و قدرت اقدامی کرده، باید سریعا محاکمه شود و نتیجه آن به مردم اعلام شود.

وی افزود: به رئیس جمهور منتخب تذکر می دهم در ادبیاتش تجدید نظر کند و از اظهارات هنجارشکنانه بپرهیزد. ملت ما با کسی عهد اخوت نبسته‌اند و اگر کسی خطوط قرمز نظام را نادیده بگیرد مردم در رای خود تجدید نظر می کنند که امیدوارم کار به آنجاها نکشد.

نماینده مردم خمینی شهر در پایان خواستار عمل به وعده های دولت در زمینه احیای زاینده رود و ایجاد اشتغال 955 هزار نفری در سال شد.

ربنای محمدرضا شجریان با حضور ریاست سازمان میراث‌فرهنگی ثبت ملی شد.

به گزارش ایلنا، عصر روز سه‌شنبه (۱۹ اردیبهشت) در نشستی که با حضور همایون شجریان و سهراب پورناظری در محل دفتر ریاست سازمان میراث‌فرهنگی برگزار شد، زهرا احمدی‌پور گفت: در آستانه ماه مبارک رمضان، ربّنای استاد محمدرضا شجریان که یکی از  میراث‌ ناملموس فرهنگی کشور است ثبت ملی شده است.

معاون رئیس‌جمهوری با آرزوی سلامت و طول عمر برای این هنرمند افزود: استاد شجریان یکی از سرمایه‌های ملی ایران است و سازمان میراث‌فرهنگی به‌ دلیل علاقه و اهمیتی که مردم ایران برای ربنای شجریان قائل هستند و خاطرات‌شان در ماه مبارک رمضان با این نوای آسمانی گره خورده است، اهتمام خود را معطوف به ثبت این اثر در فهرست میراث ناملموس کرد.

«ربّنا» یکی از آثار استاد محمدرضا شجریان و شامل ۴ دعا از آیات قرآن است که همه با عبارت ربّنا آغاز می‌شوند. این اثر در تیرماه سال ۱۳۵۸ ضبط شده و برای مدت ۳۰ سال، جزء برنامه‌های اصلی رادیو و تلویزیون ایران در ماه رمضان بوده‌است.

بنا به گفته محمدرضا شجریان، انگیزه اصلی او از خواندن این دعا، تدریس آن به دو هنرجو بوده و این اثر در یکی از استودیوهای رادیو ضبط شده‌است.

شجریان ربّنا را در دستگاه سه‌گاه خوانده و با مرکب‌خوانی (مدولاسیون یا راه‌گردانی) سری به دستگاه‌ها و آوازهای دیگر ردیف موسیقی ایرانی از جمله آواز افشاری و گوشه عراق (صبا) می‌زند و سپس به سه‌گاه برمی‌گردد. ربّنا در نواری که محمدرضا شجریان با نام «به‌یاد پدر» ضبط کرده، منتشر شده است.

این اثر با شماره ١٣٩٦در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شده است.

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131