×

هشدار

JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 27

«افشار» به بازار آمد

آلبوم موسیقی «افشار» در مایه افشاری از متعلقات دستگاه شور با ترکیب سازهای تار و بمتار، سنتور و تنبک به بازار آمد.

به گزارش ایلنا، آلبوم موسیقی بی‌کلامِ «افشار» در مایه افشاری با نوازندگی رضا مهدوی،  مهسا عظیمی و آرش فرهنگ‌فر از سوی موسسه راوی منتشر شد.

این اثر با آهنگسازی و نوازندگی تار و بمتار مهسا عظیمی (کارشناس ارشد رشته نوازندگی ساز ایرانی از دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران) و سنتورِ رضا مهدوی از پیشکسوتان رشته نوازندگی و استاد دانشگاه و آرش فرهنگ‌فر (نوازنده چیره‌دست تنبک) ارائه شده است.

قطعات آلبوم «افشار» شاملِ «ضربیِ مه تا»، «بداهه تار و سنتور در درآمد»، «چهار مضراب مَه شب»، «بداهه تار و سنتور در عراق» و «رِنگِ مه رخ» است.

آلبوم موسیقایی بی‌کلام «افشار» در مایه افشاری از متعلقات دستگاه شور با طراحی گرافیک سهیل حسینی و صدابرداری حمید عسگری توسط پخش نیما جوان از امروز (شنبه 19 خرداد 97) در فروشگاه‌های معتبر عرضه شده است.

گرایش خانواده‌های مذهبی به موسیقی/قحطی ملودی و ترانه داریم

رضا مهدوی نوشت: سال‌هاست در قحطی ملودی و ترانه به‌سر می‌بریم و به عبارتی یک قطعه‌ که در هر شرایطی با آن حال خوبی داشته باشیم، نداریم.

رضا مهدوی (موزیسین و منتقد موسیقی) در یادداشتی که درباره «فقدان ملودی‌ها و قطعات ماندگار در حوزه موسیقی ایرانی امروز» برای خبرگزاری ایلنا نوشته، آورده است: موسیقی ایرانی در جامعه کمرنگ شده است اما در مقایسه با حجم جمعیت امروزی، در میان خانواده‌ها کمرنگ نشده است. امروزه در هر خانه‌ای ساز وجود دارد و اغلب خانواده‌ها، حتی خانواده‌های مذهبی هم به سمت موسیقی رفته‌اند. با این فضا هم نباید نگران بود که سنت‌ها و آیین‌ها از بین می‌رود.

این دوران، دورانی در سیطره فضای مجازی است که در حقیقت به فضای واقعی مردم تبدیل شده است. اگر می‌خواهیم چیزی را نگه داریم، به کمک همین فضای مجازی می‌توان آن را خوب نشان داد. یادم می‌آید بعد از فیلم «سنتوری»، همه به سنتور علاقه‌مند شدند. این اتفاق نشان می‌دهد مردم به موسیقی علاقه دارند فقط راه معرفی آن مهم است.

وقتی والدین یک شاگرد ۵-۶ ساله‌ای دوست دارند، فرزندشان زود‌تر قطعه «زرد ملیجه» را یاد بگیرند، نشان از علاقه خانواده‌های ایرانی به موسیقی ایرانی دارد. البته این را هم باید در نظر داشته باشیم که سال‌هاست در قحطی ملودی و ترانه به‌سر می‌بریم. به عبارتی یک قطعه‌ای که در هر شرایطی با آن حال خوبی داشته باشیم، نداریم. در عین حال موسیقی نیز بیشتر فضایی برای به رخ کشیدن تکنیک‌ها و مدلاسیون و مرکب خوانی شده و حس و حال واقعی در موسیقی ایرانی از بین رفته است. به هر حال ما اهالی موسیقی باید برای مردم موسیقی‌های آرام و شادی بخش بسازیم. مردم ما به موسیقی خوب و با حال خوب نیاز دارند. ما ملودی‌آفرین و ترانه‌سرا هستیم و باید از شعر؛ موسیقی استخراج کنیم. شاید یکی از نکات مثبت جشنواره‌ای مانند «نوای خرم» را ایجاد انگیزه به خصوص برای رده‌های سنی پایین بتوان دانست که بچه‌ها در معرض ملودی‌های جذاب و زیبا قرار می‌گیرند تا کم‌کم برای ساخت چنین ملودی‌هایی ذهن‌شان پرورش پیدا کند.

متاسفانه ما همیشه زمانی لطمه خورده‌ایم که از خرد جمعی دور شده‌ایم و باید متولیان چنین جشنواره‌هایی سعی کنند جشنواره از خرد جمعی دور نشود و به ورطه خرد فردی گرفتار نشود و سرنوشتی مانند بسیاری از جریان‌های جامعه موسیقی را پیدا نکند.  

برای مثال می‌توان به همین تالار وحدت اشاره کرد که دیگر تبدیل به بنگاه شادی شده است؛ نشانه این نوع نگاه‌های اشتباه نیز این است که وقتی شما بعد از یک کنسرت از چنین سالنی بیرون می‌آیید و با شنیدن موسیقی یک «دوره گرد» حالتان بهتر می‌شود، یعنی اینکه موسیقی‌ اجرا شده در سالن مذکور با وجود داشتن تکنیک نوازنده و پرداخت هزینه گزاف برای دیدن آن، حس و حالی نداشته است.

 وقتی صدای ساز یک «دوره گرد» بی‌ادعا ما را به خاطرات گذشته می‌برد، یعنی موسیقی که در آن حس و حال جریان دارد، اثرگذار‌تر است تا موسیقی‌ای که در آن تکنیک وجود دارد و این‌‌ همان نکته‌ای است که می‌تواند مورد توجه برگزارکنندگان جشنواره‌ها و مسئولان و دست‌اندرکارانی قرار گیرد که توجه اصلی‌شان روی نسل جوان و نوجوان موسیقی کشورمان است.

موسیقی و الحان عزا و تعزیه در ایران بررسی می‌شود

نشست "آداب آئین: سیری در موسیقی و الحان عزا و تعزیه در ایران" ۲۵ مهر با سخنرانی رضا مهدوی و متین رضوانی‌پور برگزار خواهد شد.

به گزارش ایلنا، هفتاد و سومین برنامۀ "سه‌شنبه‌های هنوز" به نشست "آداب آئین: سیری در موسیقی و الحان عزا و تعزیه در ایران" اختصاص دارد که طی آن رضا مهدوی و متین رضوانی‌پور به سخنرانی خواهند پرداخت.

این نشست از سلسله نشست‌های ماهانۀ نشر هنوز است که در روز سه‌شنبه ۲۵ مهر از ساعت ۱۹، در محل فروشگاه نشر هنوز، واقع در خیابان کریمخان زند، بین ماهشهر و ایرانشهر، پلاک ۱۳۴، طبقۀ دوم، برگزار می‌شود.

مسائلی چون "بررسی تاریخچۀ موسیقی آئینی در ایران، و سیر تحولاتی که از سرگذرانده است؛ سرچشمه‌هایش، تاثیراتی که از مسائل اجتماعی در هر دوره پذیرفته، و در نهایت به شکلی که ما امروزه می‌شناسیم شکل گرفته است؛ سیر تحولات موسیقی و لحن‌های مختلف تعزیه‌خوانی در نقاط مختلف ایران، به همراه اجرای آثاری شاخص از هر دوره زمانی"، از جمله مسائلی است که در این نشست به بحث دربارۀ آن پرداخته می‌شود.

مِلودی‌های دم دستی که مردم را عصبی می‌کند

مداحی به سبک ماکان بند، محسن یگانه و ... نمونه‌هایی از مداحی‌هایی هستند که این روزها ویدیوهایی از آن در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شوند و تقلید مداحان از خوانندگان پاپ را در نوحه‌سرایی نشان می‌دهند.

رضا مهدوی- منتقد و پژوهشگر موسیقی - درباره نفوذ سبک‌های جدید به نوحه سرایی در گفت‌وگو با ایسنا، بیان کرد: شرایط نوحه خوانی از ابتدای دهه‌ی ۸۰ متحول شد و امروزه همزمان با پیشرفت تکنولوژی و گسترش فضای مجازی آزمون و خطاهایی شکل می‌گیرد که چندان به صلاح نیست. کارشناسان مذهبی، موسیقی و جامعه شناسان بعد از بررسی دو دهه به این نتیجه می‌رسند که ورود عرصه آواخوانی و موسیقی پاپ در اشعار مذهبی به صلاح توسعه فرهنگ عاشورایی نیست.

او ادامه داد: فرهنگ عاشورایی از قداست و شئون بالایی برخوردار است که قرن‌ها در سلامت حفظ شده است و امروزه جوانان درصدد هستند برای آنکه همنوعان خود و طیف‌های مختلف را حتی در عرصه جهانی متوجه یک موضوع کنند، به آزمون و خطاهایی دست بزنند که به لحاظ علمی، جامعه شناختی و حرمت‌های دینی شایسته این مناسبات نیست. البته می‌دانیم که قصد عمدی از سوی این افراد برای آلوده کردن فضا در کار نیست.

این پژوهشگر بیان کرد: استاد ابوالحسن صبا با فرا رسیدن ماه محرم و صفر کلاس‌هایش را تعطیل می‌کرد و به شاگردان خود می‌گفت: «بروید پای منبرها بنشینید و از سخنورها، مداحان، روضه خوانان و ذاکران یاد بگیرید و بعد آن را به ملودی موسیقی تبدیل کنید و اشعار تغزلی روی آن بگذارید.»

مهدوی با بیان اینکه امروزه موسیقی‌دانان آن راه را ادامه نمی‌دهند، افزود: امروزه دست نوحه خوانان ما خالی است و نسل جدید نیز حاضر نیست اشعار و مِلودی‌های مذهبی قدیمی را کار کند. امروز خوانندگان پاپ به وسیله کاور کردن موسیقی‌های مختلف ازجمله موسیقی عربی، ترکی، مجارستانی، رومانی حتی یونانی استفاده و اشعار تغزلی سطح پایین روی آن می‌گذارند و به نظر می‌رسد جوانان هم از این موضوع در کنسرت‌ها استقبال می‌کنند.

او اضافه کرد: اشعار شبه پاپی که مداحان از آن اقتباس می‌کنند به روح حاکم قدسیِ معنوی فرهنگ عاشورا لطمه می‌زند. فرهنگ عاشورا از مراتب بسیار بالای تاریخی و سرزمینی برخوردار است. از طرفی ما مقاتل نابی داریم که هنوز به دست نیامدند و محققان باید آن را به دست بیاورند. مداحان امروزی به جای آنکه از مقتل‌های ناب استفاده کنند، از مِلودی‌های دم دستی استفاده می‌کنند که به روح موسیقی و اشعار مذهبی لطمه وارد می‌کند و مردم را دچار عصبیت و سردرگمی می‌کند.

این منتقد اظهار کرد: متاسفانه، حاکمیت نیز به شکل منفعل نشسته و نگاه می‌کند، ما نیز هرچند وقت یک‌بار انتقاداتی در این باره می‌شنویم. ما انتظار داشتیم در حرکت‌هایی که سالیانه‌ صورت می‌گیرد و از پیرغلامان تجلیل می‌شود، بیانیه‌هایی نیز صادر و راهکارهایی در این زمینه ارائه شود. سازمان تبلیغات اسلامی نیز در ۱۰ سال گذشته برای هر جوانی که می‌خواهد عَلَم و هیئت‌ برپا کند، هزینه می‌پردازد و متاسفانه وقتی تعداد این هیئت‌ها زیاد ‌شود به خوراک و رقابت نیز احتیاج می‌شود.

مهدوی گفت: در زمان گذشته یک هیئت در هر محل برپا بود اما امروزه چون تعداد هیئت‌ها افزایش پیدا کرده است و ساماندهی و نظارت نمی‌شوند، جوانان نیز به شکل خودجوش عمل می‌کنند و چون نمی‌دانند چه امری درست و چه چیزی نادرست است، بیرون هیئت یک ضبط صوت می‌گذارند و برای آنکه بگویند هیات آنها با بقیه متفاوت است، هر کاری برای جلب نظر مخاطب انجام می‌دهند.

او با بیان اینکه هیچکدام از این‌ اقدامات در فرهنگ مذهبی و هیئت داری نمی‌گنجد، افزود: این موارد در گذشته نهادینه و الگوسازی شده بود اما امروزه حالت دینی، شان فرهنگی و سیاسی آن نیز حفظ نشده است گرچه هر روز هجمه مردم برای استفاده از فرهنگ عاشورا بیشتر می‌شود اما مضامینی که ارائه می‌شود، پیش پا افتاده و سخیف است و به نوعی شاید در آینده‌ی نزدیک شاهد اشعار و مِلودی‌های ناب و جدی که این فرهنگ را متعالی نگه دارد، نباشیم.     

این پژوهشگر همچنین درباره برنامه‌ای که جهت استعداد یابی نسل جدید برای مداحی صورت گرفته و از رسانه ملی پخش می‌شود، نیز توضیح داد: به عقیده من این برنامه سازی‌ها کار درستی نیست و فضا را پیش از پیش آشفته می‌کند زیرا الگوبرداری از برنامه‌هایی است که غربی‌ها داشته‌اند و اینکه بخواهیم محتوای برنامه‌های آنها را در ایران تغییر دهیم،الگو سازی خوبی نیست. ما نمونه‌ای از این برنامه را در شبکه‌های تلویزیونی دیگر، برای انتخاب خوانندگان پاپ هم دیده‌ایم که هیچکدام موفق نبودند و منجر به شکست شده‌اند چون نتوانستند بینندگان را جذب کنند.

مهدوی بیان کرد: در صدا و سیما خط قرمزها و محدودیت‌هایی وجود دارد که نمی‌توان آن طور که شایسته است تمام مطالب را به سمع و نظر مردم رساند به همین دلیل این برنامه‌ها عموما منجر به شکست می‌شوند. باید دانشگاه‌ها و صدا و سیما از کارشناسان، جامعه‌شناسان، پیرغلامان این رشته‌ها استفاده و برنامه‌هایی به صورت سمینار و همایش که شاکله هنری دارند و جذاب هستند برگزار کرد تا الگو درستی به مداحان و جوانانی که می‌خواهند وارد این حوزه شوند، ارائه دهند.

این منتقد گفت: آزمون گرفتن از چند جوان در تلویزیون مثل کارهایی می‌ماند که شبکه قرآن در تلویزیون و رادیو انجام می‌دهد و در نهایت نیز موجب گسترش فرهنگ قرائت قرآن نمی‌شود. در این برنامه‌ها نمونه‌هایی معرفی می‌شوند که ببینده کمی هم آن را تماشا و در نهایت از آن عبور می‌کند و برنامه‌ای که به جان دل بنشیند و مردم آن را ضبط کنند و پیگیر باشند وجود ندارد. قطعا برنامه‌های قوی‌تر نیاز به بودجه‌های بیشتر و اتاق فکرهای قوی‌تری دارد که تاکنون شاهد آن نبودیم.

تدوین سند موسیقی خطر بزرگی است

رضا مهدوی - کارشناس حوزه موسیقی - معتقد است که تدوین «سند موسیقی» خطر بزرگی برای موسیقی کشور است.

به گزارش ایسنا، تقریبا سه سال پیش بود که مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور در پاسخ به این پرسش که چرا باید سند موسیقی تدوین شود؟ گفت: چون موسیقی کشور وضع مشخصی ندارد، باید وضع آن مشخص شود و این، نیاز به سند دارد. سند خوبی که منجر به ساماندهی تولید، آموزش و پژوهش و صادرات و واردات در این حوزه شود.

حسام‌الدین آشنا همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر این‌که آیا تدوین این سند منجر به دولتی شدن موسیقی نمی‌شود؟ اظهار کرد: فکر نمی‌کنم چنین امری باشد، تدوین این سند منجر به هرچه روشن‌تر شدن رابطه دولت، جامعه، اهالی موسیقی و فضای موسیقی خارج از کشور می‌شود.

بررسی و تصویب این سند برعهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است. اسنادی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب می‌شود در حکم قانون است و هر ضمانت اجرایی که دیگر قوانین دارند، این قوانین هم دارند.

همچنین محمدحسین ایمانی خوشخو - رییس کمیسیون هنر و معماری شورای عالی انقلاب فرهنگی - در آخرین اظهارات خود درباره سند موسیقی کشور، گفته بود: کمیسیون هنر و معماری بیش از دو سال موضوع سند موسیقی را پیگیری و با نظر هنرمندان و کارشناسان موسیقی، سندی را تدوین کرد. با توجه به این‌که دغدغه همگانی در این زمینه وجود دارد، نهادهای دیگری هم مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری نیز پیش‌نویس اسنادی را برای موسیقی تهیه کردند. شورای هنر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز چند سال گذشته پیش‌نویسی را برای سند موسیقی تهیه کرده است. در حال حاضر مسئولیت تدوین نهایی سند موسیقی برعهده کمیسیون هنر و معماری است و همه پیش‌نویس‌هایی که برای سند موسیقی تهیه شده، در اختیار این کمیسیون است.

او ادامه داده بود: به منظور تدوین نسخه نهایی سند موسیقی، کمیته‌ای با حضور هنرمندان و کارشناسان موسیقی تشکیل می‌شود تا با بررسی پیش‌نویس‌ها و نظرات، سند موسیقی نهایی و برای بررسی و تصویب به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شود. در سند موسیقی، یک نگاه اساسی و اصولی مورد توجه است تا با تصویب آن، چند مساله اساسی موسیقی کشور برطرف شود و قرار نیست در این سند همه جزییات موسیقی بیان شود. 

اما رضا مهدوی - کارشناس موسیقی و نوازنده سنتور - در گفت‌وگو با ایسنا، اظهار کرد: ما هیچ قانون نوشته‌ای درباره موسیقی نداریم و طیف‌های مختلف جامعه با آن برخورد می‌کنند؛ وای به روزی که این قانون نوشته شود! آن‌گاه بند بند آن را نقد و برای آن مجازات تعیین می‌کنند.

او ادامه داد: شورای عالی انقلاب فرهنگی این اشتباه را انجام می‌دهد. من نمی‌دانم چرا اعضایی که در آنجا حضور دارند و با هنر موسیقی آشنا هستند، دستی دستی آگاهانه یا ناآگاهانه سندی را می‌نویسند که نه‌تنها ضمانت اجرایی ندارد، بلکه ملعبه‌ای می‌شود در دست افرادی که با موسیقی عناد مستقیم دارند. قطعا ما در آینده شاهد بسته شدن بسیاری از آموزشگاه‌ها خواهیم بود، زیرا آموزش موسیقی برای سنین خاصی مجاز نیست.

مهدوی گفت: تدوین سند موسیقی شعاری بود که اول در دولت یازدهم داده شد. آن‌ها می‌گفتند باید همه‌چیز را به «سند منگوله‌دار» تبدیل کنیم که مو لای  درز آن نرود؛ اما آن‌ها متوجه نیستند موضوع موسیقی، صرفا موضوع دولتی و حاکمیتی نیست، بلکه بحث فقهی نیز بر آن مترتب است و نمی‌توانند به راحتی برای آن ادله بیاورند.

این نوازنده بیان کرد: از من و بسیاری از هم‌صنف‌های من برای تدوین این سند مشورت گرفته شده است. در آن دوران نیز من به آن‌ها می‌گفتم این کار را انجام ندهید، زیرا درپی آن، مشکلاتی به‌وجود خواهد آمد. شورای عالی انقلاب فرهنگی برای این سند ضمانت اجرایی ندارد و مانند بسیاری از مصوبه‌هایش، عملیاتی نمی‌شود و در نهایت مشخص نیست چه کسی متولی اجرای این سند خواهد بود.

او ادامه داد: مثلا در سند می‌آید که آموزش موسیقی همگانی در دوران طفولیت لازم است، حالا ما می‌خواهیم آموزش و پرورش را ملزم کنیم این کار را انجام دهد، اما آموزش و پرورش مخالفت می‌کند و می‌گوید که تابع وزارت ارشاد نیست. آیا وزارت ارشاد می‌تواند خودش مدرسه ایجاد کند؟ باز هم از آن جلوگیری خواهد شد. اگر وزارت ارشاد می‌توانست، در این ۳۷ سال این کار را می‌کرد و دوره‌ها را از مرحله ابتدایی می‌گذاشت، اما الان از دوره راهنمایی این کار را انجام می‌دهد.

مهدوی همچنین اظهار کرد: وزارت آموزش و پرورش از امسال و در طرح نظام جدید اعلام کرده که هنرستان موسیقی سه سال هفتم، هشتم و نهم را نخواهد داشت، یعنی سه سال راهنمایی از بین می‌رود و همین وزارت ارشاد که در تهران دو هنرستان بیشتر ندارد، دیگر نمی‌تواند در دوره راهنمایی دانش‌آموز بگیرد.

این کارشناس موسیقی گفت: حالا شما چیزی را در سند بنویسی که اساسا در آن اشکال وجود دارد و علما اساسا با آن مخالف هستند، در این شرایط، حساسیتی را که وجود دارد، بیشتر می‌کنید و در نهایت، همین دو هنرستان را هم جمع می‌کنند.

مهدوی بیان کرد: سازمان صداوسیما ساز را نشان نمی‌دهد و هیچ قانون نوشته‌ای در این‌باره وجود ندارد؛ اما گاهی شاهد نشان دادن ساز هم هستیم. حالا در سند بنویسید، باید ساز در صداوسیما نشان داده شود، می‌گویند «مطرب‌بازی دوباره شروع شده» و می‌خواهند بچه‌های مردم را از مسیر منحرف کنند و برای این کار بودجه خرج و آن را قانونمند کردند. این موضوع را تبدیل به یک بحث بزرگ می‌کنند و جنجال سیاسی راه می‌افتد، در شبکه‌های برون‌مرزی از آن علیه نظام استفاده می‌کنند و در داخل همه درگیر می‌شوند و در نهایت، همه فیتیله آن را پایین می‌کشند. در پایان، چه کسی ضرر می‌کند؟ آن معلمی که تحصیل کرده و از این راه نان درمی‌آورد.

او ادامه داد: در زمان ریاست آقای شهاب مرادی در سازمان فرهنگی - هنری شهرداری تهران پنج‌هزار نفر هنرجو و ۵۰۰ معلم رها شدند. درست است بعد از آن دوباره آموزش موسیقی در فرهنگسراها راه افتاد؛ اما فایده‌ای نداشت، زیرا همه پراکنده شده بودند.

مهدوی اضافه کرد: دولت‌های ما، دولت‌های قدرتمندی نیستند. جناح‌هایی همیشه هستند که شاکله اصلی قدرت دست آن‌هاست و می‌توانند جلوی فعالیتی را بگیرند یا آن را آزاد بگذارند. خانه موسیقی چند کمیته دارد که جدی نیستند و حیاط خلوت وزارت ارشاد هستند. بنابراین نمی‌جنگند، زیرا لزومی نمی‌بینند خود را به تقلا بیندازند. ما باید اهم فی‌ الاهم کنیم، ما باید وضع موجود را به نفع هنر و هنرمند اصلاح کنیم.

ایلنا گزارش می‌دهد؛

مجوز ندادن به موسیقی رپ غیرقانونی‌ست/ علما هم با مداحی رپ مشکلی ندارند/«رپ به شرط سلامت» می‌تواند مجوز بگیرد

در حالی هنوز وزارت ارشاد حتی از به کار بردن واژه "موسیقی رپ" واهمه دارد و مدام تاکید می‌کند به هیچ اثری از این گونه موسیقی مجوز نداده و نمی‌دهد؛ این موسیقی سال‌هاست از تلویزیون و نهادهایی چون حوزه هنری و تریبون‌های حسینیه‌ها شنیده می‌شود و طرفداران بسیاری نیز دارد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، حاشیه‌هایی که طی یک هفته اخیر با انتشار خبر همراهی حمید صفت (خواننده موسیقی رپ) در نمایش «لامبورگینی» به کارگردانی سیامک صفری به وجود آمد؛ یکبار دیگر مسئله روشن نبودن تکلیف «موسیقی رپ» و برخوردهای چندگانه را با فعالان این عرصه، به بحث روز موسیقی ایران تبدیل کرد.

در حالی هنوز وزارت فرهنگ ارشاد اسلامی در روزهای پایانی دولت یازدهم حتی از به کار بردن واژه «موسیقی رپ» نیز واهمه دارد و مدام تاکید می‌کند به هیچ اثری از «موسیقی رپ» مجوز نداده و نمی‌دهد که این موسیقی سال‌هاست از تلویزیون و نهادهایی چون حوزه هنری و نیز از تریبون‌های حسینیه‌ها شنیده می‌شود و طرفداران بسیاری نیز دارد. البته در این بین؛ طیف گسترده‌ای از فعالان «موسیقی رپ» نیز وجود دارند که به دلیل روشن نبودن تکلیف وزارت ارشاد با این گونه‌ از موسیقی، سال‌هاست به‌صورت زیرزمینی فعالیت می‌کنند.

 «موسیقی رپ دقیقا چیست که تا این حد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حتی از نزدیک شدن به آن نیز پروا دارد؟» این سئوالی است که احتمالا دست‌اندرکاران این وزارتخانه و دفتر موسیقی چندان توضیح روشنی برای آن ندارند و دقیقا به همین دلیل است که از پاسخ به سئوالات خبرنگار ایلنا در این زمینه با احتیاطی مثال‌زدنی امتنا می‌کنند و می‌گویند «نگاه وزارت ارشاد به موسیقی رپ‌‌ همان است که در گذشته بوده و هیچ تغییری نکرده و برای اطلاع از نگاه ما به مطالبی که در گذشته درباره موسیقی رپ گفته شده؛ مراجعه کنید. ما هیچ وقت مجوزی در زمینه موسیقی رپ صادر نکرده‌ایم...»

مداحان و ذاکران نیز از موسیقی رپ که‌‌ همان «بحرطویل» است، استفاده می‌کنند

ترسی که وزارت ارشاد از طرح شدن «موسیقی رپ» در دل دارد را در بسیاری از نهاد‌های دیگر نمی‌توان یافت. رضا مهدوی که حدود ۲۰ سال به عنوان مدیر مرکز موسیقی حوزه هنری فعالیت کرده است؛ درباره بحث مجوز نگرفتن «موسیقی رپ» به خبرنگار ایلنا گفت: در جامعه ما نوع رفتاری خاص تثبیت شده و آن اینکه با هر پدیده‌ای که در جوامع غربی؛ کهنه شده و در جامعه ما نو به نظر می‌رسد، مخالف صورت می‌گیرد؛ آن هم نه مخالفتی از روی علم؛ بلکه از سر برداشت شخصی و کاملا سلیقه‌ای. متاسفانه این رویه در سطوح مختلف کشور ما سیطره پیدا کرده و در زمینه موسیقی نیز نمود جدی‌تری دارد. برای مثال «موسیقی رپ»‌‌ همان «بحرطویلی» است که ذاکران و مداحان ما با الحان مقدس سال‌ها آن را اجرا کرده و می‌کنند.

در سال ۱۳۸۵ یک نمونه مداحی رپ با صدای عبدالرضا موسوی در مرکز موسیقی حوزه هنری تولید کردیم و تلویزیون نیز آن را پخش کرد؛ آلبوم این کار با عنوان «ذبح نور» منتشر شد و علما نیز آن را گوش کردند و هیچ نکته‌ای در آن نیافتند که مسئله ساز باشد.

رضا مهدوی در ادامه افزود: «موسیقی رپ» در جامعه غربی به عنوان وسیله‌ای برای اعتراض به کار می‌رفته و البته در برخی از آثار نیز شامل کلمات بی‌ادبانه است اما در ایران وضعیت متفاوت است و استفاده از واژه‌های بی‌ادبانه در «موسیقی رپ» هرگز وجود ندارد. ما در سال ۱۳۸۵ یک نمونه مداحی رپ با صدای عبدالرضا موسوی در مرکز موسیقی حوزه هنری تولید کردیم و تلویزیون نیز آن را پخش کرد؛ آلبوم این کار با عنوان «ذبح نور» منتشر شد و علما نیز آن را گوش کردند و هیچ نکته‌ای در آن نیافتند که مسئله ساز باشد؛ نکته جالب اینکه در‌‌ همان زمان انتشار این آلبوم نیز وزارت ارشاد می‌گفت ما «موسیقی رپ» را به رسمیت نمی‌شناسیم.

وزارت ارشاد می‌تواند برای موسیقی رپ مجوز صادر کند تا این موسیقی از یک کانال رسمی منتشر شود و به صورت منزه در اختیار مردم قرار بگیرد و در کنار اهداف نظام قرار بگیرد. این گونه موسیقی می‌تواند اصطلاحاً به شکل «رپ لطیف» یا «موسیقی رپ به شرط سلامت» مجوز بگیرد.

این موزیسین در ادامه گفت: وزارت ارشاد یک مرکز اصلی تصمیم گیرنده در کنار صداوسیما محسوب می‌شود و صدور مجوز برای گونه‌ای از موسیقی مانند «موسیقی رپ» به این معنا نیست که قرار است قبح ناهنجاری‌ها شکسته شود. وزارت ارشاد می‌تواند برای موسیقی رپ مجوز صادر کند تا این موسیقی از یک کانال رسمی منتشر شود و به صورت منزه در اختیار مردم قرار بگیرد و در کنار اهداف نظام قرار بگیرد. این گونه موسیقی می‌تواند اصطلاحاً به شکل «رپ لطیف» یا «موسیقی رپ به شرط سلامت» مجوز بگیرد. موسیقی رپ به هیچ عنوان خطرناک نیست و نباید جنبه سلبی پیدا کند و با آن مقابله صورت بگیرد.

مدیرکل سابق مرکز موسیقی حوزه هنری همچنین عنوان کرد: بهتر است یک جشنواره اختصاصی موسیقی پاپ راه‌اندازی شود که یکی از بخش‌های آن موسیقی رپ باشد؛ آن وقت در چنین فضایی می‌توان موسیقی رپ را نیز کار‌شناسی کرد و کار‌شناسان و صاحبنظران برای همیشه تکلیف این موسیقی را مشخص کنند و کتابی در این زمینه استخراج کنند تا به کسانی داده شود که در این زمینه نگرانی دارند. متاسفانه همچنان بسیاری از استعدادهای موسیقی که در زمینه موسیقی رپ فعالیت می‌کنند در نطفه خفه می‌شوند و سر از جاهای دیگری درمی‌آورند که عاقبت خوشی ندارد. بالاخره موسیقی رپ نیز روزی جایگاه رسمی خودش را پیدا می‌کند ولی بهتر است امروز این اتفاق بیفتد. البته طی سال‌های اخیر در صداوسیما نمونه‌هایی از موسیقی رپ در سریال‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

در تلویزیون برنامه‌ای با عنوان شوک؛ تمام فعالان موسیقی زیرزمینی را به نهله‌های شیطان پرستی و امثالهم مربوط می‌کردند که از اساس این مسئله درست نبود؛ اصلاً چیزی با عنوان المان‌های موسیقی شیطان‌پرستی وجود ندارد که بتوان گفت براساس این المان‌های موسیقایی، این تعداد موزیسین در این حوزه فعالیت می‌کنند.

رضا مهدوی گفت: در تلویزیون برنامه‌ای با عنوان شوک تولید شد که درباره موسیقی رپ بد‌ترین نوع تولید در حوزه موسیقی بود. در این برنامه تمام فعالان موسیقی زیرزمینی را به نهله‌های شیطان پرستی و امثالهم مربوط می‌کردند که از اساس این مسئله درست نبود؛ اصلاً چیزی با عنوان المان‌های موسیقی شیطان‌پرستی وجود ندارد که بتوان گفت براساس این المان‌های موسیقایی، این تعداد موزیسین در این حوزه فعالیت می‌کنند. اینکه کسی مو‌هایش را تاج خروسی درست کند یا روی بدنشان خالکوبی داشته باشد هیچ ارتباطی با خود موسیقی پیدا نمی‌کند؛ همین کار‌ها را در هر موسیقی دیگری نیز می‌توان انجام داد. از موسیقی به عنوان یک ابزار و یک هنر می‌توان هم استفاده خوب و هم استفاده نامطلوب انجام داد. به این واسطه این حرف‌ها که نمی‌شود انگ زد.

ژانر خوب و ژانر در موسیقی نداریم

خانه موسیقی از تمام گونه‌های موسیقی حتی رپ حمایت می‌کند

با وجود نگاه غیرواقعی بسیاری از مدیران و تصمیم‌گیران دولتی و غیردولتی نسبت به «موسیقی رپ» که آن را بسیار آسیب زننده می‌دانند اما فعالان جدی عرصه موسیقی چنین نگاهی را از پایه غلط می‌دانند و به هیچ عنوان نمی‌پذیرند. اهالی موسیقی تقسیم‌بندی‌های دولتی را مبنی بر ژانر خوب و ژانر بد در موسیقی صحیح نمی‌دانند.

حمیدرضا نوربخش (مدیرعامل خانه موسیقی) که خود؛ خواننده موسیقی اصیل ایرانی است، درباره نوع نگاه «خانه موسیقی» نسبت به «موسیقی رپ» به خبرنگار ایلنا گفت: اصولاً ما در خانه موسیقی از همه گونه‌های موسیقی که درست و هنجارمند باشند، حمایت می‌کنیم. ما که نمی‌توانیم برای گونه‌های مختلف موسیقی تقسیم‌بندی خوب و بد داشته باشیم. هرگونه موسیقی که هنجارمند باشد و از قواعد هنری تبعیت کند؛ از موسیقی پاپ گرفته تا راک و سنتی و کلاسیک و رپ را می‌پذیریم و تاییدشان می‌کنیم.

هرگونه موسیقی که هنجارمند باشد و از قواعد هنری تبعیت کند؛ از موسیقی پاپ گرفته تا راک و سنتی و کلاسیک و رپ را می‌پذیریم و تاییدشان می‌کنیم.

مدیرعامل خانه موسیقی در ادامه افزود: هر گونه‌ای از موسیقی اصول، قواعد و هنجارهایی دارد و از قوانینی تبعیت می‌کند. از این رو کسانی که گونه‌های مختلف موسیقی را اجرا می‌کنند باید دارای شرایطی باشند و این قواعد و قوانین را بدانند. موسیقی که برخلاف هنجار باشد و از نظر محتوایی نیز مشکل داشته باشد به طور طبیعی پذیرفتنی نخواهد بود و جامعه نیز آن را پس می‌زند.

نوربخش به طور ویژه در مورد موسیقی رپ عنوان کرد: موسیقی رپ می‌تواند موسیقی هنجارمند باشد و از قواعد پیروی کند و دارای پیام و محتوایی خوبی باشد. موسیقی رپ، امروز در همه جای دنیا شنیده می‌شود و طرفداران بسیاری نیز دارد. اگر موسیقی رپ قواعدی را که مدنظر است داشته باشد هیچ ایرادی نخواهد داشت.

مجوز ندادن وزارت ارشاد به موسیقی رپ غیرقانونی است

پیروز ارجمند (مدیرکل سابق دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) نیز درباره موسیقی رپ به خبرنگار ایلنا گفت: زمانی که من در وزارت ارشاد سمت گرفتم به دنبال تدوین آیین‌نامه یا برنامه استراتژیکی بودم تا بتوانم براساس آن برنامه‌ریزی‌هایمان را صورت بدهم؛ اما زمانی که مشغول به کار شدم چیزی در این زمینه نیافتم. یعنی هیچ متنی که سیاست کاری و هدف گذاری را به طور شفاف در زمینه موسیقی بیان کند وجود نداشت. از این رو یک شورای راهبردی که متشکل از مشاور مذهبی، جامعه‌شناس و متخصصان موسیقی می‌شد، ایجاد کردم. سیاست کاری ما به این شکل بود که هیچ گونه‌ای از موسیقی در نظرمان ممنوع نبود مگر اینکه با مبانی شرعی و قانونی و عرفی ما ناسازگار باشد.

این آهنگساز در ادامه افزود: اما کار ما در سه سبک موسیقی متال، راک و رپ با مشکلاتی همراه شد. تا آن زمان هیچ مجوزی در این سه ژانر صادر نشده بود. به هر حال در حوزه موسیقی راک و متال با کارهایی که با شیب ملایم پیش بردیم این موسیقی‌ها را از ممنوعیت خارج کردیم و گروه‌ها فعالیت رسمی‌شان را شروع کردند که نتیجه بسیار مثبتی به دنبال داشت و مشخص شد بسیاری از مخالفت‌ها هیچ مبنای درستی ندارد.

جلسه‌هایی را با برخی افراد را که در ساختار حاکمیت حضور داشتند، برگزار کردم و درباره موسیقی رپ مسائل مختلفی را شرح دادم و گفتم «ما با ممنوعیت‌های غیرقانونی که برای موسیقی رپ ایجاد می‌کنیم مسیر را برای موسیقی زیرزمینی ناسالم بازمی‌گذاریم.» من به این نتیجه رسیده بودم که براساس مولفه‌های ما ۵۰ درصد از موسیقی که به صورت زیرزمینی تولید می‌شود موسیقی سالمی است.

وی همچنین عنوان کرد: در همین زمان درباره موسیقی رپ نیز به همین نتیجه رسیدیم. من جلسه‌هایی را با برخی افراد را که در ساختار حاکمیت حضور داشتند، برگزار کردم و درباره موسیقی رپ مسائل مختلفی را شرح دادم و گفتم «ما با ممنوعیت‌های غیرقانونی که برای موسیقی رپ ایجاد می‌کنیم مسیر را برای موسیقی زیرزمینی ناسالم بازمی‌گذاریم.» طبق تحقیقاتی که در حوزه هنری درباره موسیقی زیرزمینی انجام داده بودم به این نتیجه رسیده بودم که براساس مولفه‌های ما ۵۰ درصد از موسیقی که به صورت زیرزمینی تولید می‌شود موسیقی سالمی است. در واقع با ممنوعیت‌های غیرقانونی که برای موسیقی زیرزمینی ایجاد می‌شود به نوعی موسیقی سالم را از بین می‌بردند. دقیقا به همین دلیل من عنوان کردم که به موسیقی رپ نیز مجوز می‌دهیم مشروط بر اینکه کارهایی که به دفتر موسیقی می‌رسد از کیفیت مطلوبی برخوردار باشد. ما اعلام کردیم کارهایی که شعر و موسیقی مناسب داشته باشد برای انتشار مجوز دریافت می‌کنند.

پیروز ارجمند افزود: ما در گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان برای واژه «رسیتاتیو» از واژه «گفت آواز» استفاده کردیم که می‌توانست برای ژانر موسیقی رپ نیز کاربرد داشته باشد. از این رو گفتیم به موسیقی «گفت آواز» نیز مجوز می‌دهیم منتهی به شرطی که کارهایی ارائه شود که کیفیت لازم را داشته باشد. ما به هیچ عنوان قانونی نداریم که طبق آن بتوانیم از مجوز دادن به یک ژانر در موسیقی امتنا کنیم.

صدور مجوز نمایش «لامبورگینی» باید توسط مرکز هنرهای نمایشی انجام شود

بررسی موسیقی نمایش توسط دفتر موسیقی خلاف قانون است

عملا برای ممانعت از صدور مجوز اجرا و انتشار آثار «موسیقی رپ» هیچ منع قانونی وجود ندارد که بتوان به آن استناد کرد؛ اما با این وجود تاکنون هیچ مجوزی در زمینه «موسیقی رپ» صادر نشده است.

بر دو اساس در زمینه موسیقی تصمیم‌گیری می‌شود؛ یکی منشور سیاست‌گذاری کلان فرهنگی است که در سال ۱۳۷۰ مصوب شد؛ و دوم مصوباتی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است. در هیچکدام از این‌ها به ممنوع بودن موسیقی رپ اشاره نشده است.

پیروز ارجمند درباره معیارهای قانونی برای صدور مجوز موسیقی گفت: بر دو اساس در زمینه موسیقی تصمیم‌گیری می‌شود؛ یکی منشور سیاست‌گذاری کلان فرهنگی است که در سال ۱۳۷۰ مصوب شد؛ و دوم مصوباتی که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است. در هیچکدام از این‌ها به ممنوع بودن موسیقی رپ اشاره نشده است. این محدودیت و ممنوعیت‌هایی که در موسیقی می‌بینید به دو عامل بازمی‌گردد که یکی ناآگاهی مدیران فرهنگی ما از تخصص موسیقی است و دیگری به دلیل وجود مدیرانی است که کارمند هستند و قدرت ریکس‌پذیری در تصمیم‌گیری‌ها ندارند.

مدیرکل سابق دفتر موسیقی وزارت ارشاد افزود: مسئله هنر موسیقی با سایر حوزه‌ها تفاوت‌های بسیاری دارد؛ در موسیقی می‌توان گفت که در جامعه ما، مصرف‌کننده ۱۰۰ درصدی برای موسیقی وجود دارد. در این میان موسیقی رپ نیز مخاطب چند ده میلیونی دارد و این مخاطبان به دنبال این نیستند که ببینند وزارت ارشاد به چه اثری مجوز داده یا نداده است. آن‌ها موسیقی را که می‌خواهند گوش خواهند داد. در واقع آن‌ها به نظرات ما اصلا توجهی ندارند و برایشان اصلا مهم نیست. در چنین شرایطی این وزارت ارشاد است که از ممنوعیت یک ژانر موسیقی مانند رپ بیشترین ضرر را می‌کند؛ چراکه مردم را از شنیدن موسیقی خوب و متناسب با معیارهای جامعه‌مان محروم می‌کند.

خاستگاه موسیقی رپ به عنوان یک موسیقی اعتراضی است که علیه‌ نژادپرستی به وجود آمده و حتی با مبانی فرهنگی ما و آرمان‌های انقلاب اسلامی ایرانی نیز سازگاری دارد. درواقع می‌توان از موسیقی رپ برای اعتراض به مشکلات اجتماعی و یافتن راه‌هایی برای علاج آن‌ها استفاده کرد.

این موسیقیدان در ادامه گفت: متاسفانه همچنان موسیقی رپ نادیده گرفته می‌شود و به جای روشن کردن تکلیف آن، سعی می‌کنند صورت مسئله را پاک کنند. خاستگاه موسیقی رپ به عنوان یک موسیقی اعتراضی است که علیه‌ نژادپرستی به وجود آمده و حتی با مبانی فرهنگی ما و آرمان‌های انقلاب اسلامی ایرانی نیز سازگاری دارد. درواقع می‌توان از موسیقی رپ برای اعتراض به مشکلات اجتماعی و یافتن راه‌هایی برای علاج آن‌ها استفاده کرد.

اینکه برخی افراد برای برخی کلیپ‌ها و قطعات خاص حتی در تلویزیون رسمی کشور بتوانند از موسیقی رپ استفاده کنند و هیچ محدودیتی برایشان وجود نداشته باشد اما برای بقیه فعالان موسیقی رپ فعالیت رسمی ممنوع باشد اصلا اتفاق خوشایندی نیست.

وی همچنین عنوان کرد: نکته‌ای که وجود دارد این است که باید تکلیف وزارت ارشاد با موسیقی رپ مشخص شود؛ اینکه برخی افراد برای برخی کلیپ‌ها و قطعات خاص حتی در تلویزیون رسمی کشور بتوانند از موسیقی رپ استفاده کنند و هیچ محدودیتی برایشان وجود نداشته باشد اما برای بقیه فعالان موسیقی رپ فعالیت رسمی ممنوع باشد اصلا اتفاق خوشایندی نیست.

در زمینه موسیقی رپ، صداوسیما پیشرو‌تر از وزارت ارشاد بوده است و در سریال‌های تلویزیونی نیز از این موسیقی استفاده کرده است.  اولین کاری که در حوزه موسیقی رپ از صداوسیما پخش شد مربوط به سریالی بود که رضا عطاران خوانندگی تیتراژ آن را برعهده داشت و گمان می‌کنم حدود ده سال قبل بود که پخش شد.

ارجمند درباره برخورد صداوسیما با موسیقی رپ نیز گفت: در تلویزیون نیز به این باور رسیده‌اند که از موسیقی رپ می‌توان استفاده‌های خوبی کرد. جالب اینکه در زمینه موسیقی رپ، صدا و سیما پیشرو‌تر از وزارت ارشاد بوده است و در سریال‌های تلویزیونی نیز از این موسیقی استفاده کرده است. به خاطر می‌آورم زمانی که گیتار الکتریک را به عنوان آهنگساز سریال خط قرمز استفاده کردم در وزارت ارشاد آموزش و صدای گیتار الکتریک ممنوع بود؛ در صورتی که گیتار الکتریک یک ساز است و بستگی دارد که شما چه استفاده‌ای از آن می‌کنیم. اولین کاری که من به خاطر دارم در حوزه موسیقی رپ از صدا و سیما پخش شد مربوط به سریالی بود که رضا عطاران خوانندگی تیتراژ آن را بر عهده داشت و گمان می‌کنم حدود ده سال قبل بود که پخش شد.

تنها در زمینه اجرای «اپرا» است که دفتر موسیقی و مرکز هنرهای نمایشی به‌طور مشترک به آن مجوز می‌دهند و در بقیه موارد مرکز هنرهای نمایشی می‌تواند به صورت مستقل مجوز صادر کند. اگر مخالفتی مانند آنچه برای اجرای حمید صفت در تئا‌تر لامبورگینی اتفاق افتاده صورت بگیرد و دفتر موسیقی قصد بررسی و صدور مجوز برای بخش موسیقی آن را داشته باشد رفتاری غیرقانونی اتفاق افتاده است.

ارجمند همچنین با اشاره بررسی موسیقی نمایش «لامبورگینی» به کارگردانی سیامک صفری توسط دفتر موسیقی گفت: تنها در زمینه اجرای «اپرا» است که دفتر موسیقی و مرکز هنرهای نمایشی به طور مشترک به آن مجوز می‌دهند و در بقیه موارد مرکز هنرهای نمایشی می‌تواند به صورت مستقل مجوز صادر کند. اگر مخالفتی مانند آنچه برای اجرای حمید صفت در تئا‌تر لامبورگینی اتفاق افتاده صورت بگیرد و دفتر موسیقی قصد بررسی و صدور مجوز برای بخش موسیقی آن را داشته باشد رفتاری غیرقانونی اتفاق افتاده است. موسیقی متن نمایش و فیلم از آنجا که به صورت کاربردی برای صحنه‌ها استفاده می‌شود توسط خود شورای مرکز هنرهای نمایشی برای صدور مجوز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

با تمام این تفاسیر، از روی شواهد و قرائن به نظر می‌رسد همچنان هیچ عزم جدی برای روشن شدن تکلیف «موسیقی رپ» از سوی متولیان اصلی آن در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود ندارد و باز هم می‌بایست شاهد رفتارهای دوگانه‌ای باشیم که اجازه می‌دهد برخی سازمان‌ها و نهادهای خاص بتوانند از موسیقی رپ در هر رسانه‌ای که می‌خواهند استفاده کنند؛ اما طیف گسترده‌ای از فعالان این عرصه باید در فضای زیرزمینی و در تبعیض کامل به فعالیت پنهانی خود ادامه دهند.

نکته گزنده و تلخ این ماجرا به افرادی بازمی‌گردد که در برابر انواع و اقسام اجراهای موسیقی رپ حتی در قالب مداحی و آثار سفارشی برخی نهاد‌ها سکوت کرده‌اند اما تا نامی از این موسیقی برای تبدیل شدن به یک روال قانونی به میان می‌آید فریاد وامصیبتا سر می‌دهند.

"ربنا"یی که پخش نشد

ماه مبارک رمضان امسال در حالی به پایان می‌رسد که با تمام کش و قوس‌ها پیرامون پخش شدن یا نشدن قطعه "ربنا"، این اثر از تمام خروجی‌های رسانه ملی کنار گذاشته شد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، رضا مهدوی (نوازنده سنتور، پژوهشگر و مدیر سابق مرکز موسیقی حوزه هنری) در یادداشتی که با عنوان «"ربنا"یی که پخش نشد» برای ایلنا ارسال کرده؛ نگاهی چندباره به این ماجرا انداخته است که در ادامه می‌آید:

«ربنا» میراث ناملموس فرهنگ ایرانی که به ثبت ملی رسیده، یکی از آثار محمدرضا شجریان و شامل ۴ دعا از آیات قرآن است که همه با عبارت ربنا آغاز می‌شود. به گفته محمدرضا شجریان این اثر در یکی از استودیوهای رادیو در تیر ۱۳۵۸ در کلاس درس ضبط شد. پس از آن با استقبال مسئولان وقت روبه‌رو می‌شود و بدون هماهنگی با شجریان از رادیو پخش می‌شود. از آنجا که این اثر به شدت مورد اقبال مردم قرار می‌گیرد، شجریان اعتراضی نکرده و آن را متعلق به مردم می‌داند.

تا زمانی که مواضعی بین صاحب این اثر و حاکمیت ایجاد می‌شود و همچنان این مانع گویا حل‌شدنی نیست؛ شاید با پادرمیانی پیشکسوت و ریش‌سفیدی این مسئله نیز برطرف شود.

محمدرضا شجریان هنرمندی است که اگرچه ناخواسته اظهارنظر سیاسی هم داشته باشد، در نهایت دلش با ملت ایران است و می‌خواهد آنچه که از هنر ایرانی ارائه کرده، در سلامت کامل باقی بماند و اصطلاحا هنر آلوده به سیاست نشود، ما ارزشمندتر از هنر و فرهنگ ایرانی، سرمایه دیگری نداریم. پس باید تا می‌توانیم از آن حفاظت و حمایت کنیم.

چند سالی است که در آغاز ماه مبارک رمضان، صحبت‌هایی از احتمال پخش «ربنا»ی شجریان شنیده می‌شود ممکن است در دوره‌های مختلف با استفاده از علایق فرهنگی و هنری مردم، دولتمردان وعده‌هایی بدهند اما باید توجه داشت که صدا‌و‌سیما جزو نهادهایی است که در اختیار ریاست‌جمهوری نیست. حتی از خواست قاطبه مردم هم آنچنان که باید و شاید تبعیت نمی‌شود.

این نهاد موازین و شورای سیاستگذاری خاص خود را دارد که در هر دوره‌ای براساس مدیریت کلان خود این سازوکارها تغییر می‌کند. در این صورت شاید استفاده از نام استاد شجریان را تنها به وعده‌های انتخاباتی مربوط بدانیم، هرچند که باید خوشحال باشیم که حداقل سه تن از ۶ نفر کاندیدای ریاست جمهوری نام موسیقی را بردند، چه بسا اگر نتایج انتخاب طور دیگری می‌شد، شاید به طور کلی وضعیت موسیقی تغییر می‌کرد و حتی نمی‌توانستیم به سادگی از موسیقی صحبت کنیم. 

نباید از رئیس‌جمهوری خرده گرفت که وعده‌ای را داده‌اند و اکنون که ماه رمضان رفته و همه در انتظار شنیدن «ربنا»ی محمدرضا شجریان ماندیم اما خبری از عملی شدن آن وعده‌ها نیست. این اشکال را نباید به دولت آقای روحانی گرفت چراکه ایشان این توانایی را دارند که به مردم پاسخ درست بدهند اما گاهی قوانین و مقررات و اختیارات اجازه نمی‌دهد خواسته ایشان عملی شود. هرچند که در دید کلان شاهد هستیم که پس از ممنوعیت پخش این اثر، بسیاری از مردم بیشتر مشتاق شنیدن آن شدند، چه اتفاقی مهم‌تر از این؛ در سال‌های اخیر جمعیتی میلیونی حتی کسانی که با موسیقی سنتی آشنایی نداشتند شنونده «ربنا» شدند که البته این موضوع را می‌توان از نگاه رفتارشناسی هم بررسی کرد، مردم ایران به نوعی متفاوت از مردم جهان هستند.

وقتی در موضوعی، محدودیتی ایجاد شود، بیشتر به سمت آن اتفاق جذب می‌شوند. اینجاست که مدیران بالادست باید زاویه دید و ابزار مراقبتی از خود را تغییر دهند و ملایم‌تر با مردم برخورد کنند. به خصوص هنرمندان؛ دولت نیز باید به همین موضوع توجه کند که هنرمندان برخاسته از کف خیابان‌های همین کشور هستند و مردمی‌ترین ابزار را برای ارائه اثر خود دارند. شجریان یک شخصیت تماماً مردمی است. مسئولین نباید نگران باشند که با پخش این اثر این هنرمند ممکن است برگ برنده‌ای به دست جریان خاص بدهند، چراکه «ربنا»ی شجریان، در مقدس‌ترین لحظات مردم جای گرفته و به هیچ طیف و حزب خاصی تعلق ندارد.

اگر اینطور ادامه پیدا کند مدیران وقت خود ضرر می‌کنند و دیگر نمی‌توانند از اینکه مردم مخاطب شبکه‌های خارجی و بیگانه شده‌اند، ایرادی بگیرند. آنها بهتر است در جذب حداکثری آرا و افکار مردم تلاش کنند و این برگ برنده را که به مطالبات مردم توجه می‌کند را از آن خود کنند. به نظر من با پخش ربنا از همین فردا، (اصلا چرا ربنا که در طول سال امکان شنیدنش وجود دارد را مختص به ماه مبارک رمضان بدانیم). مردم معتقدتر و متعهدتر به نظام می‌شوند. هنرمندان به خصوص که با آثار هنری خود بر این حمایت تاکید می‌کنند.

بس چه بهتر که این حمایت دوطرفه باشد. نکته دیگر اینکه استاد شجریان، «ربنا» و "آهنگ مثنوی افشاری" خود را برای مردم تحریم نکردند. ایشان به اینکه بدون مجوز آثارشان از رسانه‌های گروهی پخش می‌شود، اعتراض کرده بودند، آثاری که انحصار شرکت خودشان است که باید در همین جا از فرصت استفاده کرد که روزی کپی‌رایت در کشور ما قانونش رعایت شود و نه تنها مردم که رسانه ملی نیز باید به این حق پایبند بماند.

درنهایت باید گفت که مسئولین توجه کنند که این مردم و هنرمندان، همراه تمام سختی‌های کشور و تحریم‌ها بودند. اگر این‌چنین نباشد بنابراین توجه به مطالبات آنها شاید نوعی قدرشناسی از آنان باشد، مطالباتی که در حد برداشتن تحریم از پخش این اثر به خصوص اثری که همچنان به عنوان بهترین‌ها محسوب می‌شود و اقشار سیاسی، مذهبی و ملی کشور از آن به عنوان یک یادگار کهن ملی و دینی یاد می‌کنند.

 ملت ایران خواهان این هستند که صدای آرامش‌بخشی که از نهایت وجود «ربنا» می‌گوید، را در ملکوتی‌ترین لحظات عبادت خود بشنوند.

پیش‌فروش تالارهای دولتی‌ را متوقف کنید/دولت در پایان سال اول باید مطالبات اهالی موسیقی را فراهم کند

رضا مهدوی می‌گوید: قطعا صداوسیما، حوزه هنری، شهرداری و وزارت ارشاد می‌بایست به‌طور جدی به وضعیت موسیقی بپردازند و مطالبات واقعی موسیقیدان‌ها و مردم حمایتگر و خواهان موسیقی را برآورده کنند. در دوره ۴ سال آینده این دولت و در پایان یک سال اول اگر کاری از پیش نرفته باشد موسیقیدان‌ها رفتار خود را تغییر خواهند داد.

رضا مهدوی در گفتگو با ایلنا درباره وضعیت موسیقی در دولت یازدهم گفت: نگرانی مردم و هنرمندان نسبت به آینده کشور است. اگر هنرمندان می‌خواستند مانند بخشی از اقشار مردم جزئی‌نگر باشند قطعا دغدغه‌های شخصی‌شان را در انتخابات دخیل می‌کردند و آن‌گاه دیگر به آقای روحانی رای نمی‌دادند.

این موزیسین در ادامه افزود: واقعیت این است که هنرمندان در طول چهار سال گذشته تمام کاستی‌ها را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متذکر شدند. دولت آقای روحانی همانطور که خود در بیانیه چند روز قبل‌‌شان بیان کردند؛ می‌دانند کاستی‌ها و نقص‌هایی وجود دارد که باید در ۴ بعد اصلاح شود. به‌نظرم جماعت موسیقیدان انتظارش این است به وضعیت موسیقی طوری پرداخته شود که در ۴ سال گذشته اصلا خبری از آن نبود یعنی مدیران اصلح برای این عرصه انتخاب شوند، در برخورد با خانه‌موسیقی تجدید‌نظر داشته باشند، در بحث جشنواره بین‌المللی موسیقی فجر تجدید‌نظر کنند و منتقدانی را که به‌طور شفاهی یا مکتوب یا در جلسات مختلف نظرات‌شان را می‌گویند، جدی بگیرند و به آنها احترام بگذارند.

وی همچنین عنوان کرد: باید برخی حرکت‌های نمادین و صوری در عرصه مدیریت موسیقی کنار گذاشته شود چون مردم و هنرمندان دیگر با این حربه‌ها فریب نمی‌خورند. وقتی شما به حرکت جالب مردم لرستان، رشت و بوشهر در انتخابات اخیر توجه ‌کنید متوجه می‌شوید که مردم بسیار تغییر کرده‌اند و اندیشه و بینش‌شان رشد کرده است. آنها دیگر با برخی حربه‌های تبلیغاتی مانند غذا دادن و وعهده‌های دهان پرکن فریب نمی‌خورند. به همین دلیل است که در رشت مردم؛ یک رفتگر را انتخاب می‌کنند و در لرستان یک دستفروش و در بوشهر از یک خانواده سه نفره، کم‌سن‌ترین و مسن‌ترین‌شان را به عنوان عضو شورای شهر برمی‌گزینند.

مدیر سابق مرکز موسیقی حوزه هنری در ادامه گفت: دیگر دوره کارهایی که باعث فرصت‌سوزی و کشتن زمان می‌شود گذشته است. در دوره ۴ سال آینده دولت آقای روحانی، اگر در پایان یک سال اول کاری از پیش نرفته باشد موسیقیدان‌ها برخورد جدی با وزارت ارشاد و دیگر نهادهای تصمیم‌گیر خواهند داشت. قطعا صداوسیما، حوزه هنری، شهرداری و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌بایست به‌طور جدی به وضعیت موسیقی بپردازند و مطالبات واقعی موسیقیدان‌ها و مردم حمایتگر و خواهان موسیقی را برآورده کنند.

این نوازنده سنتور افزود: مشکلات اهالی موسیقی بسیار زیاد است و نقدهای جدی نیز در این زمینه وجود دارد. برای مثال ما معتقدیم نباید تالارهای دولتی‌مان پیش‌فروش بشود؛ این خبطی است که طی چند سال اخیر در حال روی دادن است؛ دست‌اندکاران متاسفانه به اشتباه فکر می‌کنند نگاه اقتصادمحورانه به این شکل است که سالن‌های دولتی را به کسی بدهند تا بتواند آنها را پرکند. این اشتباه بزرگی است که به موسیقی لطمه وارد کرده و می‌کند.

مهدوی در ادامه عنوان کرد: وقتی همه می‌گویند در موسیقی مافیا وجود دارد به این دلیل است که برخی شرکت‌ها با پشتوانه مالی خوب؛ بدون اینکه برنامه‌هایشان مشخص شده باشد به دست‌اندکاران فلان سالن می‌گویند پنجشنبه شب‌ها و جمعه‌شب‌های تالارهای اصلی را می‌خواهیم. بعد پول را به حساب تالار واریز می‌کنند و کار تمام می‌شود. به همین دلیل فقط تعداد معدودی از موزیسین‌هایی که می‌توانند سالن‌‌هایی مانند تالار وحدت را پر کنند توسط همین شرکت‌ها کنسرت‌هایشان برگزار می‌شود؛ این روند به جامعه موسیقی و به هنر ضربه زده و خواهد زد چراکه سایر هنرمندانی که مخاطبان کمتری دارند از ترس ضرر مالی کنسرت برگزار نمی‌کنند. ما معتقدیم دست‌اندرکاران سالن‌های کشور مانند تالار وحدت به‌جای اینکه این تالار را با هزینه مثلا 10 میلیون تومانی به یک هنرمند اجاره بدهند باید در سود حاصل از بلیت‌فروشی یک کنسرت شریک شوند.

وی افزود: وظیفه دولت‌ها در همه‌جای دنیا در زمینه موسیقی، فرهنگ‌سازی است نه کسب درآمد. دولت‌ها همواره از موسیقی کلاسیک‌شان، ارکستر‌های بزرگ و موسیقی‌های بومی و محلی‌شان حمایت می‌کنند و این موسیقی‌ها در هیچ جای دنیا بدون حمایت دولت‌ها و شهرداری‌ها نمی‌توانند سالن‌ها را پرکنند و به درآمدزایی بالایی برسند. از این رو دولت‌ها سالن‌ها را در اختیار این‌گونه از موسیقی‌ها قرار می‌دهند و حتی مردم و دانشجویان را به صورت رایگان و با سوبسید به دیدن این اجراها دعوت می‌کنند تا مردم‌ ارتباط‌شان با ریشه‌های فرهنگی‌شان قطع نشود. اما متاسفانه در کشور ما با این نگاه اقتصادمحورانه‌ای که نسبت به موسیقی ایجاد کرده‌اند به راحتی می‌گویند موسیقی نواحی بیینده ندارد که بلیت بفروشد پس اصلا کنسرت موسیقی نواحی برگزار نشود.

این موسیقیدان گفت: نگاه به موسیقی باید اصلاح شود و سالن‌های خصوصی توسط بخش‌های خصوصی ساخته شود تا در‌آمدهای کلان کسب کنند؛ اما کسی حق ندارند از سالن‌های دولتی به این روش اشتباه استفاده کند. بنیاد رودکی نیز باید در روش مدیریتی و نگاه‌اش به موسیقی و هنرمندان تجدیدنظر کند. اینها نکات اولیه‌ای‌ست که متاسفانه هنوز مورد دقت قرار نگرفته است. این موارد بخشی از مطالبات واقعی اهالی موسیقی از دولت آقای روحانی است. دولتی که خود می‌داند در انتخابات اخیر هنرمندان با نگاه‌های مختلف به ایشان روی آوردند وگرنه این پیروزی به دست نمی‌آمد.

مهدوی همچنین با اشاره به جدول شماره ۱۷ بودجه فرهنگی دولت عنوان کرد: بحث بودجه همواره مبحث مهمی بوده و است. دولت در این زمینه قطعا می‌بایست نسبت خود را با نهادها و موسساتی که در دیگر بخش‌های موازی، بودجه هنر را به نفع خودشان کسب می‌کنند، روشن کند. اینکه "کمیسیون فرهنگی مجلس چه مقدار در این بحث جدول شماره ۱۷ دخیل است" و اینکه "آیا دولت طرح‌های خوبی به مجلس می‌فرستد اما طرح‌هایش در آنجا شکست می‌خورند" مسائلی است که ما اطلاع دقیقی از آنها نداریم. اما من تمایل دارم از زاویه‌ای دیگر به این ماجرا نگاه کنم؛ به گمانم بحث بودجه بسیار مهم است اما مهمتر از آن بحث اعتمادسازی است.

وی افزود: دولت تدبیر و امید در ابتدا با بحث امیدافزایی وارد عرصه شد و هنرمندان از این موضوع خوشحال شدند اما متاسفانه وقتی دولت یازدهم به میانه راه خود رسید هنرمندان از عملکرد دولت نارضایتی پیدا کردند. این نشان می‌دهد که هنرمندان چندان به دنبال پول و بودجه نیستند. دولت با بودجه اندک هم می‌تواند به شرط جلب رضایت هنرمندان ریز و درشت، عملکرد خوبی داشته باشد؛ حتی می‌تواند جشنواره خوبی برگزار کند و تولیدات مناسبی شکل بگیرد.

این نوازنده سنتورهمچنین عنوان کرد: همیشه تجربه نشان داده است مدیرانی که به خوبی "اعتمادسازی" کرده‌اند توانسته‌اند با کمترین ارقام بهترین تولیدات و اجراها را از هنرمندان اخذ کنند.

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    ساز مورد علاقه خود را انتخاب کنید

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه برقراری ارتباط نوازنده در حین اجرای زنده، با شوندگان حاضر در سالن، مبحثی بسیار جدی و جالب است که برای تحلیل و چگونگی و راه های مختلف برای تاثیر گذاری بیشتر آن نیاز به نوشتاری مفصل دارد که به زودی در مورد آن، در این سایت بحث شده و نوشته هایی برای خواندن شما عزیزان آماده و عرضه خواهد شد. بیست و هفتم خرداد هشتاد و نه  

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131