درمان درد با موسیقی/مناجات‌خوانانی از آذربایجان، مازندران، بوشهر و سراوان در تهران

هوشنگ جاوید در برنامه «محفل مناجات‌خوانی» گفت: مناجات‌خوانی مخاطب را به سویی می‌کشاند تا با بیان بی‌پرده دردها و رنج‌های درونی‌اش به آرامش روانی دست پیدا کند، به این سبب می‌توان مناجات‌خوانی را در ردیف موسیقی‌درمانی نیز به شمار آورد.

به گزارش ایلنا، انجمن موسیقی ایران با همکاری فرهنگستان هنر روز گذشته، چهارشنبه نهم خرداد ویژه برنامه «محفل مناجات‌خوانی» را با حضور تعدادی از استادان و هنرمندان پیشکسوت موسیقی نواحی ایران برگزار کرد.

در این برنامه عاشیق احد ملکی از آذربایجان، محمدرضا اسحاقی از مازندران، کرم میرزا زبردست از بوشهر و حمیدالله سیدزاده از سراوان به اجرای برنامه پرداختند. شاهین فرهت (آهنگساز)، احمد صدری (مشاور معاون هنری) و علی ثابت‌نیا (مدیرعامل انجمن موسیقی) از دیگر مهمانان این برنامه بودند که در تالار ایران فرهنگستان هنر برگزار شد.

نسبت خسرو پرویز و مناجات سحرگاهی

هوشنگ جاوید، پژوهشگر موسیقی اقوام ایران در ابتدای این برنامه گفت: در برنامه‌ای که امروز شاهد آن هستیم یکی از هنرمندان شروه‌خوان کشورمان بعد از 16 سال دوری از برنامه‌ها و جشنواره‌های کشوری به اجرای آثاری ارزشمند می‌پردازد. استاد محمدرضا اسحاقی و استاد احد ملکی هم از هنرمندانی هستند که شما با کارها و آثار این عزیزان آشنایی کافی دارید. ما امروز علاوه بر میزبانی از این هنرمندان ارزشمند از جوانان هنرمندی هم دعوت کرده‌ایم که تصمیم دارند موسیقی منطقه سراوان از جمله ذکرهای صاحبی را برای شما اجرا کنند. این قطعات به نوعی برای اولین بار است که در تهران اجرا می‌شوند.

او ضمن ارائه تعریف و تاریخچه‌ای از مناجات و مناجات‌خوانی گفت: تاریخ مناجات در ایران به هزاره‌های پیش از زرتشت و اسلام می‌رسد، براساس مکشوفات و شواهد تاریخی موجود که بر سنگ‌نگاره‌ها و یا نقوش یافته شده، دیده می‌شود شاهد تاریخی و سند محکم برای مناجات‌خوانی در ایران، مواردی در یسناهاست که مربوط به دین زرشت است.

این پژوهشگر بیان کرد: به گفت‌وگو نشستن با معبود و راز دل با او گفتن، از راه‌های نزدیکی انسان با خداوند بود و دین زرتشت به عنوان فرهنگی ریشه‌دار که به شکلی ژرف در بین ایرانیان گسترش پیدا کرد، مناجات را از دستورات لازم‌الاجرا برای درباریان و مردم دانست. به هر ترتیب از داستان روی کار آمدن خسرو پرویز، براساس سند پژوهشی شاهنامه که فردوسی به ما می‌دهد، رسم مناجات سحرگاهی در ایران و بین شاهان ایرانی مرسوم بوده و باید اجرایش می کرده‌اند.

جاوید افزود: می‌توان دریافت که سحرخوانی در ایرانِ پیش از اسلام، هنری درباری بوده و پس از اسلام و با نیاز بیدارسازی مردم در سحرگاهان به ویژه ماه رمضان، درباریان مسلمان شده آن را به عنوان روشی برای بیدارسازی مردم هنگام سحرهای رمضان به کار گرفتند و به صورت هنری مردمی در خدمت دین و مذهب درآمد.

بی‌توجهی به هنر «بسم‌الله خوانی»

جاوید بعد از اجرای استاد محمدرضا اسحاقی  به هنر بسم‌الله خوانی ذیل مناجات‌خوانی اشاره کرد و توضیح داد: بسم‌الله خوانی هنری است که متاسفانه در این 70 ساله اخیر به آن نگاه جدی نشده است. اگر بخواهیم فقط به بسم‌الله خوانی بپردازیم و این پرسش را بپرسیم که چقدر این هنر در زمان ما باقی مانده؟ باید پاسخ داد بیش از هفت تا هشت هنرمند ازجمله استاد اسحاقی در این حوزه باقی نمانده است. جای تاسف است که در این زمینه ما حتی شاعری هم نداریم که بخواهد به این موضوع بپردازد.

سپس جاوید از استاد کرم میرزا زبردست، هنرمند پیشکسوت موسیقی نواحی و از مداحان صاحب‌نام منطقه بوشهر دعوت کرد تا روی صحنه برود و قطعاتی را برای مخاطبان اجرا کند. قطعه «نادعلی»، قطعه‌ای در رثای شهادت حضرت علی (ع)، بخشی از شروه‌های منطقه بوشهر و آوازهای «دُم دُم سحری» آثاری بودند که توسط استاد زبردست اجرا شد.

مناجات‌خوانی را می‌توان در ردیف موسیقی‌درمانی به شمار آورد

هوشنگ جاوید بعد از اجرای استاد زبردست با اشاره به وجوه مختلف مناجات‌خوانی گفت: مناجات، چه در ادب و چه در موسیقی سبک به شمار نمی‌آید، بلکه موضوع یا گونه‌ای با کارکردهای گوناگون شناختی، عقیدتی و اجتماعی است که همواره از  سایر هنرها به ویژه موسیقی بهره‌مند شده است. در ادبیات، مناجات در دسته ادب آموزشی قرار می‌گیرد که گونه‌ای ارشاد و تبلیغ غیرمستقیم مفاهیم اخلاقی، دینی و مذهبی در آن نهفته است و چون کار اصلی خوانندگانِ مردمی، ادب آموزشی بوده و هست، بنابراین مناجات‌خوانی از وظایف آن‌ها به شمار می‌آید. بخش مهم مناجات‌سرایی و مناجات‌خوانی، شناساندن ذات احدیت به دیگران است، یعنی گونه‌ای بیان برداشت اندیشه خود از خدا برای شنوندگان، به همین دلیل کار نیایشگر یا سحوری‌خوان، یا مناجات‌خوان برای ارائه مفاهیم دشوار می‌شود، زیرا بیان ساده و راحت مخاطب را به سویی می‌کشاند تا با بیان بی‌پرده دردها و رنج‌های درونی‌اش به آرامش روانی دست پیدا کند، به این سبب می‌توان مناجات‌خوانی را در ردیف موسیقی‌درمانی نیز به شمار آورد.

او با ذکر جزییاتی از گسترش مناجات‌سرایی در ایران بعد از ظهور اسلام گفت: سرودن و پدید آمدن مناجات‌نامه‌ها نقش موثری در دگرگونی ادب پارسی داشت، پس از انصاری و ابوالخیر، در درازای زمان غزل نیز به یکی از جنبه‌های بارز مناجات‌سرایی افزوده شد و حافظ، مولوی و عطار هم به آن پرداختند اما بستر مناجات‌سرایی در فرهنگ‌های بومی ایران دوبیتی و رباعی بود، گرچه از مثنوی بیشتر و از غزل کمتر استفاده شده است. پس از تکمیل شدن سرایش‌ها این نظم و سرایش به مرور با موسیقی مرتبط شد و از این اتحاد، شیوه‌ای هنرمندانه برای بیان زیباتر معنوی پدید آمد که آن را مناجات‌خوانی می‌نامیم و برحسب فرهنگ‌های موجود هر کشور نام‌هایی چون سحرخوانی، شب‌خوانی، چاووش سحر، سحوری، ذکر سحر و غیره پیدا کرد.

این مدرس دانشگاه ادامه داد: پس از این فرآیند بود که برای این هنر تازه دستورات موسیقایی نوشته، تبیین و تدوین شد که تاکنون به اسناد بازمانده که در کتابخانه‌ها خاک بی‌تفاوتی خودمان را می‌خورد، وقعی ننهاده‌ایم.

عاشیق احد ملکی، پژوهشگر و نوازنده موسیقی منطقه آذربایجان هم بعد اجرای استاد زبردست روی صحنه آمد و به اجرای بخش‌هایی از مناجات‌خوانی این منطقه پرداخت.

پیوند با مناجات‌خوانی؛ از بخشی‌های خراسان تا تنبورنوازان زاگرس

هوشنگ جاوید پس از اجرای این بخش به بیان گوشه‌های دیگری از مباحث مربوط به مناجات‌خوانی پرداخت و گفت: در مناجات تعصبات قومی و نژادی و منطقه‌ای کنار گذاشته می‌شود و آن‌چه مد نظر است خدا، ایمان و یقین افراد است. هنر مناجات‌خوانی پس از دوران مغول با ادوات موسیقی نیز اجرا شد، در خراسان به کار بخشی‌ها و استادان دوتارنواز آمد، در شمال غربی وارد کار عاشیق‌ها شد، در مناطق زاگرس به همراه نوای تنبور و یا ضرباهنگ دف و تاس اجرا شد و در سایر مناطق به همراه نی، نقاره و یا شیپور به کار رفت. در واقع مناجات‌خوانی در ایران از انحصارِِ هنگام سحر اجرا شدن بیرون آمد و به سایر اوقات زندگی ایرانیان کشیده شد.

جاوید تصریح کرد: از هنر مناجات‌خوانی ضرورت پدید آمدن هنرهای بسم‌الله خوانی و صلوات‌خوانی هم پدید آمد که هرکدام دارای ویژگی‌های خود هستند که جای پردازش در وقتی دیگر دارد، ضمن اینکه هنر مناجات‌سرایی به لحاظ جمال‌شناسی به تفاسیر زیادی برمی‌خورد که هر کدام جای پژوهش، بررسی و نگاهی نو دارد که تاکنون هیچ یک از دستگاه‌های فرهنگی هنری کشورمان به آن نپرداخته‌اند.

او در پایان صحبت‌های خود از حمیدالله سیدزاده و حسینی‌نژاد هنرمندان منطقه مرزی سراوان دعوت کرد تا به اجرای ذکرهای صاحبی این منطقه بپردازند.

کنسرت کیتارو در تهران لغو شد

با اعلام خبر لغو شدن کنسرت کیتارو در تهران، برگزارکنندگان این کنسرت طی اطلاعیه‌ای اعلام کردند با توجه به حضور شش آمریکایی در گروه این هنرمند فعلا امکان برگزاری آن وجود ندارد.

به گزارش ایلنا، کنسرت افسانه موسیقی ژاپن پس از یک مرحله جابه‌جایی زمانی، در حالی که قرار بود 22 ، 23 و 27 اردیبهشت در تهران برگزار شود، به دلیل تاخیر در صدور ویزا و میسر نشدن سفر گروه به ایران در آن مقطع زمانی لغو شد.

به گزارش روابط عمومی این برنامه، برگزارکنندگان این کنسرت ضمن اعلام لغو قطعی این کنسرت اعلام کردند: با توجه به حضور شش آمریکایی در گروه کیتارو در شرایط فعلی متاسفانه امکان حضور این هنرمند شایسته در این زمان میسر نشد. گروه اجرایی این برنامه دو سال را صرف پیگیری و اجرای برنامه این هنرمند کرد اما ترجیح میدهد در شرایط فعلی سکوت کند و آرزوی روزهای بهتر بنماید. خریداران بلیط برای اطلاع از نحوه‌ بازگشت هزینه بلیط‌های خود به اطلاعیه تیوال توجه نمایند.

سایت تیوال نیز در اطلاعیه‌‌ای درباره عودت هزینه‌های بلیت این کنسرت توضیح داد: مجموعه تیوال ضمن تاسف از لغو این رویداد، اطمینان کامل را به مخاطبان فرهیخته خود می‌دهد که در سریع‌ترین زمان ممکن بهای پرداختی بلیت خریداران را به حساب آن‌ها بازمی‌گرداند. لازم به ذکر است که تیوال نقشی در جابه‌جایی‌ زمانی این برنامه و لغو آن نداشته است. لطفا توجه نمایید برای بازگشت هزینه نیازی به ارسال ایمیل یا تماس تلفنی نیست و این روند به صورت خودکار انجام خواهد شد. باتوجه به تعداد بالای خریداران از شکیبایی شما در انجام این کار سپاسگزاریم.

 

«کیتارو» یکبار دیگر در ایران کنسرت می‌دهد

«کیتارو» موزیسین مشهور ژاپنی بار دیگر به ایران خواهد آمد تا کنسرتی را در تهران و احتمالا در چند شهر دیگر کشورمان برگزار کند.

به گزارش ایلنا، «کیتارو» که ایرانی‌ها موسیقی او را با مستند «جاده ابریشم» در دهه شصت شمسی به خاطر می‌آورند، اردیبهشت سال 1397 در تهران کنسرتی را روی صحنه خواهد برد.

علی چراغعلی (تهیه‌کننده کنسرت کیتارو در ایران) درباره این کنسرت گفت: خوشبختانه تمام مجوزهای برگزاری این کنسرت صادر شده است؛ قرار بود این کنسرت در 4 اسفندماه امسال درتهران برگزار شود ولی بنا به برخی برنامه ریزی‌ها، از سوی ما و آقای کیتارو تصمیم نهایی را گرفتیم که در اردیبشت سال 97 این کنسرت در تهران و چند شهر دیگر روی صحنه برود.

وی در ادامه افزود: پس از اجرای قبلی تقاضاهای بسیاری از شهرستان‌ها مبنی بر برگزاری این برنامه در چند شهر ایران داشتیم که همین باعث شده این بار علاوه بر تهران در چند شهر دیگر کشورمان نیز این کنسرت را برگزار کنیم که جزئیات آن به زودی اعلام خواهد شد تا تور کنسرت‌های کیتارو در ایران، این بار به شکلی ویژه و متفاوت برگزار شود.

کیتارو نمادی از موزیسین‌های غیرتحصیل‌کرده در این رشته است که به صورت خودآموز به سمت موسیقی کشیده شده و گونه‌ای از موسیقی را ارائه می‌دهد که ویژگی‌های منحصر به فردی و جذابی برای علاقمندان موسیقی دارد.

کیتارو اواخر مهرماه سال 1393 نیز چهار شب کنسرت در تالار وزارت کشور با استقبال دوستداران ایرانی‌اش برگزار کرد که البته حاشیه‌های آن اجرا تا ماه‌ها بعد نیز ادامه داشت؛ لغو شب آخر کنسرت کیتارو، کشمکش‌های میان اعضای ارکستر همراهی کننده کیتارو با تهیه‌کنندگان کنسرت و تهدید به روی صحنه نرفتن، به تعویق افتادن پرداخت دستمزد نوازندگان برای چند ماه و جنجال‌های پیرامونی آن، گرو نگه داشتن برخی از سازهای ارکستر همراهی کننده کیتارو توسط تالار وزارت کشور به دلیل بدهی تهیه‌کنندگان کنسرت و برخی مسائل دیگر ازجمله حاشیه‌های این کنسرت بود.

حال یکبار دیگر این هنرمند مشهور ژاپنی که دوستداران بسیاری در ایران دارد قرار است با همکاری همان تهیه‌کنندگان کنسرت مهر ماه 93 به کشورمان بیاید. امید می‌رود این بار دیگر شاهد مسائلی که در سال 93 پیرامون کنسرت کیتارو پیش آمد نباشیم.

 

آیا میدانید

  • چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

    چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟

      چه سازی را برای یادگیری موسیقی انتخاب کنیم؟ (نکته: این نوشته، برای کسانی است که در انتخاب ساز مردد بوده و نیاز به راهنمایی دارند). شاید نخستین پرسش برای کسی که، ایده و آشنایی با موسیقی ندارد، و قصد یادگیری موسیقی داری این باشد: چه سازی را انتخاب کنم؟ انتخاب ساز، کاملا سلیقه ای است، و انتخاب ساز، در واقع انتخاب و دنبال کردن سلیقه فرد و برداشت شخص از موسیقی است. برای انتخاب ساز به منظور یادگیری موسیقی، چند عامل نقش مهمی دارند که به آنها اشاره میکنیم: سلیقه و علاقه فرد به صدای سازی که یا دیده، یا صدایش را شنیده، و آشنایی هرچند اندک نسبت آن ساز دارد. شکل ظاهری ساز نیز نقش به سزایی در انتخاب دارد. کسی که آشنایی چندانی با موسیقی ندارد، برای شروع نوازندگی و انتخاب، به شکل ظاهری ساز نیز نظر دارد. سبک و کاربرد ساز یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز است. در واقع کاربرد ساز در سبک های موسیقی پاپ، کلاسیک، سنتی و... میتواند یکی از مهمترین نکات در انتخاب ساز باشد. مشورت و راهنمایی صحیح، می تواند راه بسیار خوبی برای انتخاب ساز باشد. ولی در نهایت، خود شخص است که تصمیم گیرنده نهایی است. چند توصیه…

از ما بپرسید

  • چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه

    چگونگي برقراري ارتباط نوازنده با مخاطب روي صحنه برقراری ارتباط نوازنده در حین اجرای زنده، با شوندگان حاضر در سالن، مبحثی بسیار جدی و جالب است که برای تحلیل و چگونگی و راه های مختلف برای تاثیر گذاری بیشتر آن نیاز به نوشتاری مفصل دارد که به زودی در مورد آن، در این سایت بحث شده و نوشته هایی برای خواندن شما عزیزان آماده و عرضه خواهد شد. بیست و هفتم خرداد هشتاد و نه  

درباره ی موسیقی هنری ایران

logo persian004 موسیقی هنری ایران، نخستین روزنامه الکترونیکی روزانه موسیقی ایران

همکاری: پیام به این شماره تلگرام
09226521131