"ربنا"یی که پخش نشد

ماه مبارک رمضان امسال در حالی به پایان می‌رسد که با تمام کش و قوس‌ها پیرامون پخش شدن یا نشدن قطعه "ربنا"، این اثر از تمام خروجی‌های رسانه ملی کنار گذاشته شد.

به گزارش خبرنگار ایلنا، رضا مهدوی (نوازنده سنتور، پژوهشگر و مدیر سابق مرکز موسیقی حوزه هنری) در یادداشتی که با عنوان «"ربنا"یی که پخش نشد» برای ایلنا ارسال کرده؛ نگاهی چندباره به این ماجرا انداخته است که در ادامه می‌آید:

«ربنا» میراث ناملموس فرهنگ ایرانی که به ثبت ملی رسیده، یکی از آثار محمدرضا شجریان و شامل ۴ دعا از آیات قرآن است که همه با عبارت ربنا آغاز می‌شود. به گفته محمدرضا شجریان این اثر در یکی از استودیوهای رادیو در تیر ۱۳۵۸ در کلاس درس ضبط شد. پس از آن با استقبال مسئولان وقت روبه‌رو می‌شود و بدون هماهنگی با شجریان از رادیو پخش می‌شود. از آنجا که این اثر به شدت مورد اقبال مردم قرار می‌گیرد، شجریان اعتراضی نکرده و آن را متعلق به مردم می‌داند.

تا زمانی که مواضعی بین صاحب این اثر و حاکمیت ایجاد می‌شود و همچنان این مانع گویا حل‌شدنی نیست؛ شاید با پادرمیانی پیشکسوت و ریش‌سفیدی این مسئله نیز برطرف شود.

محمدرضا شجریان هنرمندی است که اگرچه ناخواسته اظهارنظر سیاسی هم داشته باشد، در نهایت دلش با ملت ایران است و می‌خواهد آنچه که از هنر ایرانی ارائه کرده، در سلامت کامل باقی بماند و اصطلاحا هنر آلوده به سیاست نشود، ما ارزشمندتر از هنر و فرهنگ ایرانی، سرمایه دیگری نداریم. پس باید تا می‌توانیم از آن حفاظت و حمایت کنیم.

چند سالی است که در آغاز ماه مبارک رمضان، صحبت‌هایی از احتمال پخش «ربنا»ی شجریان شنیده می‌شود ممکن است در دوره‌های مختلف با استفاده از علایق فرهنگی و هنری مردم، دولتمردان وعده‌هایی بدهند اما باید توجه داشت که صدا‌و‌سیما جزو نهادهایی است که در اختیار ریاست‌جمهوری نیست. حتی از خواست قاطبه مردم هم آنچنان که باید و شاید تبعیت نمی‌شود.

این نهاد موازین و شورای سیاستگذاری خاص خود را دارد که در هر دوره‌ای براساس مدیریت کلان خود این سازوکارها تغییر می‌کند. در این صورت شاید استفاده از نام استاد شجریان را تنها به وعده‌های انتخاباتی مربوط بدانیم، هرچند که باید خوشحال باشیم که حداقل سه تن از ۶ نفر کاندیدای ریاست جمهوری نام موسیقی را بردند، چه بسا اگر نتایج انتخاب طور دیگری می‌شد، شاید به طور کلی وضعیت موسیقی تغییر می‌کرد و حتی نمی‌توانستیم به سادگی از موسیقی صحبت کنیم. 

نباید از رئیس‌جمهوری خرده گرفت که وعده‌ای را داده‌اند و اکنون که ماه رمضان رفته و همه در انتظار شنیدن «ربنا»ی محمدرضا شجریان ماندیم اما خبری از عملی شدن آن وعده‌ها نیست. این اشکال را نباید به دولت آقای روحانی گرفت چراکه ایشان این توانایی را دارند که به مردم پاسخ درست بدهند اما گاهی قوانین و مقررات و اختیارات اجازه نمی‌دهد خواسته ایشان عملی شود. هرچند که در دید کلان شاهد هستیم که پس از ممنوعیت پخش این اثر، بسیاری از مردم بیشتر مشتاق شنیدن آن شدند، چه اتفاقی مهم‌تر از این؛ در سال‌های اخیر جمعیتی میلیونی حتی کسانی که با موسیقی سنتی آشنایی نداشتند شنونده «ربنا» شدند که البته این موضوع را می‌توان از نگاه رفتارشناسی هم بررسی کرد، مردم ایران به نوعی متفاوت از مردم جهان هستند.

وقتی در موضوعی، محدودیتی ایجاد شود، بیشتر به سمت آن اتفاق جذب می‌شوند. اینجاست که مدیران بالادست باید زاویه دید و ابزار مراقبتی از خود را تغییر دهند و ملایم‌تر با مردم برخورد کنند. به خصوص هنرمندان؛ دولت نیز باید به همین موضوع توجه کند که هنرمندان برخاسته از کف خیابان‌های همین کشور هستند و مردمی‌ترین ابزار را برای ارائه اثر خود دارند. شجریان یک شخصیت تماماً مردمی است. مسئولین نباید نگران باشند که با پخش این اثر این هنرمند ممکن است برگ برنده‌ای به دست جریان خاص بدهند، چراکه «ربنا»ی شجریان، در مقدس‌ترین لحظات مردم جای گرفته و به هیچ طیف و حزب خاصی تعلق ندارد.

اگر اینطور ادامه پیدا کند مدیران وقت خود ضرر می‌کنند و دیگر نمی‌توانند از اینکه مردم مخاطب شبکه‌های خارجی و بیگانه شده‌اند، ایرادی بگیرند. آنها بهتر است در جذب حداکثری آرا و افکار مردم تلاش کنند و این برگ برنده را که به مطالبات مردم توجه می‌کند را از آن خود کنند. به نظر من با پخش ربنا از همین فردا، (اصلا چرا ربنا که در طول سال امکان شنیدنش وجود دارد را مختص به ماه مبارک رمضان بدانیم). مردم معتقدتر و متعهدتر به نظام می‌شوند. هنرمندان به خصوص که با آثار هنری خود بر این حمایت تاکید می‌کنند.

بس چه بهتر که این حمایت دوطرفه باشد. نکته دیگر اینکه استاد شجریان، «ربنا» و "آهنگ مثنوی افشاری" خود را برای مردم تحریم نکردند. ایشان به اینکه بدون مجوز آثارشان از رسانه‌های گروهی پخش می‌شود، اعتراض کرده بودند، آثاری که انحصار شرکت خودشان است که باید در همین جا از فرصت استفاده کرد که روزی کپی‌رایت در کشور ما قانونش رعایت شود و نه تنها مردم که رسانه ملی نیز باید به این حق پایبند بماند.

درنهایت باید گفت که مسئولین توجه کنند که این مردم و هنرمندان، همراه تمام سختی‌های کشور و تحریم‌ها بودند. اگر این‌چنین نباشد بنابراین توجه به مطالبات آنها شاید نوعی قدرشناسی از آنان باشد، مطالباتی که در حد برداشتن تحریم از پخش این اثر به خصوص اثری که همچنان به عنوان بهترین‌ها محسوب می‌شود و اقشار سیاسی، مذهبی و ملی کشور از آن به عنوان یک یادگار کهن ملی و دینی یاد می‌کنند.

 ملت ایران خواهان این هستند که صدای آرامش‌بخشی که از نهایت وجود «ربنا» می‌گوید، را در ملکوتی‌ترین لحظات عبادت خود بشنوند.

واکنش فرزند هوشنگ ابتهاج نسبت به یک شایعه

اخبار صحیح را از منابع موثق پیگیری کنیم

فرزند «هوشنگ ابتهاج» توضیحی درباره اخبار جعلی شبکه‌های مجازی منتشر کرد.

به گزارش ایسنا، یلدا ابتهاج - فرزند هوشنگ ابتهاج، شاعر - در توضیحی که در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده، نوشته است: «این روزها به وسیله دوستانی مطلع شدم که در صفحاتی به نام "پیر پرنیان اندیش" مطلبی درباره احوال آقای شجریان نوشته شده است که کاملا نادرست است.

۱- حال آقای شجریان در حال حاضر خیلی بهتر است و با روحیه‌ای که از ایشان می‌شناسیم، برای سلامتی‌شان همچنان تلاش می‌کنند.

۲- سایه (هوشنگ ابتهاج) هیچ صفحه مجازی ندارد.

۳- درمقابل افرادی که این‌گونه حال مردم را با اخبار نادرست پریشان می‌کنند، باید خود خوانندگان برخورد کنند. اخبار صحیح را از منابع موثق پیگیری کنیم.»

به‌تازگی در شبکه‌های مجازی متنی جعلی منتسب به صفحه‌ی هوشنگ ابتهاج درباره وخامت حال محمدرضا شجریان دست به دست می‌شود. روابط عمومی خانواده شجریان نیز این موضوع را تکذیب کرده است.

 

ایسنا از حواشی پخش ربنا گزارش کرد:

ربنایی که سیاسی شد / نمادهای مذهبی با دستور از بین نخواهند رفت

«نمادهای مذهبی وقتی به رگ و پوست جامعه راه یافته باشند، با دستور من و شما و یا رئیس و مدیر از بین نخواهد رفت. اتفاقا استاد شجریان چه خود آگاه و چه ناخودآگاه به این ماجرا متفطن شده و هنگام نامه سال ۱۳۷۴ به رئیس وقت صدا و سیما از همین منظر این دو اثر را مستثنی دانستند و آقای علی لاریجانی هم برخلاف برادرشان که این روزها اظهار نظر شاذی درباره کار استاد کردند، اجازه دادند که ربنا پخش شود.»

اینها بخشی از اظهارات سیدابوالحسن مختاباد - روزنامه‌نگار و پژوهشگر تاریخ موسیقی ایران - است که در پی حواشی اخیری که برای پخش «ربنا»ی محمدرضا شجریان مطرح شده است، در پاسخ به ایسنا مطرح کرده است.

مشروح نقطه‌ نظر مختاباد را در ادامه می‌خوانیم: «به گمانم ربنای استاد شجریان و پخش شدن یا نشدن آن به موضوعی سیاسی تبدیل شده است؛ چراکه وجهی از شخصیت استاد شجریان به دلیل اظهار نظرهایی که کردند، رنگ و صبغه‌ای سیاسی گرفت. اما این تنها بخش بسیار کوچکی از وجه شخصیتی استاد است و نه وجوه دیگر ایشان که عمدتا هنری، اجتماعی و فرهنگی است.

طبیعی است که هر پدیده‌ای که سیاسی شود موضع مخالفان، منتقدان و موافقان از منظر سیاسی مطرح می‌شود و وجوه اجتماعی و فرهنگی و هنری و مذهبی و دینی آن مغفول می‌ماند، یا این که برای طرفین اهمیتی ندارد.»

مختاباد اضافه کرد: «اما شخص خودم به "ربنا" و "مثنوی افشاری" به عنوان یک نماد مذهبی نگاه می‌کنم، همچنانکه به اذان مرحوم موذن زاده هم از این منظر نظر می‌کنم، یا مناجات‌های مرحوم ذبیحی که متاسفانه در حق ایشان هم در تمامی این سال‌ها جفا شد و با نگاهی سیاسی مردم ما را از شنیدن چنین صدای ملکوتی محروم کردند و خوشبختانه و به مدد فضای مجازی صدای استاد ذبیحی بازگشتی پرشکوه داشته و دارد و حتی نشان می‌دهد که چقدر مناجات‌خوانان ما، بخصوص استاد شجریان در خواندن همان مثنوی افشاری (مثنوی پیچ) تحت تاثیر خوانده‌های استاد ذبیحی بوده‌اند و حتی متن دعای ربنای خوانده شده از سوی استاد شجریان هم پیش از این از سوی استاد ذبیحی خوانده شده بود.»

او در ادامه این مطلب بیان کرد: «نمادهای مذهبی وقتی به رگ و پوست جامعه راه یافته باشند، با دستور من و شما و یا رئیس و مدیر از بین نخواهد رفت. اتفاقا استاد شجریان چه خود آگاه و چه ناخود آگاه به این ماجرا متفطن شده و هنگام نامه سال ۱۳۷۴ به رئیس وقت صدا و سیما از همین منظر این دو اثر را مستثنی دانستند و آقای علی لاریجانی هم بر خلاف برادرشان که این روزها اظهار نظر شاذی درباره کار استاد کردند، اجازه دادند که ربنا پخش شود.

برخی اظهار نظرات نیز درباره کار استاد انجام شده است که آن را بیشتر اثر هنری دانسته‌اند و نه اثری ذوقی و دارای به قول عرفا«زبان حال»، یعنی این که این اثر استاد بیشتر تکنیکی است تا همانند اذان مرحوم موذن زاده اثری ذوقی و اشراقی. در حالی که این اظهار نظر تنها برای فردی که این اثر را می‌شنود صادق است و برای افراد دیگر نه؟ چرا که تاثیرگذاری آثار هنری از فردی به فردی دیگر تفاوت دارد. به همین دلیل است که حتی از زاویه فقهی ماجرا هم فقط فرد می‌تواند تعیین کند که یک موسیقی چه تاثیری بر او دارد و آیا او را به طرب می‌آورد یا به او ابتهاج روحی می بخشد؟»

این پژوهشگر تاریخ موسیقی ایران همچنین گفت: «اخیرا در مراسمی که درباره عدالت اجتماعی در شهر اوکلند کالیفرنیا و همزمان با نیمه شعبان برگزار شد و سخنران مراسم هم این موضوع را از لحاظ تاریخی و فلسفی در ادیان و مکاتب دیگر ردیابی کرده بود، وقتی از من خواسته شد که قطعه‌ای را بخوانم، قطعه معروف «‌تو ای پری کجایی» مرحوم همایون خرم را با صدای جاودانه استاد قوامی و شعر زیبای استاد سایه، خواندم، چون حس کردم که عدالت اجتماعی همان پری گمشده‌ای است که همه به دنبال آنند.

از این منظر ربنای استاد شجریان به دلیل پخش آن در سال‌های متمادی خود به خود با نمادهای مذهبی دیگر همخوانی پیدا کرده است و مردم به وجه تکنیکی کار کمتر نظر می‌کنند و وجه مذهبی آن تاثیر بیشتری داشته و دارد. خوشبختانه گسترش رسانه نیز کمک کرده است تا این اثر عملا همچنان به عنوان نماد باقی بماند و صدا و سیما هم نتوانسته تاثیری در حذف یا برکشاندن آن داشته باشد. لجاجت صدا و سیما در عدم پخش این اثر هم تنها به ضرر صدا و سیماست و مخالف مشی جذب حداکثری و دفع حداقلی که رهبر معظم انقلاب دستور دادند.»

مختاباد در پایان این مطلب، بیان کرد: «اما من از منظر اخلاقی ماجرا هم به این کار نگاه می‌کنم. ما اگر ادعای مسلمان بودن و پیرو پیامبری با آن همه عظمت و خلق کریمانه داریم، باید توجه کنیم که یک استاد برجسته که این همه حق برگردن فرهنگ و هنر این مرز و بوم دارد، اکنون بیمار و گرفتار است و نیازمند توجه و گذشت. از قرار رافت اسلامی و گذشت در قاموس مخالفان و منتقدان استاد جایی ندارد و آنها از اسلام و مسلمانی تنها وجه غضب و خشونت آن را برگرفته‌اند و از «رحماء بینهم» نیز خبری نیست و شجریان مسلمان‌زاده مشهد را همانند کافران می‌بینند و به سیاق «اشداء علی الکفار» با ایشان برخورد می‌کنند؟‌ چرا که در یک امر سیاسی نظری مخالف نظرشان داشته است. نظری که تاریخ همین هشت ساله و تشعشعات دولت هزاره سوم ثابت کرده است که خس و خاشاک چه کسی است و چه کسانی بر دامن این مرز و بوم چنان گرد و غباری افشاندند که ده‌ها دولت هم قادر به پاک کردن آن نیستند؟»

بنا بر این گزارش، طی روزهای اخیر در پی نامه‌ی سیدرضا صالحی امیری - وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی - که هفته‌ی گذشته به رئیس سازمان صدا و سیما در حاشیه‌ی جلسه‌ی هیات دولت ارایه شد و در آن درخواست پخش «ربنا»ی محمدرضا شجریان از صدا و سیما شد؛ محمدجواد لاریجانی، عضو شورای نظارت بر صدا و سیما، در واکنش به نامه صالحی‌امیری مطلبی را منتشر کرد که با واکنش‌های مختلفی از سوی هنرمندان موسیقی مواجه شد.

 لاریجانی در بخشی از گفته‌هایش آورده است: «از آنجا که موضوع دفاع از ایشان یک مناقشه سیاسی شده است، لذا در تلاوت مذکور توجه به آیت تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است؛ لذا خواهشمند است که سایر قطعات آوازی آن هنرمند را مطرح فرمائید که اتفاقا دارای ساختار موسیقیایی مهمتری هم هستند. حتما می‌دانید که تحت‌الشعاع قرار گرفتن توجه به آیات باهرات نسبت به مقارنات آنقدر مهم بوده که برخی از فقهای بزرگ تلاوت ملحون را مورد شبهه قرار داده‌اند.»

حمیدرضا نوربخش، مدیرعامل خانه موسیقی ایران  نیز در واکنش به اظهارات لاریجانی بیان کرد: «سوال من این است که آقای دکتر لاریجانی از کدام جایگاه کارشناسی درباره ربنای استاد شجریان صحبت می‌کند؟ ایشان استاد قرائت هستند؟ یا کارشناس قرآن؟ یا مفسر هستند؟»

حسام‌الدین سراج، خواننده آواز ایرانی نیز در واکنشی صریح مطرح کرد: «وقتی صحبت از موازین شرعی به میان می‌آید، به نوعی بحث حلال و حرام موسیقی مطرح است اما اینکه ربنای استاد شجریان برخلاف موازین شرعی تلاوت است جمله جالبی نیست و بسیار سنگین است. مردم از این ربنا خاطره دارند همانطور که از اذان موذن زاده اردبیلی خاطره دارند و می‌توان گفت که موذن زاده نیز در تلاوت آن اذان تجوید قرآنی را رعایت نکرده و با صوت اجرا کرده است.»

بحث پخش ربنای محمدرضا شجریان از رسانه‌ی ملی یکی از مطالبات جدی اهالی فرهنگ و هنر در سال‌های اخیر بوده است و همین روند باعث شده است که سیاسیون هم در این زمینه اظهارنظر کنند.

محمدجواد ابطحی، نماینده مردم خمینی‌شهر، در تذکری در جلسه علنی (یکشنبه ۷ خرداد) مجلس گفته بود: «مشکل مملکت سرود ربنا و غیر آن نیست؛ بلکه مشکل کاسپین و ثامن الحجج و عدم واریز درآمدهای پتروشیمی است که صادر می‌کنیم و برنمی‌گردد.»

او اضافه کرده بود: «آقای خواننده معلوم‌الحالی خودش در سال ۸۸ تقاضا کرده که برنامه‌هایش از صدا و سیما پخش نشود،‌ حالا هم خودش تقاضا کند که دو مرتبه پخش شود. این در حد هیات دولت نیست که در این مسائل ورود کند.»

مرتضی میرباقری، معاون سیمای رسانه ملی، در آخرین اظهار نظر رسمی‌ خود در این زمینه، اسفندماه ۱۳۹۵ درباره پخش صدای ربنای محمدرضا شجریان در رسانه ملی گفته بود: «این فرد بعد از انتخابات  ۸۸ برای خودش یک منعی قرار داد که ما نمی‌توانیم صدایش را پخش کنیم. اگر وی از مواضع خود بعد از انتخابات ۸۸ عدول کرده و بازگشته باشد و آن را اعلام کند ما صدای او را پخش می‌کنیم.»

این درحالیست که ابوالقاسم خوشرو، معاون اسبق امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اردیبهشت‌ماه امسال در بخشی از متنی که به مناسبت ثبت ملی این اثر در صفحه شخصی‌اش نوشته، آورده بود: «استاد در دیدار خرداد٩٢، به من تاکید کردند که این قطعه متعلق به ملت ایران است و من هیچگاه منعی برای پخش این قطعه از صدا و سیما نگداشته‌ام.»

در بخشی از متن نامه‌ای که محمدرضا شجریان درباره پخش نشدن آثارش از صدا و سیما، در دهه هفتاد به علی لاریجانی رئیس وقت این سازمان نوشته بوده، آمده است: «به صراحت اعلام می‌کنم که مایل نیستم صدای من از صدا و سیمایی پخش شود که بی اعتنا به حقوق هنرمندان است. قاطعانه از جنابعالی می خواهم دستور دهید هیچ اثری از من مطلقاً از رادیو و تلویزیون پخش نشود. چون در ماه مبارک رمضان هستیم، تنها به احترام این ماه مبارک و ادای دین به نیک سرشتی مردمی که در دامان آنها پرورش پیدا کرده ام، پخش "مناجات" و "ربنا" را اجازه می‌دهم.»

این هنرمند در نامه‌ خود که در سال ۸۸ به عزت‌الله ضرغامی، رئیس وقت سازمان صدا و سیما نوشته، آورده بود: «همان طور که اطلاع دارید صدا و سیما در شرایط فعلی مستمراً اقدام به پخش سرودهای میهنی اینجانب به ویژه سرود «ای ایران ای سرای امید» می کند. جنابعالی مستحضرید این سرود و دیگر سرودهای خوانده شده متعلق به سال های ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ است و هیچ ارتباطی به شرایط کنونی ندارد. اینجانب در سال ۱۳۷۴ نیز اعلام کردم راضی به پخش آثار خود از صدا و سیما نیستم. مجدداً تقاضای خود را تکرار کرده و تاکید می کنم آن سازمان هیچ نقشی در تهیه این آثار نداشته و شایسته است به حکم شرع و قانون سریعاً کلیه واحدهای آن سازمان از پخش صدا و آثار من خودداری کنند.»

اما حسن روحانی، رئیس جمهور کشور (۶ خردادماه) با انتشار ویدیویی از تلاوت «ربنا» توسط محمدرضا شجریان؛ صدای این هنرمند را دلنشین و حذف‌ناشدنی دانست و در بخشی از ادامه مطلب خود، نوشت: «ربنا یکی از آثار محمدرضا شجریان  است که که شامل چهار آیه از قرآن کریم است که همگی با عبارت ربنا آغاز می‌شود این اثر در تیرماه سال ۱۳۵۸ ضبط شده است و بعد از گذشت نزدیک ۴۰ سال هنوز بی‌نظیر است.»

روحانی  همچنین در جریان مناظرات تلویزیونی دوازدهمین دوره ریاست جمهوری، اظهار کرده بود: «آیا اجازه می دهیم اصحاب فرهنگ استعداد خود را نشان دهند؟ از پخش دعای ماه  رمضان ابا می‌کنیم و دعای ربنا یک هنرمند را پخش نمی کنیم پس چطور دنبال تعالی آموزش در کشور هستیم؟»

ایسنا - نسترن تابع‌جماعت

 

روایت هوشنگ ابتهاج از "ربنا"ی محمدرضا شجریان

ﺑﻬﺶ ﮔﻔﺘﻢ ﺁﻗﺎﯼ ﺷﺠﺮﯾﺎﻥ ﺍﯾﻨﻮ ﺗﻮ ﭼﻪ ﻣﺎﯾﻪ‌ﺍﯼ ﺧﻮﻧﺪﯼ؟ ﻧﮕﺎﻫﻢ ﮐﺮﺩ … ﻭﺍﻗﻌﻦ ﻧﻤﯿﺸﻪ ﮔﻔﺖ ﺗﻮ ﺷﻮﺭﻩ، ﺍﻓﺸﺎﺭﯾﻪ، چیه!

هوشنگ ابتهاج ( سایه ) درباره "ربّنا"ی استاد شجریان چنین گفته است...

ماه رمضان است و دم افطار. تلویزیون "ربنا"ی استاد شجریان را پخش می‌کند. سایه از همان ربنای اول منقلب می‌شود. به خود می‌پیجد... اشک از چشمش می‌جوشد. بی‌تاب شده است. ...

آرامتر که می شود با چشم و چهره‌ای سرخ و صدایی که هنوز هیجان دل بی‌قرارش را بازتاب می‌دهد، می‌گوید:‌

ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭﯾﻪ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮﻧﯽ ﺩﺳﺘﺖ ﺑﮕﯿﺮﯼ ﻭ ﺑﺒﺮﯼ ﺑﻪ ﺗﻤﺎﻡ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﺑﺎ ﺍﻓﺘﺨﺎﺭ ﺑﮕﯽ، ﺍﮔﻪ ﻣﯽ‌ﺗﻮﻧﯿﻦ ﻣﺜﻞﺍﯾﻦ ﺑﺨﻮﻧﯿﻦ … ﺍﯾﻦ ﮐﺎﺭ ﻧﻈﯿﺮ ﻧﺪﺍﺭﻩ!

ﺷﺎﻫﮑﺎﺭ ﺑﺰﺭﮒ ﺷﺠﺮﯾﺎﻧﻪ. ﻫﯿﭻ‌ﮐﺲ ﻧﻤﯽ‌ﺗﻮﻧﻪ ﺍﯾﻦ‌ﻃﻮﺭ ﺑﺨﻮﻧﻪ، ﻫﯿﭻ‌ﮐﺲ. ﺣﺘﺎ ﺧﻮﺩ ﺷﺠﺮﯾﺎﻥ!

ﺧﯿﻠﯽ ﮐﺎﺭ ﻋﺠﯿﺒﯿﻪ. ﺧﯿﻠﯽ ﻋﺠﯿﺒﻪ … ﺭﻓﺘﻪ ﺗﻮ ﺍﺳﺘﻮﺩﯾﻮ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺑﭽﻪ‌ﻫﺎ ﺑﮕﻪ ﺍﯾﻦ‌ﻃﻮﺭﯼ ﺑﺨﻮﻧﯿﻦ، ﺿﺒﻂ ﮐﺮﺩﻥ ﻭ ﺷﺪﻩ ﺍﯾﻦ ﺭﺑﻨﺎ … ﺷﺠﺮﯾﺎﻥ ﻧﻮﺍﺭ ﺍﺻﻠﯽﺍﯾﻦ ﺭﺑﻨﺎ ﺭﻭ ﺑﻪ ﻣﻦ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺍﻻﻥ ﻧﺪﺍﺭﻣﺶ. ﻣﻦ ﺍﻭﻝ ﻧﻤﯽ‌ﺩﻭﻧﺴﺘﻢ ﭼﯿﻪ، ﻭﻗﺘﯽ ﺷﻨﯿﺪﻡ ﺣﯿﺮﺕ ﮐﺮﺩﻡ. ﻫﯿﭻ‌ﮐﺲ ﻧﻤﯽ‌ﺗﻮﻧﻪ ﺍﯾﻨﻮ ﺑﺨﻮﻧﻪ …

ﭼﻪ ﺻﺪﺍﯼ ﺣﯿﺮﺕ‌ﺁﻭﺭﯼ ﺩﺍﺭﻩ!

ﺍﺻﻠﻦ ﯾﻪ ﺻﺪﺍﯼ ﺯﻣﯿﻨﯽ ﻧﯿﺴﺖ."ﺳﺮﺵﺭﺍ ﺗﮑﺎﻥ ﻣﯽ‌ﺩﻫﺪ"

ﺷﺎﻫﮑﺎﺭﻩ، ﭼﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻭ ﺍﻟﺘﻤﺎﺳﯽ ﺗﻮ ﺍﯾﻦ" ﺭﺑﻨﺎ"ﻫﺴﺖ" ﺑﻪ ﮔﺮﯾﻪ ﻣﯽ‌ﺍﻓﺘﺪ"!

ﻓﻘﻂ ﺻﺪﺍ ﻧﯿﺴﺖ، ﯾﮏ ﻧﻮﺍﺯﺷﯽ ﺗﻮﺵ ﻫﺴﺖ.

ﺍﻧﮕﺎﺭ ﺩﺍﺭﻩ ﺑﺎ ﺧﺪﺍ ﻣﻌﺎﺷﻘﻪ ﻣﯽ‌ﮐﻨﻪ، ﻫﻤﻪ‌ﯼ ﻧﯿﺎﺯﻫﺎﯼ ﺑﺸﺮﯼ ﺗﻮ ﺍﯾﻦ ﺻﺪﺍ ﻫﺴﺖ!

ﺑﻬﺶ ﮔﻔﺘﻢ ﺁﻗﺎﯼ ﺷﺠﺮﯾﺎﻥ ﺍﯾﻨﻮ ﺗﻮ ﭼﻪ ﻣﺎﯾﻪ‌ﺍﯼ ﺧﻮﻧﺪﯼ؟ ﻧﮕﺎﻫﻢ ﮐﺮﺩ … ﻭﺍﻗﻌﻦ ﻧﻤﯿﺸﻪ ﮔﻔﺖ ﺗﻮ ﺷﻮﺭﻩ، ﺍﻓﺸﺎﺭﯾﻪ، چیه!

ﺧﯿﻠﯽ ﻋﺠﯿﺒﻪ!

منبع: کتاب پیر پرنیان اندیش

سازندگان انیمیشن دیرین دیرین، اثری را درباره محمدرضا شجریان و با آرزوی سلامتی برای او ساختند.

به گزارش خبرنگار ایلنا، در انیمشین تازه دیرین دیرین، محمدرضا شجریان یک هنرمند و شخصیت واقعی معرفی شده است که دارای ادب و کمال و هنر است و یک ملت برای وی آرزوی سلامتی می‌کند.

http://static3.ilna.ir/serve/3BK81ZVZPflP/ZM5NDRbiRT5-eRia8rYz91gRX3vIcoHf7otfNPZWXfo,/%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86+%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86+%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B1%D8%B6%D8%A7+%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86.mov

ربنای محمدرضا شجریان با حضور ریاست سازمان میراث‌فرهنگی ثبت ملی شد.

به گزارش ایلنا، عصر روز سه‌شنبه (۱۹ اردیبهشت) در نشستی که با حضور همایون شجریان و سهراب پورناظری در محل دفتر ریاست سازمان میراث‌فرهنگی برگزار شد، زهرا احمدی‌پور گفت: در آستانه ماه مبارک رمضان، ربّنای استاد محمدرضا شجریان که یکی از  میراث‌ ناملموس فرهنگی کشور است ثبت ملی شده است.

معاون رئیس‌جمهوری با آرزوی سلامت و طول عمر برای این هنرمند افزود: استاد شجریان یکی از سرمایه‌های ملی ایران است و سازمان میراث‌فرهنگی به‌ دلیل علاقه و اهمیتی که مردم ایران برای ربنای شجریان قائل هستند و خاطرات‌شان در ماه مبارک رمضان با این نوای آسمانی گره خورده است، اهتمام خود را معطوف به ثبت این اثر در فهرست میراث ناملموس کرد.

«ربّنا» یکی از آثار استاد محمدرضا شجریان و شامل ۴ دعا از آیات قرآن است که همه با عبارت ربّنا آغاز می‌شوند. این اثر در تیرماه سال ۱۳۵۸ ضبط شده و برای مدت ۳۰ سال، جزء برنامه‌های اصلی رادیو و تلویزیون ایران در ماه رمضان بوده‌است.

بنا به گفته محمدرضا شجریان، انگیزه اصلی او از خواندن این دعا، تدریس آن به دو هنرجو بوده و این اثر در یکی از استودیوهای رادیو ضبط شده‌است.

شجریان ربّنا را در دستگاه سه‌گاه خوانده و با مرکب‌خوانی (مدولاسیون یا راه‌گردانی) سری به دستگاه‌ها و آوازهای دیگر ردیف موسیقی ایرانی از جمله آواز افشاری و گوشه عراق (صبا) می‌زند و سپس به سه‌گاه برمی‌گردد. ربّنا در نواری که محمدرضا شجریان با نام «به‌یاد پدر» ضبط کرده، منتشر شده است.

این اثر با شماره ١٣٩٦در فهرست ملی میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت شده است.

رفع ممنوعیت زمانی ارزش دارد که استاد امکان برگزاری کنسرت داشته باشد+قطعه‌ خاطره‌انگیز "در خیال"

مجید درخشانی که سابقه همکاری در پروژه‌های مختلفی چون ساخت آلبوم خاطره‌انگیز "در خیال" را با محمدرضا شجریان دارد، از برخی ویژگی‌های این خواننده و همچنین نامهربانی‌هایی که درباره شجریان طی سال‌های گذشته و هشت سال ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد اتفاق افتاده، گفت.

مجید درخشانی با بیان این مطلب که؛ بیشتر از هشت سال است که استاد محمدرضا شجریان در ایران ممنوع‌الکار است؛ به خبرنگار ایلنا گفت: البته طی این مدت آلبوم‌های ایشان در ایران منتشر شده منتهی ممنوع‌الکنسرت شده‌اند. ازنظر من شاید رفع این ممنوعیت در شرایط کنونی که ایشان بیمار هستند تاثیر خاصی نداشته باشد اما این رفع ممنوعیت اجرای صحنه‌ای زمانی ارزش داشته و دارد که ایشان امکان اجرای کنسرت داشته باشند. متاسفم که باید بگویم استاد شجریان در این سال‌ها واقعا با مظلومیت روبرو بوده‌اند.

وی همچنین عنوان کرد: مردم همیشه پاسخ مثبت به آثار استاد شجریان داده‌اند. مردم با عشق و علاقه‌ای که همواره در مکان‌ها و شرایط مختلف به استاد شجریان نشان داده‌اند جایگاه ایشان را در فرهنگ و هنر ایران مشخص کرده‌اند.

آهنگساز آلبوم "در خیال" در ادامه افزود: این دوره بسیار سختی برای استاد شجریان محسوب می‌شود چون هم مسئله بیماری‌شان به وجود آمده و هم از این نظر که نتوانسته‌اند در هشت سال اخیر برای مردم ایران اجرایی در داخل کشور داشته باشند، حائز اهمیت است. به هر حال استاد شجریان در کنسرت‌های داخل کشور انرژی بسیار زیادی از مردم مهربان کشورمان می‌گرفتند و متاسفانه این انرژی به واسطه ممنوع‌الاجرا شدن، از ایشان دریغ شده است. از این بابت من هم مانند بسیاری از مردم کشورمان متاثر هستم. استاد شجریان سال‌های سال آنقدر آثار خوب اجرا کرده‌اند که هرگز از ذهن مردم ایران پاک نخواهند شد.

این آهنگساز افزود: جایگاه استاد شجریان را مخاطبان ایشان و مردم ایران تعیین کرده‌اند. فکر نمی‌کنم در این چند دهه که آقای شجریان در بالاترین قله آواز ایران ایستاده‌اند؛ کسی توانسته باشد به ایشان نزدیک شود تا مورد مقایسه‌ با کار شجریان قرار بگیرد. شاید از نظر شهرت، خوانندگانی در جامعه مطرح شدند و جایگاهی کسب کردند اما هیچکدام نتوانستند مانند استاد شجریان چنین جایگاهی کسب کنند.

مجید درخشانی گفت: آقای شجریان کارهایی انجام داده که هم بسیار مقبول مردم قرار گرفته و هم به سمت کارهای پاپ و خواندن آثاری که ارزش هنری ایشان را زیر سئوال ببرد نرفته است. تمام آثار شجریان که در بین مردم مطرح شده اتفاقا از نظر هنری آثار بسیار سنگینی محسوب می‌شوند. آقای شجریان در قله هنر نشسته است و فکر می‌کنم حالا حالاها باید صبر کرد تا هنرمندی مانند ایشان پا به عرصه حیات بگذارد. شجریان، هم مردمی است و هم از نظر کیفیت کار و تکنیک بسیار قوی؛ البته این مدیون تیز هوشی ایشان است که باعث شده بداند در هر مقطعی چه اثری را با چه کیفیتی اجرا کند.

این آهنگساز در ادامه درباره نحوی شکل‌گیری آلبوم خاطره‌انگیز"در خیال" به خوانندگی محمدرضا شجریان گفت: آلبوم "در خیال" را خیلی سال قبل ساخته و به تهران آورده بودم. استاد شجریان به من گفت به مشهد بروم تا در مورد این اثر صحبت کنیم. در مشهد مجموعه کار"در خیال" را به صورت کوتاه کوتاه بخش‌هایی از آن را شنید؛ و ایشان قبول کرد که این کار را بخواند. آن زمان من جوان بودم و ناشناخته، و کمتر کسی قبول می‌کرد به این صورت کاری را اجرا کند.

وی همچنین عنوان کرد: به هر حال استاد شجریان در آن زمان آنقدر تجربه داشت که با شنیدن بخش‌هایی از کار این اثر را برای اجرا انتخاب کند. خلاصه این اثر تا ضبط شود و مقدمات انتشارش انجام شود چند سالی طول کشید. خوشبختانه پس انتشار آلبوم "در خیال" مردم بسیار از این اثر استقبال کردند؛ و هنوز هم می‌شنوم که مردم این اثر را می‌شنوند و واکنش‌های جالبی نسبت به آن دارند و لذت می‌برند.

مجید درخشانی درباره مهمترین ویژگی همکاری با محمدرضا شجریان گفت: اتفاقی که من در همکاری با ایشان در دوره قدیم و در دوره متاخر تجربه کردم به این شکل بود که درصد دخالت ایشان در کار آهنگساز تقریبا صفر است؛ و این منش بر خلاف رفتار خواننده‌های جوانی است که مدام به آهنگساز می‌گویند بخش‌های مختلف کار را تغییراتی بدهند و سلیقه خودشان را در کار دخالت می‌دهند. اما انصافا آقای شجریان در کار "در خیال" که در دوره جوانی من ساخته شد هیچ گونه دخالتی در کار آهنگساز نکرد و همان چیزی را که به عنوان مدل و الگو به ایشان دادیم به اجرا درآوردند. این موضوع برای من بسیار جالب بود که خواننده‌ای در این سطح که بسیار مطرح است و همه دوست دارند کار آنها را بخواند اینگونه رفتار می‌کند. البته اگر ایشان می‌گفت هر بخشی از کار تغییر بدهم قطعا من تغییر می‌دادم اما آقای شجریان به هیچ وجه دخالتی در کار آهنگساز نکرد و بسیار دست من را بازگذاشت.

وی  در مورد واکنش هوشنگ ابتهاج به آلبوم "در خیال" گفت: آقای ابتهاج در آن زمان در جریان مراحل تولید و ضبط این اثر و کارهای بنده بودند. این کار توسط سروش منتشر شد و بخشی از تصنیف "در خیال" نیز برای تبلغ آلبوم از صداوسیما پخش می‌شد. دوستان آن زمان مدام خبرهای جالبی می‌آوردند مبنی بر اینکه این تصنیف در فرودگاه، خیابان و هر مکان عمومی دیگری که امکان پخش موسیقی داشت برای مردم پخش می‌شد. وقتی با استاد هم تلفنی در مورد کار صحبت کردم ایشان گفت چقدر این کار در جامعه جلوه داشته است. من نیز به ایشان گفتم به هر حال صدای شما باعث شد جلوه کار ما صد برابر شود. برایم بسیار جالب است که بعد از این همه سال با هر موزیسین و یا اهل موسیقی برخورد می کنم همچنان درباره این اثر صحبت می‌کنند.

درخشانی گفت: نکته جالب این است که همواره تلاش کرده‌ام با مردم ارتباط بگیرم و ضمن ساخت قطعاتی که ارزش هنری دارند بتوانم آثارم را در میان آنها نیز مطرح کنم؛ در این زمینه می‌توان از آهنگ "امشب شب مهتابه" نام برد که چنین ویژگی دارد. آهنگ "امشب شب مهتابه" هم از نظر موسیقیایی بسیار قوی‌است و هم مردم می‌توانند به راحتی با آن ارتباط برقرار کنند. من سال‌هاست که به دنبال چنین ملودی‌ها و نغمه‌هایی می‌گردم که آنقدر سهل و ممتنع باشند تا هم مردم آن را به خوبی درک کنند و هم از نظر فنی نیز تمام ضوابط در آن رعایت شده باشد. خوشبختانه "در خیال" چنین اثر از کار در آمد.

آلبوم "در خیال" به آهنگسازی مجید درخشانی و خوانندگی محمدرضا شجریان در سال ۱۳۷۵ منتشر شد. این آلبوم با استفاده از اشعار سعدی و مولوی تولید شده بود که نوازندگانی چون بیژن، ارسلان، پشنگ و ارژنگ کامکار، عبدالنقی افشارنیا و بهداد بابایی همکاری کرده بودند. با گذشت دو دهه از انتشار این آلبوم؛ این اثر همچنان جزو آثار محمدرضا شجریان در مخاطبان خاص و عام محسوب می‌شود.

تلویزیون تعاملی برای پخش صدای استاد ندارد

آقای روحانی به قول خود مبنی بر رفع محدودیت‌های هنرمندان و مفاخری مثل استاد شجریان و استاد فرشچیان عمل کردند. همچنین دولت یازدهم آمادگی برگزاری کنسرت برای این استاد مسلم موسیقی را داشت اما بیماری و کسالت استاد مانع از برگزاری این کنسرت تاکنون شده است.

به گزارش ایلنا، پیروز ارجمند (مدیرکل سابق دفتر موسیقی) به دنبال پخش سخنان دکتر حسن روحانی درباره ممنوعیت پخش دعای «ربنا» محمدرضا شجریان از صداوسیما در دومین مناظره تلویزیونی انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ گفت: محدودیت‌های فعالیت استاد محمدرضا شجریان در دولت یازدهم برطرف و آلبوم ایشان منتشر شد و آقای روحانی رئیس‌جمهور کشورمان به قول خود مبنی بر رفع محدودیت‌های هنرمندان و مفاخری مثل استاد شجریان و استاد فرشچیان عمل کردند. همچنین دولت یازدهم آمادگی برگزاری کنسرت برای این استاد مسلم موسیقی را داشت اما بیماری و کسالت استاد مانع از برگزاری این کنسرت تاکنون شده است.

وی در پاسخ به این سوال که آیا مذاکراتی ازسوی دفتر موسیقی با سازمان صداوسیما برای پخش دعای ربنا با صدای استاد شجریان به عمل آمد یا نه، بیان کرد: سازمان صداوسیما  هیچگونه وابستگی به دولت ندارد و درباره مسائل خود، شخصا تصمیم گیرنده است و متاسفانه تعاملی در زمینه پخش صدای استاد شجریان نداشته است. علیرغم اینکه آقای شجریان در نامه خود به صداوسیما پخش ربنایشان را از شبکه‌های مختلف بلامانع و آن را متعلق به مردم دانسته‌اند.

ارجمند همچنین خاطرنشان کرد: شخص آقای روحانی و آقای هاشمی وزیر بهداشت کشور تاکنون به عیادت دکتر شجریان رفته‌اند و برای بازگشت ایشان به ایران تلاش کرده‌اند و بطور کلی دولت از این هنرمند برجسته همواره حمایت کرده است اما پخش صدایشان از تلویزیون از حیطه اختیار دولت خارج بوده است.

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131