طنین «سرنا»ها از فردا در «سیمره»

دبیر علمی جشنواره موسیقی «سورناوا»، گفت: جشنواره ملی «سورناوا» در دو بخش مقاله و سُرنا نوازی با هدف روحیه، گسترش فرهنگ شادی و امید و با رویکرد همدلی و همبستگی در میان اقوام ایرانی ۲۶ تا ۲۸ فروردین ماه در «دره شهر»،شهر تاریخی سیمره از بخش‌های استان ایلام برگزار می‌شود.

به گزارش ایسنا، به نقل از ستاد خبری این جشنواره «سورناوا» -، صادق چراغی-  بیان کرد: بیش از ۲۵۰ اثر از هنرمندان ۲۰ استان کشور به دبیرخانه رسیده است که از این میان ۴۰ اثر موسیقایی و مقاله پذیرفته ‌شده‌اند. برنامه‌ریزی و پیش‌بینی ‌شده تا مقاله‌ها و گزارش تحلیلی مجموعه فعالیت‌های انجام‌ شده در این جشنواره، گردآوری و مدون شود و به‌ صورت کتاب جشنواره در دسترس دانشجویان و دوستداران این‌گونه جستارهای فرهنگی قرار گیرد. در این کتاب پژوهشگران مناطق گوناگون ایران‌زمین، به جایگاه این ساز کهن پرداخته‌اند، چراکه ساز سرنا به سبب پیشینۀ بسیار کهن خود می‌تواند سازی ملی به شمار آید. کاربرد این ساز در پهنۀ بسیار گسترده‌ای از فرهنگ‌ها و کشورهای گوناگون، فراوان و بسیار است. به سبب همۀ این‌هاست که ما پیش‌تر از این باید به آن می‌پرداختیم.

به گفته دبیر علمی این جشنواره اجرای برترین‌های سورنا نوازی و گرامی داشت پیشکسوتان موسیقی نواحی ایران از دیگر برنامه‌های اجرایی این جشنواره است. از استادانی چون همت‌علی رضایی، علی‌دوست فلاحتی، مرادعلی نجات‌پور و همچنین استاد حسین فرجی که از خوانندگان مطرح اقوام زاگرس نشین هستند و همگی نقش به سزایی در پاسداری و گسترش موسیقی این دیار داشته‌اند، تقدیر می‌شوند.

چراغی با بیان اینکه استاد محمدرضا درویشی پژوهشگر نام‌آشنای کشورمان، میهمان افتخاری این جشنواره خواهد بود، اضافه کرد: سال پیش به این فکر بودم تا کتاب «نرمه‌نای» را که دستاورد بیش از ۱۵ سال درنگ و کنکاشم است، منتشر کنم. همزمان استاد درویشی هم با بخش سازهای بادی کتاب دانشنامه بزرگ خود دست ورزی داشت. همین همزمانی و همزبانی دستاویزی برای هم‌افزایی و گفتگوهای بسیار سودمند شد.

او با بیان اینکه رهنمودهای استاد درویشی برای بهتر شدن نوشتار کتابم بسیار درست و به‌جا بود، آن چنان که من کار بازنگری کتاب خودم را بنا به سفارش‌هایی به‌جای استاد از سر گرفتم، افزود: استاد درویشی برای من همیشه آموزگاری گزیده‌گو و نکته‌سنج بوده و هست. اکنون بسیار خوشوقتم که جشنواره‌ای با موضوع سرنا، هردوی ما را به شور و وجد آورده و ایشان هم به‌عنوان میهمان افتخاری در جشنواره حضور خواهند داشت. همچنین پروین بهمنی- هنرمند پیشکسوت – آرمین فریدی، دامون شش بلوکی و احسان عبدی‌پور از دیگر پژوهشگران مهمان این جشنواره هستند.  

چراغی تصریح کرد: سازها بخشی از پازل و جورچین بزرگ فرهنگی یک تمدن هستند و هر پیش آمدی با ارزش است تا درباره هر بخش از پازل فرهنگی به سبب بهبود شرایط گفتگو و کنکاش ادامه داشته باشد. همه به این امید هستیم تا آیندگان ما امروزیان را درزمینۀ فرهنگ ایران‌ زمین کم‌ کار و بی‌انگیزه ندانند. همۀ این‌ها بهانه خوبی است تا درباره یکی از نشانه‌های فرهنگی کهن یعنی ساز با پیشینۀ سرنا در این همایش درنگ و تأمل داشته باشیم.

به گفته دبیر علمی جشنواره موسیقی «سورناوا»، پژوهشگرانی که نتوانستند به سبب دوری راه یا گرفتاری در این همایش حضورداشته باشند نوید داده‌اند که با نوشتن مقاله در بخش کتاب «سرنا» نقش داشته باشند. در نظر گرفتن نمود گیری کتاب «سرنا» با این انگیزه است تا نه‌ تنها چنین همایش‌هایی در خود نمیرند، چه‌بسا به‌جای آن، برگزاری‌شان آغازی برای انجام‌های بهتر باشد.

او بیان کرد: من به عنوان یکی از داوران دهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران حضور داشتم و به دست‌اندرکاران و برنامه ریزان پیشنهاد دادم در برخی از رویه‌های خود تجدیدنظر کنند زیرا در این‌گونه همایش‌ها، گزارش‌های نوشته ‌شده و کتاب است که می‌تواند به ادامه داشتن اندیشه‌ورزی‌ها و جستجوگری‌ها دامن زند. خوشبختانه هنرمند موزیسینی مثل احمد صدری در آن گروه بود و از همان سال پیش، با همکاری‌ها و دلگرمی دادن‌های این هنرمند گرامی، ما گردآوری و مدون کردن فعالیت‌های دهمین جشنواره موسیقی نواحی ایران را با چشم‌انداز کتاب شدن پیگیری کردیم.

چراغی با بیان اینکه در شورای سیاست‌گذاری جشنواره «سورناوا» نیز با همدلی احمد صدری از همان آغاز چشم‌انداز کتاب را در نظر داشتیم و پیش‌تر از همه برای آن برنامه‌ریزی شد، گفت: کتاب «سرنا» پایگاهی می‌شود تا دارندگان اندیشه در این زمینه به انجام‌هایی بهتری درزمینۀ این ساز برسند و آغازی دیگر می‌شود تا ما یاد بگیریم درزمینۀ فعالیت‌های فرهنگی، با چشم‌انداز و نمودی روشمند و مدون به برنامه‌ریزی بپردازیم.

این پژوهشگر موسیقی اظهار امیدواری کرد: برگزاری این همایش تخصصی، نمونه‌ای باشد تا پژوهشگران و اندیشمندان در مناطق گوناگون به یاری دست‌اندرکاران بیایند و با یاری آن‌ها این‌گونه همایش‌ها، درباره سازهای دیگر نواحی هم رخ بدهد. فرهنگ اسلامی ایران‌ زمین با همه این کنکاش‌هاست که می‌تواند بر پای خود استوار بایستد و به یاری این ایستایی است که هنرمندان و دست‌اندرکاران دست در دست یکدیگر می‌توانند با تاخت‌ و تاز و تهاجم فرهنگی به ستیز برخیزند.

دبیر علمی جشنواره موسیقی «سورناوا» با بیان اینکه با شعار نمی‌توان رودرروی تهاجم فرهنگی ایستاد، اظهار کرد: مسئولان و کارگزاران باید به یاری هنر، فرهنگ و اندیشمندان بیایند تا با دامن زدن به هم‌افزایی‌ها بتوان، دایره اثرگذاری فرهنگ مصرفی غرب را کاهش داد. ما باور داریم روزگار شعار دادن گذاشته است. با تنگ‌نظری در فرهنگ، جایگاه هنر و فرهنگ ایرانی اسلامی ضعیف‌تر و نزارتر می‌شود. کسانی که جلوی گسترش موسیقی ایرانی را می‌بندند دانسته و ندانسته راه را برای گسترش فرهنگ مصرفی غرب و موسیقی‌های بی‌هویت باز می‌کنند و آب به آسیاب فرهنگ بیگانه می‌ریزند.

نخستین جشنواره «سرناوا» از ۲۶ تا ۲۸ فروردین‌ماه در شهر تاریخی دره شهر (سیمره کهن) استان ایلام با حضور استادان موسیقی نواحی و پژوهشگران این حوزه برگزار خواهد شد. این رویداد بزرگ‌ترین رخداد سالیانه با زمینۀ ساز سُرنا در کشور به شمار می‌رود.

 

نقدی بر موزه‌های ساز و موسیقی در ایران

ویترین موزه به جای ساز، صورت ما را نشان می‌دهد!

شاید بتوان موزه موسیقی در تهران را یکی از موزه‌های مطرح حوزه موسیقی در ایران دانست، البته کرمان و اصفهان نیز موزه‌های اختصاصی برای موسیقی دارند، اما آن‌ها چقدر استاندارد هستند؟

به گزارش ایسنا، عمارت باغ هرندی کرمان با آن‌که با تاریخ پیوند خورده و زیبایی آن، روح آدم را تازه می‌کند، اما برای راه‌اندازی موزه طراحی نشده است. اکنون در موزه سازهای سنتی کرمان، برگه‌هایی که توضیح‌های مربوط به سازها روی آن‌ها نوشته شده، به‌دلیل رطوبت جمع شده‌اند و اثرات نم روی دیوارهای عمارت دیده می‌شود، دمای متغیر داخل ساختمان می‌تواند به سازهایی که در موزه نگهداری می‌شوند، آسیب برساند. از طرفی، برخی ویترین‌ها که سازها داخل آن‌ها قرار دارند، در واقع طاقچه پنجره عمارت هستند و سازها مقابل نور آفتاب قرار گرفته‌اند.

فواد توحیدی - پژوهشگر موسیقی نواحی - پیش از این درباره موزه سازهای سنتی کرمان به ایسنا گفته بود: زیرنویس سازها در این موزه اشتباه است. بسیاری از سازها در انبار شکسته و پوست برخی از آن‌ها پاره شده است. من این موضوع را از نزدیک دیده‌ام، ولی اجازه عکس‌برداری از انبار را به من ندادند.

او با اعتقاد به این‌که موزه سازهای سنتی کرمان وضعیت وحشتناکی دارد، توضیح داده بود: هر سازی را که به نظرشان ظاهر خوبی داشته است، داخل ویترین گذاشته‌اند و هر سازی را که قدمت بیشتری دارد، یا بدوی است، داخل انبار گذاشته‌اند!

موزه موسیقی تهران هم مثل موزه کرمان در ساختمان زیبایی در شمال تهران قرار دارد. بسیاری از آلات موسیقی در ویترین قرار گرفته‌اند. وقتی از کارمندان موزه می‌خواهید، راهنمای موزه را به شما معرفی کنند، آن‌ها از شما می‌خواهند با استفاده از اینترنت رایگان موزه، نرم‌افزاری را دانلود کنید و با عکسی که از بارکد مربوط به هر بخش می‌گیرید، توضیحات لازم را بخوانید. با آن‌که برخی بازدیدکنندگان از این راهنمای مجازی استقبال می‌کنند، برخی دیگر ترجیح می‌دهند فقط بیننده سازها باشند. البته تعدادی از سازها نیز بارکد و توضیح ندارند.

با وجود تاریخچه قدیمی موسیقی در ایران، جای خالی آثار بسیاری از هنرمندان مهم کشور در این موزه‌ها دیده می‌شود. در موزه‌های موسیقی تهران و کرمان بخشی برای ارائه محصولات فرهنگی یا آلبوم مهم‌ترین هنرمندان موسیقی وجود ندارد، در حالی که در بسیاری از موزه‌های دنیا، چنین اقلامی در شکل‌ها و کاربری‌های متنوع به فروش می‌رسند تا مخاطب تشویق شود که دست خالی از موزه خارج نشود. مثلا در خانه - موزه بتهوون در آلمان، کنار تعداد کمی از آلبوم‌ها، نُت‌های این هنرمند روی محصولات مختلف مانند دفترچه یادداشت، مداد، مگنت، جعبه موزیکال و همچنین مجسمه‌هایی از بتهوون و حتی زندگی‌نامه او به فروش می‌رسد. البته براساس قوانین موزه بتهوون، عکاسی از داخل آن ممنوع است و اگر متوجه شوند که کسی در حال عکاسی یا فیلمبرداری است، بازدیدکننده جریمه مالی می‌شود. شاید وضع این‌گونه قوانین سبب شود که میزان فروش محصولات جانبی موزه به گردشگران افزایش یابد.

در کنار سه شهر تهران، کرمان و اصفهان، موضوع راه‌اندازی موزه‌ موسیقی در شهرهای تبریز، شیراز، هرمزگان، کرمانشاه و حتی خراسان شمالی هم مطرح شده، اما هنوز از پیگیری‌های بیشتر خبری منتشر نشده است.  

محمدرضا درویشی - پژوهشگر موسیقی - درباره تفاوت موزه‌های موسیقی ایران با کشورهای دیگر، به ایسنا گفت: من از موزه‌های مختلفی در کشورهای اروپایی مثل بلژیک، هلند و آلمان دیدن کردم. چینش آثار در موزه موسیقی ایران، اشتباه است و این موضوع را بارها با آقای مرادخانی به‌عنوان مدیرعامل موزه موسیقی تهران مطرح کردم. طراحی ویترین‌ها کاملا اشتباه است، در نتیجه تعداد زیادی از سازها در انبار این موزه، خاک می‌خورند و جایی برای نمایش آن‌ها وجود ندارد.

او با تاکید بر این‌که طراحی ویترین سازها اساسا در موزه موسیقی اشتباه است، ادامه داد: شیشه‌های ویترین‌ها یا محدب هستند یا مقعر و تماشاگر بیشتر عکس خودش را در شیشه‌ها می‌بیند. چیدمان سازه‌ها نیز اشتباه است و بسیاری از آن‌ها جایی برای نمایش ندارند.

دبیر چند دوره جشنواره موسیقی اقوام و نواحی اظهار کرد: این موضوع به سرمایه‌گذاری نیاز دارد تا این ویترین‌ها جمع‌آوری شوند و چیدمان سازها به شکل استاندارد درآید.

درویشی درباره این‌که موزه‌های موسیقی در ایران چقدر با شرایط استاندارد فاصله دارند؟ توضیح داد: ما نمی‌توانیم بگوییم استاندارد کامل یعنی چه؛ اما کشورهای دیگر سعی می‌کنند درجه استانداردشان را روز به روز بیشتر کنند. موزه موسیقی ایران از روزی که افتتاح شد تا امروز هیچ تغییری در جهت بهبود شرایط نداشته است.

نویسنده کتاب «دایرة‌المعارف سازهای ایرانی» درباره تفاوت آثار نمایش داده‌شده در موزه‌های ایران با دیگر کشورها، اظهار کرد: در حال حاضر در موزه‌های موسیقی فقط سازهای مربوط به ایران نمایش داده می‌شود و بر همین اساس هم بنیان‌گذاری شده است. در حالی که در موزه‌های سایر نقاط جهان، سازهای کشورهای دیگر هم وجود دارند.

این پژوهشگر موسیقی نواحی با بیان این‌که مدتی مشاور موزه موسیقی تهران بودم و خیلی از سازها با مشورت من خریده شدند، گفت:‌ تاکید دارم چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است. بنابراین وقتی هنوز همه سازهای ایران را در موزه‌های‌مان نداریم چه لزومی دارد ویولن را در موزه‌مان بگذاریم؟

 

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه برقراری ارتباط نوازنده در حین اجرای زنده، با شوندگان حاضر در سالن، مبحثی بسیار جدی و جالب است که برای تحلیل و چگونگی و راه های مختلف برای تاثیر گذاری بیشتر آن نیاز به نوشتاری مفصل دارد که به زودی در مورد آن، در این سایت بحث شده و نوشته هایی برای خواندن شما عزیزان آماده و عرضه خواهد شد. بیست و هفتم خرداد هشتاد و نه  

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131